อเวจฺจปฺปสนฺน

ว. มีความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหว เป็นฉัฏฐีตุลยาธิกรณพหุพพิหิสมาส นปุ. แจก เหมือน กุล เช่น ฉ.เอก. อเวจฺจปฺปสนฺนสฺส (กุลสฺส) ของตระกูล อันมีความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหว [ธ.๓: วิสาขาวตฺถุ หน้า ６４] วิ.ว่า อเวจฺจํ ปสนฺนํ ยสฺส ตํ อเวจฺจปฺปสนฺนํ (กุลํ) หรือ อจโล ปสาโท ยสฺส ตํ อเวจฺจปฺปสนฺนํ (กุลํ) ความเลื่อมใส ของตระกูลใด ไม่หวั่นไหว ตระกูลนั้น ชื่อว่ามีความเลื่อมใสอัน ไม่หวั่นไหว คำว่า อเวจฺจ ในคำว่า อเวจฺจปฺ- ปสนฺนสฺส มาจาก น + วิ บทหน้า + จล ธาตุ ใน ความหวั่นไหว + กฺวิ ปัจจัย แปลง น เป็น อ เพราะ พยัญชนะอยู่หลัง วิการ อิ ที่ วิ เป็น เอ ซ้อน จฺ หน้า จล ธาตุ ๒ ตัว ลบ ล ที่สุดธาตุ ลบ กฺวิ ได้รูปเป็น อเวจฺจ แปลว่า อันไม่หวั่นไหว เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ วิ.ว่า น วิจลตีติ อเวจฺจํ (ปสนฺนํ) ความเลื่อมใสใด ย่อมไม่หวั่นไหว เหตุนั้น ความเลื่อมใสนั้น ชื่อว่า อเวจฺจํๆ อันไม่ หวั่นไหว คำว่า ปสนฺน ในคำว่า อเวจฺจปฺปสนฺน มาจาก ป บทหน้า + สท ธาตุ ในความเลื่อมใส + ต ปัจจัยในนามกิตก์ (นอกแบบ) แปลง ต เป็น นฺน ลบ ท ที่สุดธาตุ ได้รูปเป็น ปสนฺน แปลว่า ความเลื่อมใส เป็นภาวรูป ภาวสาธนะ วิ.ว่า ปสาทนํ = ปสนฺนํ ความเลื่อมใส ชื่อว่า ปสนฺนํๆ ความเลื่อมใส ในธรรมบทภาค ๑ เรื่องจุลกาล มหากาล หน้า ６９ เป็น อเวจฺจปฺปสาทสงฺขาตาย = กล่าวคือความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหว ถ้า พิจารณาตามนี้ น่าจะอาเทส (แปลง) อจล ที่อยู่ หน้า ปสาท หรือ ปสนฺน เป็น อเวจฺจ เพราะถ้า มาคู่กับ สทฺธา จะอยู่ในรูปของ อจล เป็น อจล-สทฺธา = ความเชื่อ (ศรัทธา) อันไม่หวั่นไหว เหมือนการอาเทส (แปลง) ทตฺต ที่มีพุทฺธ หรือ สกฺก อยู่หน้า เป็น ทตฺติย เช่น พุทฺธ- ทตฺติโย (ปตฺโต) อ. บาตร อันพระพุทธเจ้าประทาน แล้ว วิ.ว่า พุทฺเธน ทตฺโต = พุทฺธทตฺติโย (ปตฺโต) และ สกฺกทตฺติยํ (ธนํ) อ. ทรัพย์ อันท้าวสักกะ ประทานแล้ว [ปสนฺน = ความเลื่อมใส: คัมภีร์ อภิธานวรรณนา หน้า ９６]