12 ครั้ง

ก่อนเสด็จดับขันธปรินิพพาน ทรงมีเมตตาทำหน้าที่ครูเป็นครั้งสุดท้าย ด้วยการถามว่ามีใครยังไม่เข้าใจอะไรบ้าง แต่ปรากฏว่าไม่มีใครสงสัยในพระธรรมวินัยเลย พระอานนท์จึงกราบทูลว่า “น่าอัศจรรย์ยิ่งนักที่ไม่มีภิกษุแม้เพียงรูปเดียวสงสัยใน พระรัตนตรัยและข้อปฏิบัติใดๆ เลย” จากนั้นพระพุทธองค์ได้ประทานปัจฉิมโอวาทว่า “ภิกษุทั้งหลาย เราขอเตือนเธอเป็นครั้งสุดท้ายว่า สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา เธอทั้งหลายจงยังความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด” พุทธประวัติ
- ปัจฉิมโอวาทของพระพุทธองค์