มจฺจ

ว.,ปุ. (สัตว์) ผู้มีอันจะพึงตายเป็นสภาพ แจกเหมือน ปุริส เช่น ต.เอก. มจฺเจน (สตฺเตน) อันสัตว์ผู้มีอันจะพึงตายเป็นสภาพ คำว่า มจฺจ ในธรรมบทภาค ๓ วิสาขาวตฺถุ หน้า ๗๖ ในแก้ อรรถ แก้ไว้ว่า มจฺเจนาติ มริตพฺพสภาวตาย “มจฺโจติ ลทฺธนาเมน สตฺเตน = บทว่า มจฺเจน ความว่า สัตว์ผู้ได้ชื่อว่า มจฺโจ เพราะความเป็น ผู้มีอันจะพึงตายเป็นสภาพ เป็นฉัฏฐีตุลยาธิกรณ พหุพพิหิสมาส วิ.ว่า มริตพฺพํ สภาโว ยสฺส โส มจฺโจ (สตฺโต) อ. อันจะพึงตาย เป็นสภาพ ของ สัตว์ใด สัตว์นั้น ชื่อว่า มจฺโจๆ ผู้มีอันจะพึงตาย เป็นสภาพ [บทสมาส อาเทส มริตพฺพสภาโว เป็น มจฺโจ] หรือแปลว่า ผู้จะตาย มาจาก มร ธาตุ ในความตาย + จ ปัจจัยในนามกิตก์ (นอกแบบ) ลบ ร ซ้อน จฺ ได้รูปเป็น มจฺโจ เป็นกัตตุรูป กัตตุ สาธนะ วิ.ว่า มรตีติ มจฺโจ (สตฺโต) สัตว์ใด จะตาย เหตุนั้น สัตว์นั้น ชื่อว่า มจฺโจๆ ผู้จะตาย