ปาโมกฺข

ว.,ปุ. ผู้เป็นหน้าโดยความเป็นแห่ง ประธาน แจกเหมือน ปุริส เช่น จ.เอก. ปาโมกฺขสฺส (อาจริยสฺส) แก่อาจารย์ ผู้เป็นหน้า โดยความเป็นแห่งประธาน [ธ. ๑: เทฺวสหายกภิกฺขุ วตฺถุ หน้า ๑๔๖] คำว่า ปาโมกฺข มาจาก ป = ปธานภาว + มุข ศัพท์ ลง ณ ปัจจัยในราคาทิ ตัทธิต ใช้แทน ภวติ ด้วยอำนาจ ณ ปัจจัย ทีฆะ อ ที่ ป เป็น อา และพฤทธิ อุ ที่ มุข เป็น โอ ซ้อน กฺ ได้รูปเป็น ปาโมกฺข วิ.ว่า ปธานภาเวน มุขํ ภวตีติ ปาโมกฺโข (อาจริโย) อาจารย์ใด เป็น หน้า โดยความเป็นแห่งประธาน เหตุนั้น อาจารย์ นั้น ชื่อว่า ปาโมกฺโขๆ ผู้เป็นหน้าโดยความเป็น แห่งประธาน หรือมาจาก ปมุข บทหน้า + ณ ปัจจัย ในราคาทิตัทธิต ทีฆะ อ ต้นศัพท์เป็น อา พฤทธิ อุ เป็นโอ ซ้อน กฺ หน้า ข ลบ ณ ได้รูปเป็น ปาโมกฺข วิ.ว่า ปมุขภาเว ติฏฺฐตีติ ปาโมกฺโข (อาจริโย) อาจารย์ใด ย่อมดำรงอยู่ ในความ เป็นแห่งประมุข เหตุนั้น อาจารย์นั้น ชื่อว่า ปาโมกฺโขๆ ผู้ดำรงอยู่ในความเป็นแห่งประมุข