ดอกเข้าพรรษา ดอกไม้ประจำเทศกาลเข้าพรรษา

ดอกเข้าพรรษา ดอกไม้ที่บานสะพรั่งในช่วงวันเข้าพรรษา

บทความธรรมะ Dhamma Articles > เรื่องเด่นทันเหตุการณ์
[ 8 ก.ค. 2555 ] - [ ผู้อ่าน : 12070 ]
   Bookmark and Share

ดอกเข้าพรรษา

ดอกเข้าพรรษา
ดอกไม้สำคัญในวันเข้าพรรษา


ดอกเข้าพรรษามีความสำคัญอย่างไรต่อวันเข้าพรรษา ?




วันเข้าพรรษามีความเป็นมาโดยย่ออย่างไร ?

ดอกเข้าพรรษาเกี่ยวข้องได้อย่างไร?

     เมื่อเข้าสู่ฤดูฝน ก็เป็นนิมิตหมายว่ากำลังเข้าสู่เทศกาลเข้าพรรษา ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงกำหนดให้พระภิกษุสงฆ์จำพรรษาในช่วงหน้าฝนเป็นเวลา 3 เดือน คือ ตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 จนกระทั่งขึ้น 15ค่ำเดือน 11 ช่วง 3 เดือนนี้ พระภิกษุสงฆ์จะอยู่อาวาสเดียวตลอด 3 เดือน ไม่จาริกไปในที่ต่างๆ
 
      เทศกาลมหากุศลนี้พุทธศาสนิกชนทั้งหลายจะได้ทำทาน รักษาศีล ปฏิบัติธรรม ได้ไปวัด ตักบาตร ถวายภัตตาหารและไทยธรรมต่างๆ บ้างก็ได้ตั้งใจ ตั้งความปรารถนาที่จะทำความดีสักอย่างให้สำเร็จยิ่งยวด เช่น โครงการงดเหล้าเข้าพรรษา โครงการรักธรรมะกับองค์พระภายใน ชมรมหยุดใจ เป็นต้น เป็นการเพิ่มบุญเติมบารมีให้กับตนเองและหมู่คณะ และมีประเพณีโบราณอีกอันหนึ่ง ซึ่งได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยก็ได้ใช้เป็นโอกาสในการส่งเสริมการท่องเที่ยวแนว สร้างบุญกุศล ประเพณีนั้นก็คือ การตักบาตรดอกไม้

ประเพณีตักบาตรดอกไม้
 
ดอกเข้าพรรษา
ประเพณีการตักบาตรดอกไม้ด้วยดอกเข้าพรรษาของชาวสระบุรี
 

ที่มาของการตักบาตรดอกไม้ด้วยดอกเข้าพรรษา

 
    การตักบาตรดอกไม้ เดิมทีเดียวได้มีเรื่องราวในสมัยพุทธกาลของนายสุมนมาลาการที่ได้ถวายดอกมะลิ แด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรื่องราวมีอยู่ว่า
 
     * ใน กรุงราชคฤห์ มีช่างจัดดอกไม้คนหนึ่ง     ชื่อ "สุมนะ" ทุกๆ เช้า เขาจะนำดอกมะลิ 8 ทะนาน ไปถวายพระเจ้าพิมพิสาร และจะได้ทรัพย์มาเป็นค่าดอกไม้วันละ 8 กหาปณะเป็นประจำ วันหนึ่ง ขณะที่เขาถือดอกไม้จะนำไปถวายพระราชา พระบรมศาสดาเสด็จมาบิณฑบาต พร้อมด้วยหมู่ภิกษุสงฆ์จำนวนมาก พระพุทธองค์ทรงเปล่งฉัพพรรณรังสีออกจากพระวรกาย นายสุมนะเห็นแล้วเกิดความเลื่อมใสศรัทธามาก อยากจะถวายดอกมะลิทั้ง 8 ทะนาน ที่ถืออยู่ในมือ เพื่อเป็นพุทธบูชา 
 
