หน้าหนังสือทั้งหมด

ปัจจัยแห่งการเกิดและดับ
218
ปัจจัยแห่งการเกิดและดับ
…ามโศก ความคร่ำครวญ ทุกข์ โทมนัส ความคับแค้นใจจึงเกิดขึ้น พร้อมกองทุกข์ทั้งมวลจึงเกิดขึ้นประการฉะนี้ 2. สายดับ อิมสฺม อสติ อิท น โหติ อิมสฺส นิโรธา อิท นิรุชฺฌติ เมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้ก็ไม่มี เมื่อสิ…
…ามโศก ความคร่ำครวญ ทุกข์ โทมนัส ความคับแค้นใจจึงเกิดขึ้น พร้อมกองทุกข์ทั้งมวลจึงเกิดขึ้นประการฉะนี้ 2. สายดับ อิมสฺม อสติ อิท น โหติ อิมสฺส นิโรธา อิท นิรุชฺฌติ เมื่อสิ่งนี้ไม่มี สิ่งนี้ก็ไม่มี เมื่อสิ…
ความเป็นเหตุปัจจัยของกันและกัน
219
ความเป็นเหตุปัจจัยของกันและกัน
10.4.2 ความเป็นเหตุปัจจัยของกันและกัน ในที่นี้จะขอกล่าวถึงวงจรของสายเกิดอันเป็นปัจจัยแห่งการเกิดสังสารวัฏ …
ในที่นี้จะขอกล่าวถึงวงจรของสายเกิดอันเป็นปัจจัยแห่งการเกิดสังสารวัฏ การเวียนว่าย ตายเกิดอย่างไม่มีที่สิ้นสุด โดยปฏิจจสมุปบาทแต่ละองค์มีความเกี่ยวข้องกันดังต่อไปนี้ อวิชชา 1. อวิชชาเป็นปัจจัย จึงมีสังข
อวิชชาเป็นปัจจัยให้ทำชั่ว
220
อวิชชาเป็นปัจจัยให้ทำชั่ว
(2) อวิชชาเป็นปัจจัยให้ทำชั่ว ความชั่วนี้มีทั้งความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ โดยเริ่มต้นมาจากความชั่…
(2) อวิชชาเป็นปัจจัยให้ทำชั่ว ความชั่วนี้มีทั้งความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ โดยเริ่มต้นมาจากความชั่…
สังขารทำให้เกิดปฏิสนธิวิญญาณ
221
สังขารทำให้เกิดปฏิสนธิวิญญาณ
…กับ องค์ประกอบของตน เช่นนี้ วิญญาณจึงเป็นปัจจัยให้เกิดนามรูป บ 1 สังยุตตนิกาย สคาถวรรค, มก. เล่มที่ 25 ข้อ 803 หน้า 384. 2 สังยุตตนิกาย สคาถวรรค, มก. เล่มที่ 25 ข้อ หน้า 386. บ ท ที่ 10 ป ฏิ จ จ ส มุ ป…
หมายความว่า สังขาร คือ บุญหรือบาปที่เราได้ทำไว้ จะเป็นชนกผู้ให้กำเนิดปฏิสนธิวิญญาณ พระพุทธองค์ยังได้กล่าวว่า เมื่อเวลาใกล้จะตาย สังขาร คือ บุญหรือบาปที่เป็นชนกนั้นก็จะมา ปรากฏเป็นอารมณ์ โดยเป็นกรรมนิ
นามรูปเป็นปัจจัย
222
นามรูปเป็นปัจจัย
…าการผลักไสขึ้นในจิตทันที พระพุทธองค์จึงตรัสว่า เวทนาเป็นปัจจัย ให้เกิดตัณหา อันเป็นต้นเหตุแห่งทุกข์ 212 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน
4. นามรูปเป็นปัจจัย จึงมีสฬายตนะ เมื่อมีนามรูปครบองค์ของชีวิต คือ ทําหน้าที่ ได้อย่างสมบูรณ์แล้ว ย่อมทำให้สฬายตนะ คือ อวัยวะส่วนต่าง ๆ ของนามรูป ที่ใช้สื่อกับสิ่งต่าง ๆ ซึ่งมี ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ
