พุทฺธุปฺปาท

ว.,ปุ. (กาล) เป็นที่เสด็จอุบัติแห่งพระพุทธเจ้า แจกเหมือน ปุริส เช่น ส.เอก. พุทฺธุปฺปาเท (กาเล) ในกาล เป็นที่เสด็จอุบัติแห่งพระพุทธเจ้า เป็นฉัฏฐีตัปปุริสสมาส วิ.ว่า พุทฺโธ อุปฺปชฺชติ เอตฺถาติ พุทฺธุปฺปาโท (กาโล) พระพุทธเจ้า ย่อมเสด็จอุบัติ ในกาลนั่น เหตุนั้น กาลนั่น ชื่อว่า พุทฺธุปฺปาโทๆ เป็นที่เสด็จอุบัติ แห่งพระพุทธเจ้า คำว่า พุทฺธุปฺปาท มาจาก พุทฺโธ + อุ บทหน้า + ปท ธาตุ ในความเกิด + ณ ปัจจัย ด้วยอำนาจ ณ ปัจจัย ทีฆะ อ ต้นธาตุเป็น อา ลบ ณ ได้รูปเป็น พุทฺธุปฺปาท แปลว่า เป็นที่เสด็จอุบัติแห่ง พระพุทธเจ้า เป็นกัตตุรูป อธิกรณสาธนะ วิ.ว่า พุทฺโธ อุปฺปชฺชติ เอตฺถาติ พุทฺธุปฺปาโท (กาโล) พระพุทธเจ้า ย่อมเสด็จอุบัติ ในกาลนั่น เหตุนั้น กาลนั่น ชื่อว่า พุทฺธุปฺปาโทๆ เป็นที่เสด็จอุบัติ แห่งพระพุทธเจ้า