อุปกิเลส 16 อย่าง

อุปกิเลส 16 อย่าง กิเลสละเอียดที่ทำให้ใจเศร้าหมอง มีปกติซ่อนอยู่ในใจเหมือนกับสนิมที่ซ่อนตัวในเหล็ก ซึ่งเป็นเหมือนกับลูกหลานบริวาร สังกัดในกิเลส 3 ตระกูล

บทความธรรมะ Dhamma Articles > ช่วงเด่นฝันในฝัน > ปกิณกธรรม > นานาสาระ
[ 11 พ.ค. 2555 ] - [ ผู้อ่าน : 13712 ]
ทบทวนฝันในฝัน วันที่ 10 พฤษภาคม  พ.ศ.2555
 
อุปกิเลส 16 อย่าง 
เรียบเรียงจากรายการโรงเรียนอนุบาลฝันในฝันวิทยา   

อุปกิเลส 16 อย่าง  
 
       กิเลสละเอียดที่ทำให้ใจเศร้าหมอง มีปกติซ่อนอยู่ในใจเหมือนกับสนิมที่ซ่อนตัวในเหล็ก   ซึ่งเป็นเหมือนกับลูกหลานบริวาร สังกัดในกิเลส 3 ตระกูล แต่ละตระกูลก็จะมีตัวกิเลสที่แสดงอาการออกมาคล้ายกันมากดั่งพี่น้อง แต่อาจจะมีระดับต่างกัน   ได้แก่

ตระกูลโลภะ
 
1. อภิชฌาวิสมโลภะ จ้องละโมบ  มุ่งแต่จะเอาให้ได้  ไม่รู้จักทางดีชั่วผิดถูก

ตระกูลโทสะ
 
2. พยาบาท คิดหมายปองร้ายทำลายผู้อื่นให้เสียหายหรือพินาศ ยึดความเจ็บแค้นของตนเป็นอารมณ์
 
3. โกธะ โกรธ คือ จิตใจมีอาการพลุ่งพล่านเดือดดาล เมื่อถูกทำให้ไม่พอใจหรือไม่ปลื้ม  ตรงกับคำว่า “ฉุน”  หรือ “กริ้ว”
 
4. อุปนาหะ ผูกโกรธ  คือ เก็บความโกรธไว้ แต่ไม่คิดผูกใจที่จะทำลายเหมือนพยาบาท  เป็นแต่ว่าจำการกระทำไว้ ไม่ยอมลืม ไม่ยอมปล่อย ซึ่งตรงกับคำ ว่า “ตึง”  เช่นประโยคที่ว่า  “น้องชายกับพี่สาวตึงกันมานานแล้ว” เป็นต้น

ตระกูลโมหะ
 
5. มักขะ ลบหลู่คุณท่าน หมายถึง ไม่รู้จักบุญคุณ , ลำเลิกบุญคุณ เช่น ถูกช่วยเหลือให้ได้ดิบได้ดี แต่กลับพูดว่า เขาไม่ได้ช่วยอะไรเลย เป็นต้น หรือจะเรียกง่ายๆ ว่า “คนอกตัญญู
 
6. ปลาสะ ตีเสมอ  หมายถึง  เอาตัวเราเข้าไปเทียบกับคนอื่นด้วยความลำพองใจ ทั้งๆที่ตนต่ำกว่าเขา เช่น แมวคิดตีเสมอราชสีห์ เป็นต้น  ตรงกับคำว่า “ยกตนเทียมท่าน”
 
7. อิสสา ริษยา หมายถึง  กระวนกระวายทนไม่ได้เมื่อเห็นคนอื่นได้ดีกว่า  ริษยามีหลายระดับ ถ้ามีน้อยก็เพียงไม่สบายใจ  ถ้ามีมากก็จะไปผลาญทำลายความดีผู้อื่น
 
