อนุรักษ์คัมภีร์ใบลานไทยรักษาไว้ให้แผ่นดิน

นับแต่การตรัสรู้ธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แสงแห่งธรรมของพระบรมศาสดาเป็นประดุจแสงสว่างส่องนำทางชีวิตให้แก่ชาวโลกตลอดมา ภายหลังพุทธปรินิพพาน พระอรหันต์ ๕๐๐ รูป ทำสังคายนาเพื่อเรียบเรียงพระธรรมวินัยและทรงจำสืบทอดต่อ ๆ กันมาด้วยการท่องจำเรียกว่า “มุขปาฐะ” https://dmc.tv/a21507

บทความธรรมะ Dhamma Articles > ความรู้รอบตัว
[ 15 มิ.ย. 2559 ] - [ ผู้อ่าน : 1498 ]
อนุรักษ์คัมภีร์ใบลานไทยรักษาไว้ให้แผ่นดิน
เรื่อง : Tipitaka (DTP)
จากวารสารอยู่ในบุญฉบับเดือนมิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๙
 

    นับแต่การตรัสรู้ธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แสงแห่งธรรมของพระบรมศาสดาเป็นประดุจแสงสว่างส่องนำทางชีวิตให้แก่ชาวโลกตลอดมา ภายหลังพุทธปรินิพพาน พระอรหันต์ ๕๐๐ รูป ทำสังคายนาเพื่อเรียบเรียงพระธรรมวินัยและทรงจำสืบทอดต่อ ๆ กันมาด้วยการท่องจำเรียกว่า “มุขปาฐะ” และจารจารึกเป็นอักษรลงในคัมภีร์ใบลานเป็นครั้งแรก ณ อาโลกเลณสถาน ประเทศศรีลังกา เมื่อราว พ.ศ. ๔๐๐ เศษ และธรรมเนียมการจารพระไตรปิฎกลงในแผ่นลาน ก็แผ่ขยายมายังประเทศไทย ซึ่งอดีตเคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรโบราณมาก่อน จึงปรากฏว่าพระธรรมคำสอน ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์แห่งพระวินัยปิฎกพระสุตตันตปิฎก และอภิธรรมปิฎก ที่มีจุดเริ่มต้นจากยุคอินเดียโบราณสองพันกว่าปีก่อนได้รับการจารจารึกสืบทอดเรื่อยมาด้วยอักขระโบราณของแต่ละท้องถิ่น
 

    ด้วยตระหนักถึงความสำคัญของคัมภีร์พระไตรปิฎกใบลาน โครงการพระไตรปิฎกฉบับวิชาการได้ส่งเจ้าหน้าที่ออกเดินทางไปสำรวจค้นหาแหล่งคัมภีร์ที่กระจัดกระจายอยู่ตามภาคต่าง ๆ ทำให้พบว่าคัมภีร์พระไตรปิฎกบาลีที่พบในประเทศไทยนั้น ส่วนใหญ่จารด้วยอักษรขอม อักษรธรรมล้านนา และอักษรธรรมอีสาน และสามารถแบ่งภาพรวมตามสายอักษรได้กว้าง ๆ ดังนี้

     อักษรธรรมล้านนาพบมากบริเวณภาคเหนือซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านนาเช่น จังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง น่านแพร่ เลย เป็นต้น ส่วนคัมภีร์พระไตรปิฎกบาลีอักษรธรรมอีสานพบมากบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรล้านช้าง เช่น จังหวัดมหาสารคาม ขอนแก่นยโสธร เป็นต้น และคัมภีร์พระไตรปิฎกบาลีอักษรขอมพบมากบริเวณภาคกลางและภาคใต้ซึ่งเคยเป็นที่ตั้งของอาณาจักรขอมโบราณ เช่นกรุงเทพ อยุธยา สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราชเป็นต้น
 

    การออกเดินทางในแต่ละครั้ง เจ้าหน้าที่ฝ่ายสำรวจต้องอาศัยทั้งแรงกายและแรงใจทุ่มเททำงานท่ามกลางสภาพดินฟ้าอากาศสถานที่ และเส้นทางที่ไม่อำนวย อีกทั้งยังต้องทำงานแข่งกับเวลา เนื่องจากหลายครั้งเมื่อเดินทางไปถึงกลับพบว่า คัมภีร์ใบลานที่เคยมีอยู่ในบัญชีรายชื่อสำรวจผุกร่อน เสื่อมสภาพสูญหาย ถูกทำลายด้วยภัยธรรมชาติหรือด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์อย่างน่าเสียดาย มรดกทางพระพุทธศาสนาอันล้ำค่าจึงไม่หลงเหลือเป็นหลักฐานให้ชนรุ่นหลังนำไปศึกษา
 