ตัณหาและอุปาทาน
223
ตัณหาและอุปาทาน
… การยึดมั่น พึงพอใจติดพันในกาม ในสิ่งที่อยากได้ในกามหรือ ทางโลกๆ เช่น ใน รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส (2) ทิฏฐปาทาน คือ การยึดมั่นถือมั่น ความพึงพอใจในทฤษฎีและความเชื่อหรือทิฏฐิ อยากให้เป็น หรือไม่อยากให้…
8. ตัณหาเป็นปัจจัยให้เกิดอุปาทาน หมายความว่า ความยึดมั่นถือมั่นนั้นมีความอยาก เป็นมูลฐานเมื่ออยากจึงยึดมั่นถือมั่นถ้าไม่อยากก็ไม่ยึด ทำนองเดียวกันเพราะหิวจึงกินถ้าไม่หิว ก็ไม่กิน ตัณหากับอุปาทานนั้น แ
กรรมภพและชาติ
224
กรรมภพและชาติ
…ปฏิจจสมุปบาท เพราะไม่อาจมีได้เสมอไป เช่น พระพรหม เป็นต้น แม้จะมีอาสวะ แต่มิได้มีธรรมเหล่านี้เสมอไป 12. ชรามรณะและอาสวกิเลส เป็นปัจจัยให้เกิดอวิชชา วงจรย้อนกลับมาสู่ที่เดิม เพราะความทุกข์และอาสวะกิเลสที…
10. กรรมภพเป็นปัจจัยให้เกิดชาติ หมายความว่า กรรมทำให้เกิดชาติ คือ ให้ขันธ์ ปรากฏขึ้นอย่างเดียวกับไร่นาที่ทำให้พืชงอกงามเป็นลำต้นขึ้นได้ ฉะนั้น ถ้าไร่ดี นาดี พืชก็งาม ถ้าไร่นาไม่ดี พืชก็ไม่งาม กรรมภพเ
อาสวะและอวิชชา
225
อาสวะและอวิชชา
… ๆ อย่างหนึ่ง และเพื่อให้ ทราบถึงการเกิดขึ้นของเหตุต่าง ๆ เหล่านั้น ว่าจะต้องเกิดขึ้นเป็นไปตามลำดับ 2. มัชฌปริโยสานอนุโลมเทศนา เป็นการแสดงองค์ปฏิจจสมุปบาทจากตอนกลางไปถึง ที่สุด คือ ตั้งแต่เวทนาไปตามลำด…
ป่วยเป็นโรคต่างๆ โดยไม่ทราบหรือไม่มีสาเหตุ (เป็นทางกายสังขาร) หรือ ขุ่นมัวกราดเกรี้ยว ด่าว่าไปทั่ว โดยไม่มีเหตุอันควร (เป็นทางวจีสังขาร) หรือแสดงผลทางจิต เช่น อาการฟุ้งซ่าน หดหู่ใจ ใจเหี่ยวแห้งอยู่ลึ
การแสดงปฏิจจสมุปบาท
226
การแสดงปฏิจจสมุปบาท
…แล้ว หรือเพื่ออนุเคราะห์หมู่สัตว์ผู้แสวงหาที่เกิดอาหาร 4 เป็นไฉน คือ 1)กวฬิงการาหารหยาบ หรือละเอียด 2) ผัสสาหาร 3) มโนสัญเจตนาหาร 4)วิญญาณาหาร อาหาร 4 เหล่านี้แล ย่อมเป็นไปเพื่อความดำรงอยู่ของหมู่สัตว์…
…แล้ว หรือเพื่ออนุเคราะห์หมู่สัตว์ผู้แสวงหาที่เกิดอาหาร 4 เป็นไฉน คือ 1)กวฬิงการาหารหยาบ หรือละเอียด 2) ผัสสาหาร 3) มโนสัญเจตนาหาร 4)วิญญาณาหาร
ปฏิจจสมุปบาทในพระพุทธศาสนา
227
ปฏิจจสมุปบาทในพระพุทธศาสนา
…ของกิเลส อันเป็นเหตุให้เกิดการกระทำต่าง ๆ ที่ดีบ้าง ชั่วบ้าง ซึ่งจะต้องมีผลเป็นสุขบ้างเป็นทุกข์บ้าง 2. กรรมวัฏ คือ การกระทำต่างพร้อมทั้งเจตนา หรือเจตจำนง ซึ่งก่อให้เกิดผลต่อไป 3. วิปากวัฏ คือ สภาพชีวิต…
