หน้าศัพท์เฉพาะ

ปญฺจปติฏฺฐิต

การตั้งไว้เฉพาะซึ่งองค์ห้า

ปญฺจปติฏฺฐิต

น.นปุ.
ประเภท: นามนามเพศ: นปุงสกลิงค์เล่ม: 1-8หน้า: 394

การตั้งไว้เฉพาะซึ่งองค์ห้า

น.,นปุ. การตั้งไว้เฉพาะซึ่งองค์ห้า ปญฺจ (องฺค) + ปติ + ฐา ธาตุ ในความตั้งอยู่ + ต ปัจจัยในนามกิตก์ (นอกแบบ) แปลง อา ที่ ฐา ธาตุ เป็น อิ ได้รูปเป็น ปญฺจปติฏฺฐิต แปลว่า การตั้งไว้เฉพาะซึ่งองค์ห้า เป็นภาวรูป ภาวสาธนะ วิ.ว่า ปญฺจปติฏฺฐานํํ = ปญฺจปติฏฺฐิตํ [ซ้อน ปฺ เป็น ปญฺจปฺปติฏฺฐิเตน ก็มี] เป็น ทุติยาตัปปุริสสมาส วิ.ว่า ปญฺจ (องฺคานิ) ปติฏฺฐิตํ = ปญฺจปติฏฺฐิตํ, ปญฺจปฺปติฏฺฐิตํ ; การตั้งไว้เฉพาะซึ่งองค์ห้า, เบญจางคประดิษฐ์ หมายถึง การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ คือ การกราบด้วยการตั้งไว้เฉพาะซึ่งองค์ ๕ ได้แก่ หัวเข่า ๒ ฝ่ามือ ๒ และหน้าผาก ๑ เวลากราบ สำหรับผู้ชาย นิยมให้ข้อศอกทั้ง ๒ ต่อกับหัวเข่า ทั้ง ๒ สำหรับผู้หญิง นิยมให้ข้อศอกทั้ง ๒ อยู่ ข้างตัวแนบชิดกับขาพับทั้ง ๒ นิ้วมือทั้งห้าแนบ ชิดสนิทกัน วางฝ่ามือทั้งสองลงกราบกับพื้นให้ มือทั้งสองแยกออกห่างกันประมาณ ೪ นิ้ว ก้มศีรษะให้หน้าผากจรดกับพื้นในระหว่างมือ ทั้งสอง
เบญจางคประดิษฐ์ หมายถึง การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ คือ การกราบด้วยการตั้งไว้เฉพาะซึ่งองค์ ๕ ได้แก่ หัวเข่า ๒ ฝ่ามือ ๒ และหน้าผาก ๑ เวลากราบ สำหรับผู้ชาย นิยมให้ข้อศอกทั้ง ๒ ต่อกับหัวเข่า ทั้ง ๒ สำหรับผู้หญิง นิยมให้ข้อศอกทั้ง ๒ อยู่ ข้างตัวแนบชิดกับขาพับทั้ง ๒ นิ้วมือทั้งห้าแนบ ชิดสนิทกัน วางฝ่ามือทั้งสองลงกราบกับพื้นให้ มือทั้งสองแยกออกห่างกันประมาณ ೪ นิ้ว ก้มศีรษะให้หน้าผากจรดกับพื้นในระหว่างมือ ทั้งสอง | แปลง อา ที่ ฐา ธาตุ เป็น อิ | ซ้อน ปฺ เป็น ปญฺจปฺปติฏฺฐิเตน ก็มี