      ดังนั้น เจ้าหน้าที่ทุกคนจึงเร่งอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานที่ยังหลงเหลืออยู่เก็บบันทึกเป็นไฟล์ภาพดิจิทัลด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย เพื่อจัดทำฐานข้อมูลคัมภีร์พระไตรปิฎกใบลานไว้เป็นหลักฐานสำหรับศึกษาค้นคว้า ซึ่งในแต่ละขั้นตอนการดำเนินงานต้องอาศัยคณะทำงานที่มีความรู้ด้านเทคนิคการถ่ายภาพและจัดเก็บไฟล์ที่เป็นระบบ ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาบาลีและอักษรโบราณ นอกจากนี้เจ้าหน้าที่ทุกท่านต้องปฏิบัติหน้าที่ด้วยความระมัดระวังอย่างสูง
 
 

     เนื่องจากทุกองค์ประกอบของมัดคัมภีร์ ตั้งแต่เชือกห่อคัมภีร์ ผ้าห่อฉลาก แผ่นลาน และสายสนอง ล้วนเป็นของโบราณที่มีอายุหลายร้อยปี หากหยิบจับด้วยความไม่ระมัดระวังอาจทำให้แตกหักหรือเสียหายได้ สำหรับขั้นตอนการดำเนินงานเริ่มจากการลงทะเบียน ทำความสะอาด บันทึกภาพ จัดเก็บ และมอบคืนคัมภีร์ใบลาน
 

     การลงทะเบียนเริ่มจากการคัดคัมภีร์ใบลานพระไตรปิฎกบาลีชุดที่มีเนื้อหาสมบูรณ์นำมาลงทะเบียนบันทึกรายละเอียดข้อมูลประกอบด้วยสถานที่เก็บ ชื่อและประเภทของคัมภีร์ จำนวนผูก จำนวนบรรทัด ขนาดของใบลาน อักษรที่ใช้จาร ความสมบูรณ์ของใบลานปีพุทธศักราชหรือจุลศักราชที่จารชื่อของผู้จารหรือชื่อของผู้ถวาย เป็นต้น

      จากนั้น ลงมือทำความสะอาดใบลานทุกแผ่นอย่างระมัดระวัง และเพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้สิ่งสกปรก ฝุ่นละออง หรือคราบรอยนิ้วมือติดเปรอะเปื้อนแผ่นใบลาน เจ้าหน้าที่ต้องสวมถุงมือ หากใบลานอยู่ในสภาพดีก็ใช้เพียงแปรงขนอ่อนปัดฝุ่นออกอย่างเบามือ หากมีคราบเชื้อราหรือสิ่งสกปรกติดแน่นอยู่ก็ใช้แอลกอฮอล์บริสุทธิ์เช็ดทำความสะอาด แต่หากใบลานอยู่ในสภาพแห้งกรอบหรือตัวอักษรจางก็ใช้ไม้สำลีสะอาดจุ่มน้ำมันงาผสมผงคาร์บอนแต้ม แล้วใช้ผ้าสะอาดชิ้นเล็ก ๆ เช็ดไปทางเดียวกัน เพื่อให้เส้นลายจารปรากฏชัดเจนอีกครั้ง ทั้งยังเป็นการเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ใบลานอีกด้วย
 

     เมื่อทำความสะอาดใบลานแต่ละแผ่นเรียบร้อยแล้ว ก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการบันทึกภาพเจ้าหน้าที่ต้องตรวจลำดับเลขหน้าอีกครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าลำดับหน้าไม่สลับและมีเนื้อความต่อเนื่องกัน โดยดูจากเลขอังกาหรือเลขโหราที่ปรากฏตรงกึ่งกลางริมซ้ายด้านหลังของใบลานแต่ละแผ่น
 

อุปกรณ์ถ่ายภาพประกอบด้วยชุดกล้องถ่ายภาพพร้อมเลนส์คุณภาพสูง
ชุดแท่นถ่ายภาพ ชุดไฟสตูดิโอคอมพิวเตอร์พร้อมโปรแกรมการเก็บภาพและถ่ายภาพ

