อชฺโฌหรณียมตฺต

ว. สักว่าอาหารอันบุคคลพึง กลืนกิน นปุ. แจกเหมือน กุล เช่น ป.เอก. อชฺโฌ- หรณียมตฺตํ (วตฺถุ) อ. วัตถุ สักว่าอาหารอันบุคคล พึงกลืนกิน เป็นสัมภาวนบุพพบท กัมมธารยสมาส มีวิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส เป็นภายใน มี วิเคราะห์ตามลำดับ ดังนี้ วิ.บุพ.กัม.วิ. อชฺโฌหรณีโย อาหาโร = อชฺโฌหรณียาหาโร สัม.บุพ.กัม.วิ. อชฺโฌหรณียาหาโร อิติ มตฺตํ = อชฺโฌหรณีย มตฺตํ (วตฺถุ) [บทสมาส ลบ อาหาร ในท่ามกลาง] คำว่า อชฺโฌหรณีย ในคำว่า อชฺโฌหรณียมตฺต มาจาก อธิ + โอ บทหน้า + หร ธาตุ ในความนำไป ด้วยอำนาจอุปสัคอยู่หน้า ไม่แปลว่า นำไป แต่ แปลว่า กลืนกิน + อนีย ปัจจัย แปลง อธิ เป็น อชฺฌ เพราะสระอยู่หลัง ธาตุมี ร เป็นที่สุด แปลง น เป็น ณ ได้รูปเป็น อชฺโฌหรณีย ดู อชานิตพฺพ