อุทกตาปนภาชน

น.,นปุ. ภาชนะเป็นเครื่องยังนํ้า ให้ร้อน แจกเหมือน กุล เช่น ส.เอก. อุทกตาปน ภาชเน ในภาชนะเป็นเครื่องยังนํ้าให้ร้อน เป็น วิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส มีทุติยาตัปปุริส สมาส เป็นภายใน มีวิเคราะห์ตามลำดับ ดังนี้ ทุ.ตัป.วิ. อุทกํ ตาปนํ = อุทกตาปนํ (ภาชนํ) วิ.บุพ.กัม.วิ. อุทกตาปนํ ภาชนํ = อุทกตาปน ภาชนํ คำว่า ตาปน ในคำว่า อุทกตาปนภาชนํ มาจาก ตป ธาตุ ในความเร่าร้อน + เณ ปัจจัยใน เหตุกัตตุวาจก + ยุ ปัจจัย ด้วยอำนาจ เณ ปัจจัย ทีฆะ อ ต้นธาตุ เป็น อา ลบ ณ เหลือไว้แต่ เอ เป็น ตาเป แปลง ยุ เป็น อน ลบสระหน้า คือ เอ ที่ เป ได้รูปเป็น ตาปน แปลว่า เป็นเครื่องยังนํ้า ให้ร้อน เป็นกัตตุรูป กรณสาธนะ วิ.ว่า อุทกํ ตาเปติ เตนาติ อุทกตาปนํ (ภาชนํ) เขา ย่อมยังนํ้าให้ร้อน ด้วยภาชนะนั้น เหตุนั้น ภาชนะนั้น ชื่อว่า อุทกตาปนํๆ เป็นเครื่องยังนํ้า ให้ร้อน