หน้าศัพท์เฉพาะ

ลทฺธาลทฺธ

อันได้แล้วหรือไม่ได้แล้ว

ลทฺธาลทฺธ

ว.นปุ.
ประเภท: คุณนามเพศ: นปุงสกลิงค์เล่ม: 1-4

อันได้แล้วหรือไม่ได้แล้ว

ว. อัน…ได้แล้วหรือไม่ได้แล้ว นปุ. แจกเหมือน กุล เช่น ป.เอก. ลทฺธาลทฺธํ (วตฺถุ) เป็นวิเสสโนภยบท กัมมธารยสมาส วิ.ว่า ลทฺธํ วา อลทฺธํ วา = ลทฺธาลทฺธํ (วตฺถุ) [วิเสสโนภยบท มีบททั้ง๒เป็นวิเสสนะ ตามปกติ ควบด้วย จ ศัพท์ แปลว่า ทั้ง เช่น สีตญฺจ สมฏฺฐญฺจ = สีตสมฏฺฐํ (ฐานํ) ที่ทั้งเย็นทั้งเกลี้ยง คือเป็นได้ทั้ง๒อย่างในสิ่งเดียวกัน แต่บางครั้งไม่สามารถเป็นทั้ง ๒ อย่างในสิ่งเดียวกันได้ ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง คือต้องแปลว่า หรือ ควบด้วย วา ศัพท์ เช่น มีอายุ ๑๕ หรือ ๑๖, ได้หรือไม่ได้ เป็นต้น แต่สมาสที่ควบด้วย วา ศัพท์ แปลว่า หรือ โดยตรง ผู้เขียนยังหาไม่เจอ ดังนั้น จึงอนุโลมเป็นวิเสสโนภยบท เพราะมีบททั้ง ๒ เป็นวิเสสนะเหมือนกัน)

ลทฺธํ วา อลทฺธํ วา = ลทฺธาลทฺธํ

แจกเหมือน กุล
วิเสสโนภยบท มีบททั้ง๒เป็นวิเสสนะ ตามปกติ ควบด้วย จ ศัพท์ แปลว่า ทั้ง เช่น สีตญฺจ สมฏฺฐญฺจ = สีตสมฏฺฐํ (ฐานํ) ที่ทั้งเย็นทั้งเกลี้ยง คือเป็นได้ทั้ง๒อย่างในสิ่งเดียวกัน แต่บางครั้งไม่สามารถเป็นทั้ง ๒ อย่างในสิ่งเดียวกันได้ ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง คือต้องแปลว่า หรือ ควบด้วย วา ศัพท์ เช่น มีอายุ ๑๕ หรือ ๑๖, ได้หรือไม่ได้ เป็นต้น แต่สมาสที่ควบด้วย วา ศัพท์ แปลว่า หรือ โดยตรง ผู้เขียนยังหาไม่เจอ ดังนั้น จึงอนุโลมเป็นวิเสสโนภยบท เพราะมีบททั้ง ๒ เป็นวิเสสนะเหมือนกัน