สมัยรัชกาลที่ 4 พระองค์ทรงอธิษฐานต่อหน้าองค์พระปฐมเจดีย์ว่า ถ้าในพระมหาเจดีย์นี้มีพระบรมธาตุซึ่งท่านแต่โบราณบรรจุไว้ในภายใน ขอเทพยาผู้ใหญ่ทรงรักษา พระมหาเจดีย์องค์นี้จงมีเมตตากรุณาแบ่งพระบรมธาตุให้สักสององค์ข้าพเจ้าจะนำไปบรรจุไว้ในพระพุทธรูปหล่อใหม่นามว่าพระสัมมาสัมพุทธพรรณีองค์หนึ่งและไว้ในพระเจดีย์ทองเหลืองหุ้มเงินอีกองค์หนึ่ง
การเพิ่มหรือลดจำนวน เปล่งแสงสว่างเป็นฉัพพรรณรังสีและดวงรัศมี : มีหลายลักษณะและมีบันทึกไว้มากมายหลายยุคหลายสมัย จะขอยกตัวอย่างไว้พอสังเขปดังต่อไปนี้...
ผิวพรรณหรือวรรณะของพระบรมธาตุนั้น เมื่อสังเกตให้ดีจะเห็นว่าแตกต่างจากกวดทรายทั่วไป คือจะมีวรรณะงดงาม เปล่งปลั่งกว่า นำมาส่องกล้องจุลทรรศน์บางครั้งจะเป็นรุ้งสีทองแวววาวน่าชม บางครั้งมีละอองทองหรือเงินคล้ายกากเพชรหรือผงทองคำเปลวเกาะอยู่
