ภพฺพาภพฺพ

ว.,นปุ. (เหตุ) อันควรหรืออันไม่ควร แจกเหมือน กุล เช่น ทุ.เอก. ภพฺพาภพฺพํ (การณํ) ซึ่งเหตุ อันควรหรืออันไม่ควร เป็นวิเสสโนภยบท กัมมธารยสมาส วิ.ว่า ภพฺพํ วา อภพฺพํ วา = ภพฺพาภพฺพํ (การณํ) เหตุ อันควรหรือ หรือว่า อันไม่ควร ชื่อว่า ภพฺพาภพฺพํๆ อันควรหรืออัน ไม่ควร [ตามแบบที่เรียนมา วิเสสโนภยบท กัมมธารยสมาส ในรูปวิเคราะห์ควบด้วย จ ศัพท์ แปลว่า และ เมื่อเข้าสมาส ลบ จ ทิ้ง เหลือไว้แต่คำแปลว่า ทั้ง…ทั้ง แต่บางครั้งจะแปลว่า ทั้ง ไม่ได้เพราะผิดความเป็นจริง ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง คือต้องแปลว่า หรือ เช่น ควรหรือไม่ควร, สิบห้าหรือสิบหก เป็นต้น แต่สมาสที่แปลว่า หรือ ที่เรียนมาไม่มี ผู้เขียนเห็นว่า สมาสที่แปลว่า หรือ น่าจะจัดเป็นวิเสสโนภยบท กัมมธารยสมาส เพราะมีบททั้ง ๒ เป็นวิเสสนะเหมือนกัน ต่างกันตรง จ ศัพท์ควบ หรือ วา ศัพท์ควบ และเปลี่ยนคำแปลที่บทสมาส จาก ทั้ง เป็น หรือ ก็น่าจะสมเหตุ]