จ

นิ. ก็, ส่วนว่า, จริงอยู่, ด้วย เป็นนิบาตสำหรับ ผูกศัพท์และประโยคมีอัตถะเป็นอเนก แปลว่า “ก็” เช่น อนฺตรามคฺเค จ อมนุสฺสปริคฺคหิตา อฏวี อตฺถิ = ก็ อ. ดง อันอันอมนุษย์ถือเอารอบแล้ว มีอยู่ ในระหว่างแห่งทนทาง [ธ. ๑: จกฺขุปาล- หน้า ๑๒], แปลว่า “ส่วนว่า” เช่น เย จ ตตฺถ วิชานนฺติ = ส่วนว่า อ. ชน ท. เหล่าใด ในหมู่นั้น ย่อมรู้แจ้ง [ธ. ๑: โกสมฺพิกวตฺถุ หน้า ๖๐], แปลว่า “จริงอยู่” เช่น พุทฺธา จ นาม = จริงอยู่ ชื่อ อ. พระพุทธเจ้า ท. [ธ. ๑: จกฺขุปาล- หน้า ๘], แปลว่า “ด้วย” เช่น อกฺขีนิ เจว กิเลสา จ = อ. นัยน์ตา ท. ด้วย อ. กิเลส ท. ด้วย [ธ. ๑: จกฺขุปาล- หน้า ๑๑]