มาตาเปติภร

ว. ผู้เลี้ยงซึ่งมารดาและบิดา ปุ. แจกเหมือน ปุริส เช่น ทุ.เอก. มาตาเปติภรํ (ชนฺตุํ) ซึ่งสัตว์เกิด ผู้เลี้ยงซึ่งมารดาและบิดา [ธ. ๒: สกฺกวตฺถุ หน้า ๙๗] ลง อ ปัจจัย เป็น กัตตุรูป กัตตุสาธนะ มีอสมาหารทวันทวสมาส เป็นภายใน มีวิเคราะห์ตามลำดับ ดังนี้ อ.ทวัน.วิ. มาตา จ เปติ จ = มาตาเปตโย มารดาและ บิดา ท. อ.กัต.กัต.วิ. มาตาเปตโย ภรตีติ มาตาเปติภโร (ชนฺตุ) สัตว์เกิดใด ย่อมเลี้ยง ซึ่งมารดาและบิดา ท. เหตุนั้น สัตว์เกิดนั้น ชื่อว่า มาตาเปติภโรๆ ผู้เลี้ยงซึ่งมารดาและบิดา คำว่า บิดา ส่วนใหญ่มาจากศัพท์ว่า ปิตุ = ปา ธาตุ ใน ความรักษา + ริตุ ปัจจัยนอกแบบ ลบ อา ที่สุด ธาตุ ลบ ร ที่ ริตุ ได้รูปเป็น ปิตุ แปลว่า ผู้รักษา (บุตร) หมายถึงบิดา วิ.ว่า (ปุตฺตํ) ปาติ รกฺขตีติ ปิตา แต่ตรงนี้ใช้ เปติ แปลว่า บิดา มาจาก ปา ธาตุ + ติ ปัจจัย แปลง อา ที่ ปา เป็น อิ วิการ อิ เป็น เอ ได้รูปเป็น เปติ แปลว่า ผู้รักษา หมายถึง บิดาเหมือนกัน วิ.ว่า (ปุตฺตํ) ปาติ รกฺขตีติ เปติ แจกเหมือน มุนิ