อปฺเปสกฺข

ว. มีศักดิ์น้อย [ อปฺป = น้อย สกฺข = ศักดิ์ เป็นปุงลิงค์ แปลง อ ที่ อปฺป เป็น อิ แล้ววิการ อิ เป็น เอ ได้รูปเป็น อปฺเปสกฺข] เป็นฉัฏฐีตุลยาธิกรณ พหุพพิหิสมาส ปุ. แจกเหมือน ปุริส เช่น ป.เอก. อปฺเปสกฺโข (ปุริโส) อ. บุรุษ ผู้มีศักดิ์น้อย [ธ. ３: มหากสฺสป-หน้า ๘๒] วิ.ว่า อปฺโป สกฺโข ยสฺส โส อปฺเปสกฺโข (ปุริโส) ศักดิ์ ของบุรุษใด น้อย บุรุษ นั้น ชื่อว่าผู้มีศักดิ์น้อย [มติของผู้เขียน] หรือ แปลว่า ผู้อันเขากล่าวว่าคนเป็นใหญ่น้อย มาจาก อปฺเปส + อา บทหน้า + ขา ธาตุ ในความ กล่าว + อ ปัจจัย รัสสะ อา บทหน้าเป็น อ ซ้อน กฺ หน้า ขา ธาตุ เป็น อปฺเปสกฺขา + อ ลบสระหน้า คือ อา ที่ ขา ได้รูปเป็น อปฺเปสกข แปลว่า ผู้อันเขากล่าวว่าคนเป็นใหญ่น้อย เป็นกัมมรูป กัมมสาธนะ ปุ. แจกเหมือน ปุริส เช่น ป.เอก. อปฺเปสกฺโข (ปุริโส) วิ.ว่า อปฺเปโสติ อกฺขายตีติ อปฺเปสกฺโข (ปุริโส) บุรุษใด อันเขา ย่อมกล่าวว่า คนเป็นใหญ่น้อย เหตุนั้น บุรุษนั้น ชื่อว่า อปฺเปสกฺโขๆ ผู้อันเขากล่าวว่าคนเป็นใหญ่น้อย คำว่า อปฺเปส ในคำว่า อปฺเปสกฺโข มาจาก อปฺป = น้อย + อีส = คนเป็นใหญ่ วิการ อี เป็น เอ ได้รูปเป็น อปฺเปส เป็นวิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส วิ.ว่า อปฺโป อีโส = อปฺเปโส คนเป็นใหญ่น้อย