ความหมาย
อันพระอริยเจ้าประกาศแล้ว
ต้นฉบับ
ว. อันพระอริยเจ้าประกาศแล้ว (อริย + ปเวทิต ซ้อน ปฺ หน้า ป) เป็นตติยาตัปปุริส สมาส ปุ. แจกเหมือน ปุริส เช่น ส.เอก. อริยปฺปเวทิเต (ธมฺเม) ในธรรม อันพระอริยเจ้าประกาศแล้ว วิ.ว่า อริเยน ปเวทิโต = อริยปฺปเวทิโต (ธมฺโม) คำว่า ปเวทิต มาจาก ป บทหน้า + วิท ธาตุ ในความรู้ + เณ ปัจจัยในกัตตุวาจก + ต ปัจจัย เป็น กัมมวาจก ด้วยอำนาจ เณ ปัจจัย วิการ อิ ที่ วิท ธาตุ เป็น เอ ลบ ณ เหลือไว้แต่ เอ เป็น ปเวเท ลง อิ อาคม ลบสระหน้า คือ เอ ที่ เท ได้รูปเป็น ปเวทิต ตามความหมายของธาตุแปลว่า “ อัน…ให้ รู้ทั่วแล้ว” แต่นิยมแปลเอาความว่า “ประกาศแล้ว”
บทวิเคราะห์
อริเยน ปเวทิโต = อริยปฺปเวทิโต
ตัวอย่างการแจก
แจกเหมือน ปุริส
หมายเหตุ
อริย + ปเวทิต ซ้อน ปฺ หน้า ป | คำว่า ปเวทิต มาจาก ป บทหน้า + วิท ธาตุ ในความรู้ + เณ ปัจจัยในกัตตุวาจก + ต ปัจจัย เป็น กัมมวาจก ด้วยอำนาจ เณ ปัจจัย วิการ อิ ที่ วิท ธาตุ เป็น เอ ลบ ณ เหลือไว้แต่ เอ เป็น ปเวเท ลง อิ อาคม ลบสระหน้า คือ เอ ที่ เท ได้รูปเป็น ปเวทิต ตามความหมายของธาตุแปลว่า “ อัน…ให้ รู้ทั่วแล้ว” แต่นิยมแปลเอาความว่า “ประกาศแล้ว”