ความหมาย
อุบายเป็นเครื่องพ้น
ต้นฉบับ
น.,ปุ. อุบายเป็นเครื่องพ้น แจกเหมือน ปุริส เช่น ป.เอก. มุจฺจนุปาโย อ. อุบายเป็นเครื่องพ้น เป็นวิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส วิ.ว่า มุจฺจโน อุปาโย = มุจฺจนุปาโย คำว่า มุจฺจน ในคำว่า มุจฺจนุปาโย มาจาก มุจ ธาตุในความปล่อย + ย ปัจจัยในหมวด ทิว ธาตุ แปลว่า พ้น + ยุ ปัจจัย แปลง ย กับ จ เป็น จฺจ แปลง ยุ เป็น อน ได้รูปเป็น มุจฺจน แปลว่า เป็นเครื่องพ้น เป็นกัตตุรูป กรณสาธนะ วิ.ว่า มุจฺจติ เอเตนาติ มุจฺจโน (อุปาโย) สัตว์ ย่อมพ้น ด้วยอุบายนั่น เหตุนั้น อุบายนั่น ชื่อว่า มุจฺจโนๆ เป็นเครื่องพ้น
บทวิเคราะห์
มุจฺจโน อุปาโย = มุจฺจนุปาโย
ตัวอย่างการแจก
แจกเหมือน ปุริส
หมายเหตุ
คำว่า มุจฺจน ในคำว่า มุจฺจนุปาโย มาจาก มุจ ธาตุในความปล่อย + ย ปัจจัยในหมวด ทิว ธาตุ แปลว่า พ้น + ยุ ปัจจัย แปลง ย กับ จ เป็น จฺจ แปลง ยุ เป็น อน ได้รูปเป็น มุจฺจน แปลว่า เป็นเครื่องพ้น เป็นกัตตุรูป กรณสาธนะ วิ.ว่า มุจฺจติ เอเตนาติ มุจฺจโน (อุปาโย) สัตว์ ย่อมพ้น ด้วยอุบายนั่น เหตุนั้น อุบายนั่น ชื่อว่า มุจฺจโนๆ เป็นเครื่องพ้น