ความหมาย
มีจิตไปในเบื้องบน
ต้นฉบับ
ว. มีจิตไปในเบื้องบน ปุ. แจกเหมือน ปุริส เช่น ป.พหุ. อุทคฺคจิตฺตา (มนุสฺสา) อ. มนุษย์ ท. ผู้มีจิตไปในเบื้องบน [ธ. ๓: วนวาสิติสฺส- หน้า ๑๘๔] เป็นฉัฏฐีตุลยาธิกรณพหุพพิหิสมาส วิ.ว่า อุทคฺคํ จิตฺตํ เยสํ เต อุทคฺคจิตฺตา (มนุสฺสา) คำว่า อุทคฺค ในคำว่า อุทคฺคจิตฺตา มาจาก อุทฺธํ – อุท + คม ธาตุ ในความไป + กฺวิ ปัจจัย ซ้อน คฺ หน้า คม ธาตุ ลบ ม ที่สุดธาตุ ลบ กฺวิ ได้รูปเป็น อุทคฺค แปลว่า อันไปในเบื้องบน วิ.ว่า อุทฺธํ คจฺฉตีติ อุทคฺคํ (จิตฺตํ) จิตใด ย่อมไป ในเบื้องบน เหตุนั้น จิตนั้น ชื่อว่าอุทคฺคํๆ อันไปในเบื้องบน
บทวิเคราะห์
วิ.ว่า อุทคฺคํ จิตฺตํ เยสํ เต อุทคฺคจิตฺตา (มนุสฺสา)
ตัวอย่างการแจก
แจกเหมือน ปุริส
หมายเหตุ
ธ. ๓: วนวาสิติสฺส- หน้า ๑๘๔ | คำว่า อุทคฺค ในคำว่า อุทคฺคจิตฺตา มาจาก อุทฺธํ – อุท + คม ธาตุ ในความไป + กฺวิ ปัจจัย ซ้อน คฺ หน้า คม ธาตุ ลบ ม ที่สุดธาตุ ลบ กฺวิ ได้รูปเป็น อุทคฺค แปลว่า อันไปในเบื้องบน วิ.ว่า อุทฺธํ คจฺฉตีติ อุทคฺคํ (จิตฺตํ) จิตใด ย่อมไป ในเบื้องบน เหตุนั้น จิตนั้น ชื่อว่าอุทคฺคํๆ อันไปในเบื้องบน