     ในการบันทึกภาพ เราแบ่งเจ้าหน้าที่เป็น ๒ ชุด ชุดที่หนึ่งประจำตำแหน่งที่แท่นถ่ายภาพ ทำหน้าที่จัดเตรียมและวางใบลานให้พอดีกับเส้นตารางฐานที่ตั้ง จัดเรียงเลขหน้าวางแผ่นระบุลำดับหน้าให้ตรงกับใบลาน หากพบว่าตัวอักษรใดไม่ชัดต้องแต้มด้วยน้ำมันงาผสมผงคาร์บอนอีกครั้ง และหากมีสิ่งสกปรกตกค้าง เช่น ฝุ่นจากเศษผ้าหรือคราบดำ ต้องทำความสะอาดจนแน่ใจว่าไม่มีสิ่งใดตกค้างติดไปในภาพถ่าย
 
อุปกรณ์ถ่ายภาพประกอบด้วยชุดกล้องถ่ายภาพพร้อมเลนส์คุณภาพสูง
ชุดแท่นถ่ายภาพ ชุดไฟสตูดิโอคอมพิวเตอร์พร้อมโปรแกรมการเก็บภาพและถ่ายภาพ

     หลังจากเสร็จขั้นตอนการถ่ายภาพแล้ว เจ้าหน้าที่จะนำใบลานแต่ละแผ่นมารวมผูก ร้อยสายสนอง ประกบด้วยไม้ประกับ มัดให้เรียบร้อยดังเดิม ไม่ให้แน่นหรือหลวมเกินไปห่อด้วยผ้าห่อคัมภีร์ เสียบป้ายฉลาก นำคัมภีร์ใส่ถุงผ้าและมัดเก็บให้เรียบร้อย ขั้นตอนสุดท้ายเจ้าหน้าที่ทำป้ายทะเบียนบอกชื่อคัมภีร์ปีที่จาร ปีการสำรวจ ติดไว้ที่ถุงผ้า แล้วนำห่อมัดคัมภีร์เก็บคืนที่ตู้พระธรรมหรือหีบใบลานและต้องแจ้งให้เจ้าของสถานที่หรือผู้ดูแลรับผิดชอบทราบด้วยว่านำใบลานเก็บคืนเป็นที่เรียบร้อยแล้ว
 
 

    คัมภีร์ใบลานพระไตรปิฎกแต่ละชุดทรงคุณค่าแห่งประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนามาตั้งแต่ยุคอาณาจักรโบราณ พุทธธรรมที่สืบทอดปรากฏเป็นรอยจารผ่านอักษรแต่ละท้องถิ่น แม้บัดนี้ความเด่นชัดของเส้นจารอาจจางหายไปบ้างตามกาลเวลา แต่คุณค่าและความสำคัญของคำสอนแห่งพระบรมครูมิเคยลดทอนลงจากยุคพุทธกาล ขอเพียงพุทธบริษัทสี่ตระหนักในความสำคัญและช่วยกันอนุรักษ์ดังนี้แล้ว คัมภีร์พระไตรปิฎกใบลานอันล้ำค่าก็จะเป็นสมบัติอยู่คู่แผ่นดินไทย แผ่นดินธรรมตลอดไป
 
 
 
 



     
Tag : อยู่ในบุญ  ศรัทธา  วัดพระธรรมกาย  พระพุทธศาสนา  บุญ  ธรรมกาย  ตะวัน  

พิมพ์บทความนี้



บทความอื่นๆ ในหมวด

      มินิฮาร์ท (MINI HEART) คืออะไร หมายถึงอะไร
      พระไตรปิฎกมรดก ๙ แผ่นดินแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
      หลักฐานธรรมกายในคัมภีร์พุทธโบราณ (ตอนที่ ๑๙)
      สมุดไทย...ทรงไว้ซึ่งสรรพศาสตร์และอัจฉริยภาพเชิงศิลป์
      หลักฐานธรรมกายในคัมภีร์พุทธโบราณ (ตอนที่ ๑๘)
      ย้อนรอยกาลตามรอยธรรมแห่งพระพุทธโฆษาจารย์
      วิถีใบลาน แห่งน่านนคร
      หลักฐานธรรมกายในคัมภีร์พุทธโบราณ (ตอนที่ ๑๖)
      ความจน - ความรวยในพระพุทธศาสนา
      ศรัทธาธรรม ย้ำคำอธิษฐาน จารพระคัมภีร์
      หลักฐานธรรมกายในคัมภีร์พุทธโบราณ (ตอนที่ ๑๕)
      ใบลานเถรวาทจารพระศาสน์สืบสายคัมภีร์
      หลักฐานธรรมกายในคัมภีร์พุทธโบราณ (ตอนที่ ๑๔)


