พหิอนิกฺขมนกุล

น.,นปุ. ตระกูลอันไม่ออกไปใน ภายนอก แจกเหมือน กุล เช่น ป.พหุ. พหิ- อนิกฺขมนกุลานิ อ. ตระกูลอันไม่ออกไปในภายนอก ท. เป็นวิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส วิ.ว่า พหิอนิกฺขมนานิ กุลานิ = พหิอนิกฺขมน กุลานิ คำว่า พหิอนิกฺขมน ในคำว่า พหิอนิกฺขมน กุล มาจาก พหิ + น + นิ บทหน้า + ขม ธาตุ ในความ อดทน ด้วยอำนาจ นิ อุปสัค แปลว่า ออกไป + ยุ ปัจจัย แปลง น เป็น อ เพราะพยัญชนะอยู่หลัง ซ้อน กฺ หน้าธาตุ แปลง ยุ เป็น อน ได้รูปเป็น พหิอนิกฺขมน แปลว่า ผู้ไม่ออกไปใน ภายนอก เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ วิ.ว่า พหิ น นิกฺขมนฺตีติ พหิอนิกฺขมนานิ (กุลานิ) ตระกูล ท. เหล่าใด ย่อมไม่ออกไป ในภายนอก เหตุนั้น ตระกูล ท. เหล่านั้น ชื่อว่า พหิอนิกฺขมนานิๆ ผู้ไม่ออกไปในภายนอก