ความหมาย
ผู้กล่าวข่มโดยปกติ
ต้นฉบับ
ว.,ปุ. (ปุคฺคโล) อ. บุคคล ผู้กล่าวข่ม โดยปกติ มาจาก นิคฺคยฺห บทหน้า + วท ธาตุ ในความกล่าว + ณี ปัจจัย ซ้อน คฺ หน้าธาตุ ด้วย อำนาจ ณี ปัจจัย ทีฆะ อ ต้นธาตุเป็น อา ลบ ณ เหลือไว้แต่ อี ได้รูปเป็น นิคฺคยฺหวาที แปลว่า ผู้กล่าวข่มโดยปกติ เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ ลง ในอรรถแห่งตัสสีละ วิ.ว่า นิคฺคยฺห วทติ สีเลนาติ นิคฺคยฺหวาที (ปุคฺคโล) บุคคลใด ย่อมกล่าวข่ม โดยปกติ เหตุนั้น บุคคลนั้น ชื่อว่า นิคฺคยฺหวาทีๆ ผู้กล่าวข่มโดยปกติ คำว่า นิคฺคยฺห แปลเป็น สมานกาลกิริยา คือแปลพร้อมกับ วทติ ไม่ออกคำ แปลของปัจจัย มาจาก นิ + คห ธาตุ ในความ ถือเอา มีอุปสัคอยู่หน้า แปลว่า ข่ม + ตูนาทิปัจจัย ซ้อน คฺ หน้าธาตุ แปลงตูนาทิปัจจัย เป็น ย แปร ย ไว้หน้า ห สำเร็จรูปเป็น นิคฺคยฺห
บทวิเคราะห์
นิคฺคยฺห วทติ สีเลนาติ นิคฺคยฺหวาที (ปุคฺคโล)
หมายเหตุ
มาจาก นิคฺคยฺห บทหน้า + วท ธาตุ ในความกล่าว + ณี ปัจจัย ซ้อน คฺ หน้าธาตุ ด้วย อำนาจ ณี ปัจจัย ทีฆะ อ ต้นธาตุเป็น อา ลบ ณ เหลือไว้แต่ อี ได้รูปเป็น นิคฺคยฺหวาที คำว่า นิคฺคยฺห แปลเป็น สมานกาลกิริยา คือแปลพร้อมกับ วทติ ไม่ออกคำ แปลของปัจจัย มาจาก นิ + คห ธาตุ ในความ ถือเอา มีอุปสัคอยู่หน้า แปลว่า ข่ม + ตูนาทิปัจจัย ซ้อน คฺ หน้าธาตุ แปลงตูนาทิปัจจัย เป็น ย แปร ย ไว้หน้า ห สำเร็จรูปเป็น นิคฺคยฺห