     เขาคิดว่า "ถ้าหากพระราชาไม่ได้รับดอกไม้เหล่านี้ในวันนี้ เราอาจจะถูกประหาร หรือถูกเนรเทศออกจากแว่นแคว้นก็ได้ แต่ก็ช่างเถอะ  เพราะถึงพระราชาจะทรงอนุเคราะห์เรา ด้วยการพระราชทานทรัพย์เป็นค่าดอกไม้ ก็คงพอเลี้ยงชีวิตได้แค่ในภพชาตินี้เท่านั้น แต่การบูชาพระบรมศาสดาด้วยดอกไม้เหล่านี้ จะทำให้เราได้รับความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า"

 
 
ดอกเข้าพรรษา สีชมพู

ดอกเข้าพรรษาสีชมพู

       เขาคิดอย่างนี้แล้วก็ตัดสินใจสละชีวิต โปรยดอกไม้ทั้ง   8 ทะนาน บูชาพระบรมศาสดาทันที ทันใดนั้น สิ่งอัศจรรย์ก็บังเกิดขึ้น คือ ดอกมะลิทั้ง 8 ทะนาน ไม่ได้ตกถึงพื้นดินเลย ดอกมะลิ 2 ทะนาน ได้กลายเป็นเพดานดอกไม้ แผ่อยู่เหนือพระเศียรของพระบรมศาสดา อีก 2 ทะนาน แผ่เป็นกำแพงดอกไม้ลอยอยู่ข้างขวา และ 2 ทะนานอยู่ข้างซ้าย  
ส่วนอีก 2 ทะนาน อยู่ข้างหลัง กำแพงดอกไม้ทั้งหมดนี้ ลอยไปพร้อมกับพระบรมศาสดา เมื่อพระพุทธองค์ทรงพระดำเนิน กำแพงดอกมะลิทั้งหมดก็ลอยตามไป เมื่อประทับยืน กำแพงดอกมะลิก็หยุดอยู่กับที่เหมือนกัน

     นายสุมนะเห็นดังนั้น เกิดความปีติปราโมทย์เป็นอย่างยิ่ง แต่เมื่อพระเจ้าพิมพิสารทรงทราบเรื่อง แทนที่จะลงโทษกลับชื่นชมและปูนบำเหน็บรางวัลทำให้นายมาลาการมีชีวิตที่สุขสบายขึ้น เพราะเหตุนี้ ได้มีประเพณีตักบาตรเข้าพรรษาของไทยที่ได้สืบทอดมานาน และเป็นเอกลักษณ์อย่างยิ่งที่อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี โดยมีการใช้ดอกไม้ชนิดหนึ่งในการใส่บาตรเรียกว่า ”ดอกเข้าพรรษา” ชื่อเรียกเช่นนี้เรียกกันติดปากของคนในแถบ จ.สระบุรี จนบางท่านไม่รู้ว่าดอกไม้นี้มีชื่อเรียกทั่วไปว่าอะไร

     ต้นเข้าพรรษาที่ออกดอกเข้าพรรษ ในท้องถิ่นอื่น ๆ จะนิยมเรียกไม้ชนิดนี้ว่า “หงส์เหิน” ตามลักษณะของรูปร่างของดอก เพราะดอกและเกสรจะมีลักษณะเหมือนตัวหงส์ กำลังจะบิน มีลีลาสง่างาม มีกลีบประดับเรียงตามช่อดอก นอกจากนี้ยังมีชื่อเรียกอื่น ๆ อีก เช่น กล้วยจ๊ะก่า (ตาก) กล้วยจ๊ะก่าหลวง (ลำพูน) กล้วยเครือคำ (เชียงใหม่) ก้ามปู (พิษณุโลก) ขมิ้นผี หรือกระทือลิง (ภาคกลาง) ว่านดอกเหลือง (เลย) และดอกเข้าพรรษา (สระบุรี)


ดอกเข้าพรรษา สีเหลือง

ดอกเข้าพรรษาสีเหลือง


ดอกเข้าพรรษา มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่าอะไร ?

