ความหมาย
ผู้ตามสอนซึ่งอรรถและธรรม
ต้นฉบับ
ว.,ปุ. ผู้ตามสอนซึ่งอรรถและ ธรรม แจกเหมือน ปุริส เช่น ป.เอก. อตฺถธมฺมา- นุสาสโก (เถโร) อ. พระเถระ ผู้ตามสอนซึ่งอรรถ และธรรม เป็นฉัฏฐีตัปปุริสสมาส มีอสมาหาร ทวันทวสมาส เป็นภายใน มีวิเคราะห์ตามลำดับ ดังนี้ อ.ทวัน.วิ. อตฺโถ จ ธมฺโม จ = อตฺถธมฺมา ฉ.ตัป.วิ. อตฺถธมฺมานํ อนุสาสโก = อตฺถธมฺ- มานุสาสโก (เถโร) อ. พระเถระ ผู้ตามสอน ซึ่ง อรรถและธรรม ท. ชื่อว่า อตฺถธมฺมานุสาสโกๆ ผู้ตามสอนซึ่งอรรถและธรรม [ศัพท์ที่อยู่หน้า นามกิตก์ โดยเฉพาะ ณฺวุ ตุ ยุ แปลว่า “ซึ่ง” เวลา ตั้งวิเคราะห์ ต้องประกอบเป็นฉัฏฐีวิภัตติ แล้ว เรียกชื่อสมาสตามวิภัตติที่ปรากฏในรูปวิเคราะห์] คำว่า อนุสาสก มาจาก อนุ บทหน้า + สาส ธาตุ ในความสั่งสอน,พรํ่าสอน + ณฺวุ ปัจจัย แปลง ณฺวุ เป็น อก ได้รูปเป็น อนุสาสก แปลว่า ผู้ตามสอน เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ วิ.ว่า อนุสาสตีติ อนุสาสโก ผู้ใด ย่อมตามสอน เหตุนั้น ผู้นั้น ชื่อว่า อนุสาสโกๆ ผู้ตามสอน
บทวิเคราะห์
อ.ทวัน.วิ. อตฺโถ จ ธมฺโม จ = อตฺถธมฺมา ฉ.ตัป.วิ. อตฺถธมฺมานํ อนุสาสโก = อตฺถธมฺมานุสาสโก
ตัวอย่างการแจก
แจกเหมือน ปุริส
หมายเหตุ
ศัพท์ที่อยู่หน้า นามกิตก์ โดยเฉพาะ ณฺวุ ตุ ยุ แปลว่า “ซึ่ง” เวลา ตั้งวิเคราะห์ ต้องประกอบเป็นฉัฏฐีวิภัตติ แล้ว เรียกชื่อสมาสตามวิภัตติที่ปรากฏในรูปวิเคราะห์ | คำว่า อนุสาสก มาจาก อนุ บทหน้า + สาส ธาตุ ในความสั่งสอน,พรํ่าสอน + ณฺวุ ปัจจัย แปลง ณฺวุ เป็น อก ได้รูปเป็น อนุสาสก แปลว่า ผู้ตามสอน เป็นกัตตุรูป กัตตุสาธนะ วิ.ว่า อนุสาสตีติ อนุสาสโก ผู้ใด ย่อมตามสอน เหตุนั้น ผู้นั้น ชื่อว่า อนุสาสโกๆ ผู้ตามสอน