อุปโภคปริโภคภณฺฑ

น.,นปุ. ภัณฑะเป็นเครื่อง อุปโภคและภัณฑะเป็นเครื่องบริโภค แจก เหมือน กุล เช่น ฉ.พหุ. อุปโภคปริโภคภณฺฑานํ แห่งภัณฑะเป็นเครื่องอุปโภคและภัณฑะเป็น เครื่องบริโภค ท. เป็นอสมาหารทวันทวสมาส มี วิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส และวิเสสน บุพพบท กัมมธารยสมาส เป็นภายใน มีวิเคราะห์ ตามลำดับ ดังนี้ วิ.บุพ.กัม.วิ. อุปโภคํ ภณฺฑํ = อุปโภคภณฺฑํ วิ.บุพ.กัม.วิ. ปริโภคํ ภณฺฑํ = ปริโภคภณฺฑํ อ.ทวัน.วิ. อุปโภคภณฺฑญฺจ ปริโภคภณฺฑญฺจ = อุปโภคปริโภคภณฺฑานิ [ลบ ภณฺฑ ที่ อุปโภค] คำว่า อุปโภค ในคำว่า อุปโภค ปริโภคภณฺฑานํ มาจาก อุป + ภุช ธาตุ ในความกิน, ความใช้สอย + ณ ปัจจัยในนามกิตก์ ด้วย อำนาจ ณ ปัจจัย พฤทธิ อุ ต้นธาตุ เป็น โอ แปลง ช เป็น ค ได้รูปเป็น อุปโภค แปลว่า เป็นเครื่อง อุปโภค, เป็นเครื่องใช้สอย เป็นกัตตรูป กรณสาธนะ วิ.ว่า อุปภุญฺชนฺติ เตหีติ อุปโภคานิ (ภณฺฑานิ) ชน ท. ย่อมอุปโภค (ย่อมใช้สอย) ด้วยภัณฑะ ท. เหล่านั้น เหตุนั้น ภัณฑะ ท. เหล่านั้น ชื่อว่า อุปโภคานิๆ เป็นเครื่องอุปโภค (เป็นเครื่องใช้สอย) คำว่า ปริโภค มาจาก ปริ + ภุช ธาตุ + ณ ปัจจัย ดู อุปโภค