…ของกิเลส อันเป็นเหตุให้เกิดการกระทำต่าง ๆ ที่ดีบ้าง ชั่วบ้าง ซึ่งจะต้องมีผลเป็นสุขบ้างเป็นทุกข์บ้าง 2. กรรมวัฏ คือ การกระทำต่างพร้อมทั้งเจตนา หรือเจตจำนง ซึ่งก่อให้เกิดผลต่อไป 3. วิปากวัฏ คือ สภาพชีวิต…
กระบวนการดับวงจรปฏิจจสมุปบาท
228
กระบวนการดับวงจรปฏิจจสมุปบาท
…รู้ คือ อวิชชา ได้แล้ว ความคิด ที่จะทําบาปย่อมไม่มีความคิดทำบุญก็ไม่มี เพราะไม่มีสังขารความปรุงแต่ง 218 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน
ตณหา ฯลฯ โสกะ อวิชชา ชรามรณะ ชาติ อุปปัตติภพ กิเลสวัฏ วิปากวัฏ | กัมมวัฏ อุปาทาน สังขาร สฬายตนะ นามรูป วิญญาณ กรรมภพ อธิบายว่า ปุถุชน มีกิเลสด้วยกันทุกคน กิเลสคือ อวิชชา ตัณหา อุปาทาน ความหลง ความอยา
การดับสังขารและวิญญาณ
229
การดับสังขารและวิญญาณ
2. ดับสังขารได้ วิญญาณจึงดับ ดับสังขาร หมายถึง ดับความคิดที่เป็นตัวปรุงแต่ง หมายเอาเจตนา คือ ความตั้ง…
2. ดับสังขารได้ วิญญาณจึงดับ ดับสังขาร หมายถึง ดับความคิดที่เป็นตัวปรุงแต่ง หมายเอาเจตนา คือ ความตั้ง…
การดับตัณหาและอุปาทาน
230
การดับตัณหาและอุปาทาน
…านหลังจากเป็นพระอรหันต์แล้ว จึงไม่เรียกว่า เป็นกรรม แต่เรียกว่า กิริยาจิตต์ คือ สักแต่ว่าเป็นกิริยา 220 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า กัมมัฏฐาน
8. ดับตัณหาได้ อุปาทานจึงดับ ดับตัณหา หมายถึง ดับความอยากต่าง ๆ คือ ความอยากในรูป ความอยากในเสียง ความอยากในกลิ่น ความอยากในรส ความอยากในสัมผัสทางกาย และความอยากในสิ่งสัมผัส 9. ตับอุปาทานได้ ภพจึงดับ
ปฏิจจสมุปบาทและความทุกข์
231
ปฏิจจสมุปบาทและความทุกข์
…ละกิจกรรม ในแบบฝึกปฏิบัติบทที่ 10 แล้วจึงศึกษาบทที่ 11 ต่อไป บ บ ท ที่ 10 ป ฏิ จ จ ส มุ ป บ า ท DOU 221
จากปฏิจจสมุปบาทที่ได้กล่าวมานี้ จะเห็นได้ว่า ต้นตอแห่งความทุกข์ (ทุกขสมุทัย) อยู่ ที่ความไม่รู้แจ้งเห็นจริง (อวิชชา) นั่นเองเพราะความไม่รู้แจ้งเห็นจริงนี้ได้ก่อให้เกิดความเข้าใจผิด และความหลงผิดด้วยปร
แนวคิดเกี่ยวกับขันธ์และอริยสัจ
235
แนวคิดเกี่ยวกับขันธ์และอริยสัจ
แนวคิด 1. ขันธ์ 5 ในภาคปฏิบัติประกอบด้วย ขันธ์ 5 ส่วนละเอียด ส่วนกลาง และส่วนหยาบ 2. อายตนะ 12 แบ่งเป็นอายตนะภายใน และอายตนะภายนอก มีลักษณะเป็น ดวงกลมใส ซ้อนอยู่ในกลางกำเนิดธาตุธรรมเด…
แนวคิด 1. ขันธ์ 5 ในภาคปฏิบัติประกอบด้วย ขันธ์ 5 ส่วนละเอียด ส่วนกลาง และส่วนหยาบ 2. อายตนะ 12 แบ่งเป็นอายตนะภายใน และอายตนะภายนอก มีลักษณะเป็น ดวงกลมใส ซ้อนอยู่ในกลางกำเนิดธาตุธรรมเด…