8. มัจฉริยะ ตระหนี่  ตรงกับที่พูดว่า “ถี่เหนี่ยว” แม้มีเรื่องจำเป็นต้องเสียสละแต่กลับไม่ยอม ซึ่งความตระหนี่นี้เป็นคนละเรื่องกับประหยัด ความตระหนี่นั้นยังหมายรวมไปถึงตระหนี่ชื่อเสียง หวงความดีความชอบผู้อื่น หวงวิชาความรู้
 
9. มายา เจ้าเล่ห์ , มารยา หมายถึง แสร้งทำเพื่ออำพรางความไม่ดีให้คนอื่นเข้าใจผิด  เป็นคนมีเหลี่ยม มีคู

10. สาเถยยะ โอ้อวด หมายถึง คุยโม้โอ้อวดเกินความจริง แฝงเจตนาให้ผู้อื่นเกรงกลัวหรือเลื่อมใส  ขึ้นอยู่กับสิ่งที่จะเอาออกมาอวด  เช่น  ถ้าอวดทรัพย์ ก็เรียกว่า อวดมั่งอวดมี  ถ้าอวดความรู้ ก็เรียกว่า อวดรู้  เป็นต้น
 
11. ถัมภะ หัวดื้อ จิตใจแข็งกระด้าง ไม่ยอมรับการช่วยเหลือหรือต่อต้านปฏิเสธสิ่งที่มีประโยชน์  ความดื้อมี ๒ แบบ ได้แก่  ดื้อด้าน เรียกว่า “คนหัวแข็ง”  ส่วนดื้อดึง จะเรียกว่า  “คนหัวรั้น”
 
12. สารัมภะ  แข่งดี , แก่งแย่งชิงดีให้อีกฝ่ายเสียศักดิ์ศรี  ยื้อแย่งเอามาโดยปราศจากกติกาความยุติธรรม 
 
13. มานะ ถือตัว , ทะนงตน ตรงกับคำว่า “เย่อหยิ่ง” “จองหอง”  คือ สำคัญตนว่าประเสริฐกว่าเขา 
 
14. อติมานะ ดูหมิ่นดูแคลน เหยียดหยามหรือดูถูก คือ  ตีคุณค่าในตัวผู้อื่นให้มีราคาถูกหรือน้อยลง อติมานะก็เปรียบเหมือนพี่ของมานะ  มานะนั้นเพียงถือตัว  ส่วนอติมานะ  จะดูหมิ่นกดคุณค่าของผู้อื่นเข้าไปอีก 
 
15. มทะ  มัวเมา เมาในซึ่งต่างจากอาการเมาเหล้า ซึ่งจะเรียกว่า “มึนเมา” เท่านั้น แต่มัวเมานี้เป็นความหลงเพลิดเพลินในสิ่งที่ไม่ใช่สาระ  ซึ่งมี 4 ประการ ได้แก่ 1.เมาในชาติกำเนิดหรือฐานะตำแหน่ง  2.เมาในวัย  3.เมาในความแข็งแรงไม่มีโรค  และ 4. เมาในทรัพย์
 
16. ปมาทะ คือ จมอยู่ในความประมาท ขาดสติกำกับ แยกดีชั่วไม่ออก หลงใหลในอบายมุข  เช่น ขลุกอยู่ในการพนัน เป็นความเมาที่ยิ่งกว่า มทะ ซึ่งจะตรงกับคำว่า เลิ่นเล่อ,  หรือชะล่าใจ
 

