อรุณุคฺคมนกาล

น.,ปุ. กาลเป็นที่ขึ้นไปแห่งอรุณ แจกเหมือน ปุริส เช่น ส.เอก. อรุณุคฺคมนกาเล ในกาลเป็นที่ขึ้นไปแห่งอรุณ เป็นวิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส มีฉัฏฐีตัปปุริสสมาส เป็นภายใน มีวิเคราะห์ตามลำดับ ดังนี้ ฉ.ตัป.วิ. อรุณสฺส อุคฺคมโน = อรุณุคฺคมโน (กาโล) วิ.บุพ.กัม.วิ. อรุณุคฺคมโน กาโล = อรุณุคฺคมนกาโล คำว่า อุคฺคมน ในคำว่า อรุณุคฺคมนกาโล มาจาก อุ + คม ธาตุ ในความไป + ยุ ปัจจัย ซ้อน คฺ หน้า ค แปลง ยุ เป็น อน ได้รูปเป็น อุคฺคมน แปลว่า เป็น ที่ขึ้นไป เป็นกัตตุรูป อธิกรณสาธนะ วิ.ว่า (อรุโณ) อุคฺคจฺฉติ เอตฺถาติ อุคฺคมโน (กาโล) อรุณ ย่อมขึ้นไป ในกาลนั่น เหตุนั้น กาลนั่น ชื่อว่า อุคฺคมโนๆ เป็นที่ขึ้นไป