อวิรุฬฺหิธมฺม

ว. มีธรรมอันไม่งอกงาม เป็นฉัฏฐี ตุลยาธิกรณพหุพพิหิสมาส ปุ. แจกเหมือน ปุริส เช่น ป.เอก. อวิรุฬฺหิธมฺโม (ภิกฺขุ) อ. ภิกษุ ผู้มี ธรรมอันไม่งอกงาม [ธ. ๒: จูฬปนฺถก- หน้า ๗๘] วิ.ว่า อวิรุฬฺหิ ธมฺโม ยสฺส โส อวิรุฬฺหิธมฺโม (ภิกฺขุ) ธรรม ของภิกษุใด อันไม่งอกงาม ภิกษุนั้น ชื่อว่า ผู้มีธรรมอันไม่งอกงาม อิต. ลง อา เครื่องหมาย อิตถีลิงค์ แจกเหมือน กญฺญา เช่น ป.เอก. อวิรุฬฺหิ ธมฺมา (ภิกฺขุนี) คำว่า อวิรุฬฺหิ มาจาก น + รุห ธาตุ ในความงอก, ความงอกงาม, ความขึ้น, ความ งอกขึ้น + ติ ปัจจัย แปลง น เป็น อ เพราะพยัญชนะ อยู่หลัง ธาตุมี ห เป็นที่สุดอยู่หน้า แปลง ติ เป็น ฬฺหิ ลบ ห ที่สุดธาตุ ได้รูปเป็น อวิรุฬฺหิ แปลว่า อันไม่งอกงาม เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ วิ.ว่า น วิรุหตีติ อวิรุฬฺหิ (ธมฺโม) ธรรมใด ย่อมไม่ งอกงาม เหตุนั้น ธรรมนั้น ชื่อว่า อวิรุฬฺหิๆ อันไม่งอกงาม