http://goo.gl/ZyAHF


พิมพ์บทความนี้

ไปหน้าทบทวนฝันในฝัน



บทความอื่นๆ ในหมวด

      V-Star ศรีสะเกษ พลิกชีวิต…สู่สามเณรล้าน
      ศรีสะเกษ เร่งผลิตผู้นำชาวพุทธเข้มแข็งทุกอำเภอ
      ผอ.V-Star นครสวรรค์ สุดเจ๋ง สร้างโมเดลเด็ด เด็กดีต้องบวชยกโรงเรียน
      บวชสามเณรประวัติศาสตร์ นครศรีธรรมราช 1,000 รูป ฟื้นฟูพระพุทธศาสนา
      Peace Revolution ตอน ปล่อยวาง
      จังหวัดตากมาแรงขึ้นแท่นแชมป์อันดับ 1 บวชเณร ฟื้นฟูวัดร้างสร้างวัดรุ่ง
      จดหมายจากใจพระธรรมทายาท ตอน บวชต่อเวลา ต่ออายุพระพุทธศาสนา
      เกาะติดสถานการณ์ชวนบวชทั่วไทย ตอน รวมพลขุนพลอีสาน พิชิตเป้าบวชสามเณรแสน
      เกาะติดสถานการณ์ชวนบวชทั่วไทย ตอน อยุธยาชวนบวชทะลุเป้าปลื้มล้นใจกันไปแล้ว
      ความปลื้มจากใจกองพันเนื้อนาบุญ ตอน จะบวชเป็นพระแท้แบบวันต่อวันตลอดชาติ
      ความปลื้มจากใจกองพันเนื้อนาบุญ ตอน จะเป็นพระแท้ตอบแทนคุณพระพุทธศาสนา
      ความปลื้มจากใจกองพันเนื้อนาบุญ ตอน จะบวชสร้างบุญให้โยมพ่อโยมแม่ตลอดไป
      ความปลื้มจากใจกองพันเนื้อนาบุญ ตอน ขอบวชแบบวันต่อวันไม่มีวันเปลี่ยนแปลง



โครงการบวชพระ อุปสมบทหมู่ภาคฤดูร้อน ปี พ.ศ.2558


ขอเชิญร่วมสถาปนาอาคารบุญรักษา


สร้างโลกสดใสด้วยสันติสุขภายใน 24 น.
สำหรับสมาชิกเขตนอก และสาธุชน


DOU ขอเชิญทุกท่านศึกษาเรื่องราวความจริงของชีวิต


รับสมัครบุคลากรช่วยงานพระพุทธศาสนาผ่านสื่ออินเตอร์เน็ต

   ค้นหา บทความธรรม    

  ฝันในฝันวิทยา
  สารพันธรรมะ
  ปกิณกธรรม
  ผลการปฏิบัติธรรม
  โครงการฟื้นฟูศีลธรรมโลก
  ธรรมะบันเทิง
  ข่าว
  ข่าวประชาสัมพันธ์
  ข่าวบุญฝากประกาศ
  DMC NEWS
  ข่าวรอบโลก
  กิจกรรมเว็บ dmc.tv
  Scoop - Review DMC
  เรื่องเด่นทันเหตุการณ์
  Review รายการ DMC
  หนังสือธรรมะ
  ธรรมะเพื่อประชาชน
  ที่นี่มีคำตอบ
  หลวงพ่อตอบปัญหา
  อยู่ในบุญ
  สุขภาพนักสร้างบารมี
  นิทานชาดก
  CaseStudy กฎแห่งกรรม
  กฎแห่งกรรม
  เรื่องราวชีวิต
  เหลือเชื่อแต่จริง
  อุทาหรณ์สอนใจ
  ฮอตฮิต...ติดดาว
  วิบากกรรม...ทำให้ทุกข์
  บุญเกื้อหนุน
  ปรโลกนิวส์
  ธรรมะและสมาธิ
  พุทธประวัติ
  สมาธิ
  ผลการปฏิบัติธรรมนานาชาติ
  ทศชาติชาดก
  พุทธประวัติและวันสำคัญ
  บทสวดมนต์
  ศัพท์ธรรมะ ภาษาอังกฤษ
  มหาปูชนียาจารย์
  อานุภาพมหาปูชนียาจารย์
  ประวัติ
  กิจกรรม
  ธุดงค์สถาปนาเส้นทางมหาปูชนียาจารย์
  About DMC
  เกี่ยวกับ DMC
  DMC GUIDE
  มือถือ Mobile
  คู่มือเว็บ www.dmc.tv
  มาวัดพระธรรมกาย
   ค้นหา บทความธรรม    

