อนาถปิณฺฑิก

ว.,ปุ. อนาถบิณฑิกะ (ชื่อของ เศรษฐี) แจกเหมือน ปุริส เช่น ป.เอก. อนาถ ปิณฺฑิโก (เสฏฺฐี) อ. เศรษฐี ชื่อว่าอนาถปิณฑิกะ คำว่า อนาถปิณฺฑิก ถ้าแปลออกศัพท์ แปลว่า “ผู้มีก้อนข้าวเพื่อคนไม่มีที่พึ่ง (คนอนาถา)” ลง อิก ปัจจัย ในตทัสสัตถิตัทธิต มีนบุพพบทพหุพ พิหิสมาส และจตุตถีตัปปุริสสมาส เป็นภายใน มีวิเคราะห์ตามลำดับ ดังนี้ นบุพ.พหุพ.วิ. นตฺถิ เตสํ นาโถติ อนาถา (นรา) ที่พึ่ง ของคน ท. เหล่านั้น ไม่มี เหตุนั้น คน ท. เหล่านั้น ชื่อว่ามีที่ พึ่งหามิได้ จตุ.ตัป.วิ. อนาถานํ ปิณฺโฑ = อนาถ- ปิณฺโฑ ก้อนข้าว เพื่อคนมีพึ่งหามิได้ ท. ชื่อว่า ก้อนข้าวเพื่อคนมีที่พึ่งหามิได้ อิก.ตทัส.วิ. อนาถ- ปิณฺโฑ เอตฺถ อตฺถีติ อนาถปิณฺฑิโก (เสฏฺฐี) ก้อนข้าวเพื่อคนมีที่พึ่งหามิได้ มีอยู่ ในเศรษฐีนี้ เหตุนั้น เศรษฐีนั้น ชื่อว่าผู้มีก้อนข้าวเพื่อคนมีที่ พึ่งหามิได้ (คนไม่มีที่พึ่ง) [ตามปกติ ต ศัพท์ ในรูป วิเคราะห์ของตทัสสัตถิตัทธิต จะเป็น อสฺส ตาม ชื่อของตัทธิต แต่เฉพาะคำว่า อนาถปิณฺฑิก นี้ ในมังคลัตถทีปนี เล่ม ๑ ข้อ ๗ หน้า ๗ ใช้ เอตฺถ]