ปจฺจูสกาล

น.,ปุ. กาลเป็นที่กำจัดเฉพาะ (ซึ่งความมืด) เป็นวิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส วิ.ว่า ปจฺจูโส กาโล = ปจฺจูสกาโล คำว่า ปจฺจูส มาจาก ปติ + อุส ธาตุ ในความกำจัด + ณ ปัจจัย สระอยู่หลังแปลง ติ เป็น ตฺย แล้วแปลง ตฺย เป็น จฺจ ด้วยอำนาจ ณ ปัจจัย ทีฆะ อุ ต้นธาตุเป็น อู ได้รูปเป็น ปจฺจูส แปลว่า เป็นที่กำจัดเฉพาะ (ซึ่งความมืด) เป็นกัตตุรูป อธิกรณสาธนะ วิ.ว่า (ตมํ) ปจฺจูเสติ เอตฺถาติ ปจฺจูโส (กาโล) พระอาทิตย์ ย่อมกำจัดเฉพาะ ซึ่งความมืด ในกาลนั่น เหตุนั้น กาลนั่น ชื่อว่า ปจฺจูโสๆ เป็นที่กำเฉพาะซึ่งความมืด หรือแปลว่า อันกำจัดเฉพาะซึ่งความมืด เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ วิ.ว่า ปจฺจูเสติ ติมิรนฺติ ปจฺจูโส (กาโล) กาลใด ย่อมกำจัดเฉพาะ ซึ่งความมืด เหตุนั้น กาลนั้น ชื่อว่า ปจฺจูโสๆ อันกำจัดเฉพาะซึ่งความมืด [มังคลัตถทีปนี ภาค ๒ หน้า ๓๖๓]