   ค้นหา บทความธรรม    

  ฝันในฝันวิทยา
  สารพันธรรมะ
  ปกิณกธรรม
  ผลการปฏิบัติธรรม
  โครงการฟื้นฟูศีลธรรมโลก
  ธรรมะบันเทิง
  ข่าว
  ข่าวประชาสัมพันธ์
  ข่าวบุญฝากประกาศ
  DMC NEWS
  ข่าวรอบโลก
  กิจกรรมเว็บ dmc.tv
  Scoop - Review DMC
  เรื่องเด่นทันเหตุการณ์
  Review รายการ DMC
  หนังสือธรรมะ
  ธรรมะเพื่อประชาชน
  ที่นี่มีคำตอบ
  หลวงพ่อตอบปัญหา
  อยู่ในบุญ
  สุขภาพนักสร้างบารมี
  นิทานชาดก
  CaseStudy กฎแห่งกรรม
  กฎแห่งกรรม
  เรื่องราวชีวิต
  เหลือเชื่อแต่จริง
  อุทาหรณ์สอนใจ
  ฮอตฮิต...ติดดาว
  วิบากกรรม...ทำให้ทุกข์
  บุญเกื้อหนุน
  ปรโลกนิวส์
  ธรรมะและสมาธิ
  พุทธประวัติ
  สมาธิ
  ผลการปฏิบัติธรรมนานาชาติ
  ทศชาติชาดก
  พุทธประวัติและวันสำคัญ
  บทสวดมนต์
  ศัพท์ธรรมะ ภาษาอังกฤษ
  มหาปูชนียาจารย์
  อานุภาพมหาปูชนียาจารย์
  ประวัติ
  กิจกรรม
  ธุดงค์สถาปนาเส้นทางมหาปูชนียาจารย์
  About DMC
  เกี่ยวกับ DMC
  DMC GUIDE
  มือถือ Mobile
  คู่มือเว็บ www.dmc.tv
  มาวัดพระธรรมกาย
   ค้นหา บทความธรรม    

ธรรมะที่เกี่ยวข้อง - Related
ปฏิทินวันพระ
ปฏิทินวันพระ

ธุดงค์แก้ว ศุกร์ เสาร์ อาทิตย์
ธุดงค์แก้ว ศุกร์ เสาร์ อาทิตย์

ปฏิบัติธรรมสมาธิแก้ว
ปฏิบัติธรรมสมาธิแก้ว

ปฏิบัติธรรมสมาธิแก้ว
บวชนานาชาติ

ตารางตักบาตรทั่วไทย
ตารางตักบาตรพระทั่วไทย

ตารางตักบาตรทั่วไทย
ศึกษาธรรมะทางไกล DOU

บวชพระ
สมัครบวชพระ

ค่ายปิดเทอม
ค่ายปิดเทอม

ธรรมะเพื่อประชาชน
ธรรมะเพื่อประชาชน

พุทธประวัติ
พุทธประวัติ

พุทธสุภาษิต
พุทธสุภาษิต

พระไตรปิฎก
พระไตรปิฎก

เคล็ดลับสุขภาพจากพระไตรปิฎก
เคล็ดลับสุขภาพจากพระไตรปิฎก

พระศรีอริยเมตไตรย์
พระศรีอริยเมตไตรย์

สามเณรอรหันต์
สามเณรอรหันต์

ธรรมกาย
ธรรมกาย

บทสวดธัมมจักกัปปวัตตนสูตร พร้อมคำแปล
บทสวดธัมมจักกัปปวัตตนสูตร พร้อมคำแปล

วัดในพระพุทธศาสนา
วัดในพระพุทธศาสนา

โครงการหมู่บ้านศีล 5 ประชาเป็นสุข
โครงการหมู่บ้านศีล 5 ประชาเป็นสุข

ความดีพื้นฐานสากล 5 ประการ
ความดีสากล 5 ประการ

สื่อการเรียนรู้พระพุทธศาสนา
สื่อการเรียนรู้พระพุทธศาสนา

ร้านหนังสือออนไลน์
ร้านหนังสือออนไลน์

Social Network กับงานพระพุทธศาสนา
Facebook Fanpage


รับแจ้งข่าวภัยพระพุทธศาสนาบนสังคมออนไลน์
รับแจ้งข่าวภัยพระพุทธศาสนา
บนสังคมออนไลน์ (Social Network)

สื่อประกาศขอขมาต่อวัดพระธรรมกาย
สื่อประกาศขอขมาต่อวัดพระธรรมกาย


สมัครเป็นอาสาสมัคร
สมัครเป็นอาสาสมัคร