การศึกษาวิปัสสนาภูมิ
236
การศึกษาวิปัสสนาภูมิ
…สมถะ วิปัสสนาเป็นขั้นสูงกว่าสมถะ ซึ่งแปลว่าเห็นแจ้ง เป็นธรรมเบื้องสูง เรียกว่าวิปัสสนา สมถะวิปัสสนา 2 อย่างนี้ เป็นธรรมอันสุขุมลุ่มลึกในทางพระพุทธศาสนา.... ตั้งแต่กายมนุษย์ถึงกายอรูปพรหมละเอียด แค่นั้น…
บทที่ 11 วิปัสสนาภูมิในภาคปฏิบัติ การศึกษาวิปัสสนาภูมิที่ผ่านมา เป็นการศึกษาในภาคปริยัติที่มีการศึกษาเล่าเรียนกัน ทั่วไป ปรากฏเป็นหลักฐานทางคัมภีร์ และตำรับตำราต่าง ๆ พอให้เข้าใจในลักษณะพื้นฐานของ วิ
วิปัสสนาภูมิและการศึกษา
237
วิปัสสนาภูมิและการศึกษา
…ณขันธ์ ซึ่งเป็นธาตุละเอียดนี้เอง ที่ขยายส่วนออกมาเป็นส่วนหยาบออกมาเป็น ดวงเห็น ดวง ดวงคิด และดวงรู้ 2 1 บุรุษมีกำลังปานกลาง พระเดชพระคุณพระมงคลเทพมุนี (หลวงพ่อวัดปากน้ำ) และคณะศิษย์, ทางมรรค ผล นิพพาน …
แต่อย่างไรก็ตาม การจะมีจักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้ ก็ต้องเริ่มจากใจหยุด ที่ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ก่อน จะเกิดวิปัสสนาภูมิก็ต้องมีสมถะคือใจหยุดนิ่งก่อนเสมอ ดังนั้น การศึกษาวิปัสสนาภูมิสิ่งสำคัญที่ส
ขันธ์ 5 ส่วนกลาง
238
ขันธ์ 5 ส่วนกลาง
11.1.2 ขันธ์ 5 ส่วนกลาง นา ลม อากาศ ดิน วิญญาณ ไฟ ขันธ์ 5 ในส่วนกลางนี้ จะมีดวงธาตุอยู่ที่ศูนย์กลางกายฐานท…
11.1.2 ขันธ์ 5 ส่วนกลาง นา ลม อากาศ ดิน วิญญาณ ไฟ ขันธ์ 5 ในส่วนกลางนี้ จะมีดวงธาตุอยู่ที่ศูนย์กลางกายฐานท…
ขันธ์ 5 ส่วนหยาบ
239
ขันธ์ 5 ส่วนหยาบ
…รมชาติ 4 อย่าง ซึ่งต่างก็ทำหน้าที่ต่างๆ กัน ดังนี้ 1. ธรรมชาติที่ทำหน้าที่เสวยอารมณ์ เรียกว่า เวทนา 2. ธรรมชาติที่ทำหน้าที่จดจำ หรือรวบรวมอารมณ์ไว้ภายใน เรียกว่า สัญญา 3. ธรรมชาติที่ทำหน้าที่คิด หรือที…
…รมชาติ 4 อย่าง ซึ่งต่างก็ทำหน้าที่ต่างๆ กัน ดังนี้ 1. ธรรมชาติที่ทำหน้าที่เสวยอารมณ์ เรียกว่า เวทนา 2. ธ
ธรรมชาติของใจ
240
ธรรมชาติของใจ
…ปริ่มพอดีกับระดับน้ำเลี้ยงของหัวใจ ก็อยู่ในเอกัคคตารมณ์ และถ้าจมลงมาก ก็หลับไปเลย อย่างนี้เป็นต้น 3 2 ในขันธ์ทั้ง 5 คือ รูปขันธ์ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ และวิญญาณขันธ์ ก็มี เห็น จ๋า คิด รู้ ท…
ธรรมชาติทั้ง 4 อย่างนี้มีอุปมาดั่งข่ายของใยแมงมุม ซึ่งไม่ว่าจะมีอะไรมากระทบส่วนหนึ่ง ส่วนใดของข่ายนั้นให้กระเทือนแล้ว ส่วนอื่น ๆ ย่อมได้รับความกระทบกระเทือนถึงกันหมด ทั้งข่ายนั้น ธรรมชาติที่น้อมไปหาอ