 
     ดอกเข้าพรรษาเป็นพืชที่อยู่ในวงศ์ขิง อยู่ในสกุล Globba sp. พืชในสกุลนี้แต่ละชนิดจะมีกลีบประดับขนาดใหญ่สีสันสวยงามมีตั้งแต่ขาว ชมพู ม่วง เหลือง ดอกจะบานในช่วงพฤษภาคมจนถึงกรกฎาคม ในประเทศไทยมีรายงานว่าพบพืชในสกุลนี้จำนวน 40 ชนิด แต่ชนิดที่นิยมนำมาใช้ในการตักบาตรเข้าพรรษาคือ ชนิดที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Globba winitii C.H.Wright. ปริศนาอีกประการหนึ่งของดอกเข้าพรรษา คือ ชื่อวิทยาศาสตร์ของพืชชนิดนี้ ตั้งเป็นเกียรติแก่พระยาวินิจวนันดร ซึ่งเป็นสิ่งที่ชี้ให้เห็นว่าพืชชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทย

        ดอกเข้าพรรษาเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดอยู่ในป่าเขตร้อน เป็นไม้พื้นล่างที่พบตามป่าโปร่งทั่วไป พืชชนิดนี้มีลำต้นเป็นหัวอยู่ใต้ดินมีรากสะสมอาหารลักษณะอวบน้ำ คล้ายกระชายเรียงอยู่รอบหัว ส่วนของลำต้นที่อยู่เหนือดินคือส่วนของกาบใบที่อัดกันแน่นทำหน้าที่เป็นต้นเทียมเหนือดิน ใบเป็นใบเดี่ยวลักษณะเรียวยาว รูปใบหอกคล้ายใบกระชาย แต่มีขนาดเล็กกว่าออกเรียงสลับซ้ายขวาเป็นสองแถวในระนาบเดียวกัน ดอกออกเป็นช่อซึ่งแทงออกมาจากยอดของลำต้นเทียม ช่อจะโค้ง และห้อยตัวลงอย่างอ่อนช้อยสวยงาม มีก้านดอกย่อยเรียงอยู่โดยรอบ ประกอบด้วยดอกจริง 1-3 ดอกมีสีเหลืองสดใส แต่จะมีกลีบประดับ (bract)ที่แตกต่างกันหลายรูปทรง และหลายสี

 
ดอกเข้าพรรษา สีขาว

ดอกเข้าพรรษาสีขาว

 
     ดอกเข้าพรรษาชนิด Globba winitii C.H.Wright. จะมีกลีบประดับขนาดใหญ่เรียงตัวกันอย่างเป็นระเบียบสวยงามตามช่อ โดยรอบจากโคนถึงปลาย
 

ดอกเข้าพรรษามีกี่สี ?

     สีของกลีบประดับที่พบมีหลายสี ได้แก่ สีขาว สีม่วง สีเขียว และสีแดง มีก้านดอกย่อยยาวชูดอกออกมาเห็นชัดเจน
 

รูปดอกเข้าพรรษามีลักษณะอย่างไร ?


     ดอกจริงมีสีเหลือง ลักษณะคล้ายรูปตัวหงส์ยืนกำลังจะเหินบิน มีลีลาสง่างามทำให้ช่อดอกมีสีสันสวยงามมากขึ้น ช่อดอกยาวประมาณ 10 - 20 ซม.
 
ดอกเข้าพรรษา 

การกระจายพันธุ์ของดอกเข้าพรรษา


        ลักษณะที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งของพืชชนิดนี้คือมีการกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติโดยสัตว์ตัวเล็กๆ คือ มด เมล็ดของพืชชนิดนี้มีเมือกที่มีลิปิด (ไขมันชนิดหนึ่ง) แป้งและโปรตีนสูงเกาะติดอยู่เรียกว่า “อีไลโอโซม” (elaiosome) ซึ่งเป็นสารดึงดูดให้มดมาขนไปเก็บไว้ในรัง จากการศึกษาพบว่ามีมดไม่น้อยกว่า 21 ชนิดที่ชอบขนเมล็ดของพืขในกลุ่มดอกเข้าพรรษาไปเก็บไว้ในรัง แต่ยังไม่มีการศึกษาใดที่แสดงให้เห็นความสัมพันธ์นี้ ในการการศึกษายังพบว่า มดสามารถขนเมล็ดของพืชในกลุ่มเข้าพรรษาไปได้ไกลกว่า 8 เมตร จากต้นแม่   