ธรรมะที่เกี่ยวข้อง - Related
ผอ.V-Star นครสวรรค์ สุดเจ๋ง สร้างโมเดลเด็ด เด็กดีต้องบวชยกโรงเรียน
  งานบวชสามเณรแสนรูปในปีนี้เป็นงานรวมสงฆ์ทั้งแผ่นดิน รวมพลังกั..
(27 ก.พ. 2558)    ชม 288 ครั้ง
ศรีสะเกษ เร่งผลิตผู้นำชาวพุทธเข้มแข็งทุกอำเภอ
  จากสถานการณ์ภัยของพระพุทธศาสนาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในขณะนี้ อ..
(28 ก.พ. 2558)    ชม 194 ครั้ง
V-Star ศรีสะเกษ พลิกชีวิต…สู่สามเณรล้าน
  วันมาฆบูชา 4 มีนาคม พ.ศ.2558 ในปีนี้จะเป็นวันครบรอบ 45 ปี ขอ..
(05 มี.ค. 2558)    ชม 25 ครั้ง
ปฏิทินวันพระ
ปฏิทินวันพระ

บันทึกผลปฏิบัติธรรม
บันทึกผลการปฏิบัติธรรม

สถานที่ปฏิบัติธรรม
สถานที่ปฏิบัติธรรมทั่วไทย

สถานที่ปฏิบัติธรรมดอกไม้บาน
สถานที่ปฏิบัติธรรมดอกไม้บาน

ธุดงค์แก้ว ศุกร์ เสาร์ อาทิตย์
ธุดงค์แก้ว ศุกร์ เสาร์ อาทิตย์

ปฏิบัติธรรมสมาธิแก้ว
ปฏิบัติธรรมสมาธิแก้ว

ตารางตักบาตรทั่วไทย
ตารางตักบาตรพระทั่วไทย

ตารางตักบาตรทั่วไทย
ศึกษาธรรมะทางไกล DOU

บวชพระ
สมัครบวชพระ

ค่ายปิดเทอม
ค่ายปิดเทอม

ธรรมะเพื่อประชาชน
ธรรมะเพื่อประชาชน

พุทธประวัติ
พุทธประวัติ

พุทธสุภาษิต
พุทธสุภาษิต

พระไตรปิฎก
พระไตรปิฎก

พระศรีอริยเมตไตรย์
พระศรีอริยเมตไตรย์

ธรรมกาย
ธรรมกาย

ประวัติพระเทพญาณมหามุนี (หลวงพ่อธัมมชโย)
ประวัติพระเทพญาณมหามุนี
(หลวงพ่อธัมมชโย)

บทสวดธัมมจักกัปปวัตตนสูตร พร้อมคำแปล
บทสวดธัมมจักกัปปวัตตนสูตร พร้อมคำแปล

วัดในพระพุทธศาสนา
วัดในพระพุทธศาสนา

ความดีพื้นฐานสากล 5 ประการ
ความดีสากล 5 ประการ

สื่อการเรียนรู้พระพุทธศาสนา
สื่อการเรียนรู้พระพุทธศาสนา

ร้านหนังสือออนไลน์
ร้านหนังสือออนไลน์

Social Network กับงานพระพุทธศาสนา
Facebook Fanpage



รับแจ้งข่าวภัยพระพุทธศาสนาบนสังคมออนไลน์
รับแจ้งข่าวภัยพระพุทธศาสนา
บนสังคมออนไลน์ (Social Network)

สื่อประกาศขอขมาต่อวัดพระธรรมกาย
สื่อประกาศขอขมาต่อวัดพระธรรมกาย

ข้อเสนอแนะ และแจ้งปัญหาการใช้งานเว็บไซต์
สมัครเป็นอาสาสมัคร

ข้อเสนอแนะ และแจ้งปัญหาการใช้งานเว็บไซต์
ข้อเสนอแนะ และแจ้งปัญหาการใช้งานเว็บไซต์