        การใช้ประโยชน์ของดอกเข้าพรรษาเกี่ยวกับทางยาค่อนข้างน้อย อาจพบได้บ้างคือ นิยมนำมาใช้เป็นส่วนผสมของยาสระผม สบู่ที่ใช้ในการรักษาอาการคันตามผิวหนังและทำให้หน้าขาว แต่ถ้าถือโอกาสเทศกาลบุญ คือ การชำระล้างจิตใจที่ขุ่นข้องหมองมัวเต็มไปด้วยกิเลส ก็สามารถที่จะนำดอกเข้าพรรษามาตักบาตรดอกไม้ ยังจิตใจให้งดงาม สดชื่น ผ่องใส เรามาช่วยกันขยายใจและขยายพันธุ์ดอกเข้าพรรษาให้แผ่ขยายไปทั่วโลกได้ งานตักบาตรดอกไม้ของปีนี้จัดขึ้นใน วันพุธที่ 1 สิงหาคม พ.ศ.2555 เวลา 06.00 - 8.00  น. ณ บริเวณถนนสายคู่ หน้าพระมณฑปฯ วัดพระพุทธบาท สระบุรี

*มก. เล่ม 41 หน้า 104
 
.............................
 

รายการวิดีโอที่เกี่ยวข้อง

เพลงธรรมะ ฟังเพลงธรรมะออนไลน์
ศูนย์รวมเพลงธรรมะ สามารถดาว์นโหลดเพลงธรรมะได้ทั้ง Video และ MP3 FREE

 
บทความเกี่ยวเนื่องกับการตักบาตรดอกไม้
 
 
วีดีโอ (VDO) เกี่ยวเนื่องกับการตักบาตรดอกไม้
 

http://goo.gl/HaPS9

     
Tag : เหล้า  เพลงธรรมะ  เข้าพรรษา  ศรัทธา  วิดีโอ  วันเข้าพรรษา  ภัตตาหาร  ภพชาติ  ฟังเพลง  ปฏิบัติธรรม  บุญ  บิณฑบาต  บารมี  ธรรมะ  ทำทาน  ตักบาตรดอกไม้  ตักบาตร  Video  

พิมพ์บทความนี้


<< ก่อนหน้า
ชาวบ้านตื่น พญานาค โชว์ก่อนวันเข้าพรรษา สุดล้ำ รถบินได้ อังกฤษเตรียมใช้งานจริงอีก 5 ปี
ถัดไป >>

   

Bookmark and Share   

บทความอื่นๆ ในหมวด

      ธุดงค์อัญเชิญพระบรมธาตุประดิษฐาน ณ เจดีย์น้อยดอยสวรรค์ วัดแม่ขิง
      ประมวลภาพพิธีจุดประทีปเพื่อสันติภาพโลกครั้งที่ 2 ที่ประเทศฟิลิปปินส์
      วัดตาก้อง ประมวลภาพพิธีอัญเชิญรูปเหมือนพระมงคลเทพมุนี
      เพลงวันสงกรานต์
      ประมวลภาพธุดงค์อัญเชิญพระบรมธาตุใจกลางเมืองเชียงใหม่
      วันนี้วันพระ รวมรูปภาพวันนี้วันพระ
      ประมวลภาพพิธีบรรพชาและคล้องอังสะ วันเสาร์ที่ 5 เมษายน 2557
      วันจักรี 6 เมษายน ประวัติวันจักรี ความเป็นมาความสำคัญของวันจักรี
      ประมวลภาพพิธีวันทาเจดีย์ วันเสาร์ที่ 5 เมษายน 2557
      ประมวลภาพพิธีถวายสังฆทาน 323 วัด ครั้งที่ 100 ณ วัดพุทธภูมิ จ.ยะลา
      ประมวลภาพพิธีขอขมาและรับบาตรผ้าไตรประจำปี พ.ศ. 2557
      เพลงรำวงวันสงกรานต์ พร้อมเนื้อเพลง
      รูปการ์ตูนวันสงกรานต์ รวมการ์ตูนน่ารักสำหรับส่งในวันสงกรานต์



ขอเชิญร่วมงานสัมมนา หลักฐานธรรมกายในคัมภีร์พุทธโบราณ


กำหนดการวันคุ้มครองโลก 4 บิ้กบุญใหญ่




ธุดงค์ธรรมชัยอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ ฉลองวิสาขบูชาโลก



รับสมัครเจ้าหน้าที่ธุรการ จำนวนหลายอัตรา


   ค้นหา บทความธรรม    

  ฝันในฝันวิทยา
  สารพันธรรมะ
  ปกิณกธรรม
  ผลการปฏิบัติธรรม
  โครงการฟื้นฟูศีลธรรมโลก
  ธรรมะบันเทิง
  ข่าว
  ข่าวประชาสัมพันธ์
  ข่าวบุญฝากประกาศ
  DMC NEWS
  ข่าวรอบโลก
  กิจกรรมเว็บ dmc.tv
  Scoop - Review DMC
  เรื่องเด่นทันเหตุการณ์
  Review รายการ DMC
  หนังสือธรรมะ
  ธรรมะเพื่อประชาชน
  ที่นี่มีคำตอบ
  หลวงพ่อตอบปัญหา
  อยู่ในบุญ
  สุขภาพนักสร้างบารมี
  นิทานชาดก
  CaseStudy กฎแห่งกรรม
  กฎแห่งกรรม
  เรื่องราวชีวิต
  เหลือเชื่อแต่จริง
  อุทาหรณ์สอนใจ
  ฮอตฮิต...ติดดาว
  วิบากกรรม...ทำให้ทุกข์
  บุญเกื้อหนุน
  ปรโลกนิวส์
  ธรรมะและสมาธิ
  พุทธประวัติ
  สมาธิ
  ผลการปฏิบัติธรรมนานาชาติ
  ทศชาติชาดก
  พุทธประวัติและวันสำคัญ
  บทสวดมนต์
  ศัพท์ธรรมะ ภาษาอังกฤษ
  มหาปูชนียาจารย์
  อานุภาพมหาปูชนียาจารย์
  ประวัติ
  กิจกรรม
  ธุดงค์สถาปนาเส้นทางมหาปูชนียาจารย์
  About DMC
  เกี่ยวกับ DMC
  DMC GUIDE
  มือถือ Mobile
  คู่มือเว็บ www.dmc.tv
  มาวัดพระธรรมกาย
   ค้นหา บทความธรรม    

ธรรมะที่เกี่ยวข้อง - Related
เพลงวันสงกรานต์
   เพลงวันสงกรานต์ รูปภาพวันสงกรานต์สวยๆ การ์ดวันสงกรานต์ ประว..
(07 มี.ค. 2557)    ชม 14,183 ครั้ง
ประมวลภาพพิธีจุดประทีปเพื่อสันติภาพโลกครั้งที่ 2 ที่ประเทศฟิลิปปินส์
  ประมวลภาพพิธีจุดประทีปเพื่อสันติภาพโลกครั้งที่ 2 ที่ประเทศฟิ..
(15 เม.ย. 2557)    ชม 774 ครั้ง
วัดตาก้อง ประมวลภาพพิธีอัญเชิญรูปเหมือนพระมงคลเทพมุนี
  ประมวลภาพพิธีอัญเชิญรูปเหมือนพระมงคลเทพมุนีไปประดิษฐาน ณ วัด..
(15 เม.ย. 2557)    ชม 290 ครั้ง
ธุดงค์อัญเชิญพระบรมธาตุประดิษฐาน ณ เจดีย์น้อยดอยสวรรค์ วัดแม่ขิง
  ธุดงค์อัญเชิญพระบรมธาตุประดิษฐาน ณ เจดีย์น้อยดอยสวรรค์ วัดแม..
(15 เม.ย. 2557)    ชม 233 ครั้ง