หน้าศัพท์เฉพาะ

อปฺปฏิพาหิยภาว

ความที่แห่ง…เป็น…อันใครๆไม่พึงห้าม

อปฺปฏิพาหิยภาว

น.ปุ.
ประเภท: นามนามเพศ: ปุงลิงค์เล่ม: 1-4

ความที่แห่ง…เป็น…อันใครๆไม่พึงห้าม

น.,ปุ. ความที่แห่ง…เป็น...อัน ใครๆ ไม่พึงห้าม แจกเหมือน ปุริส เช่น ทุ.เอก. อปฺปฏิพาหิยภาวํ ซึ่งความที่แห่ง…เป็น...อัน ใครๆ ไม่พึงห้าม เป็นฉัฏฐีตัปปุริสสมาส วิ.ว่า อปฺปฏิพาหิยสฺส ภาโว = อปฺปฏิพาหิยภาโว คำว่า อปฺปฏิพาหิย มาจาก น + ปฏิ บทหน้า + วห ธาตุ ในความนำไป ด้วยอำนาจอุปสัค แปลว่า ห้าม + ณฺย ปัจจัย แปลง น เป็น อ เพราะ พยัญชนะอยู่หลัง ซ้อน ปฺ หน้า ปฏิ ด้วยอำนาจ ณฺย ปัจจัย ทีฆะ อ ต้นธาตุ เป็น อา ลง อิ อาคม ลบ ณฺ เหลือไว้แต่ ย ได้รูปเป็น อปฺปฏิพาหิย แปลว่า อันใครๆ ไม่พึงห้าม เป็นกัมมรูป กัมมสาธนะ นปุ. แจกเหมือน กุล เช่น ป.เอก. อปฺปฏิพาหิยํ (กมฺมํ) วิ.ว่า อปฺปฏิพาหิ- ตพฺพนฺติ อปฺปฏิพาหิยํ (กมฺมํ) กรรมใด อันใครๆ ไม่พึงห้าม เหตุนั้น กรรมนั้น ชื่อว่า อันใครๆ ไม่พึงห้าม

อปฺปฏิพาหิยสฺส ภาโว

แจกเหมือน ปุริส
แปลง น เป็น อ เพราะ พยัญชนะอยู่หลัง ซ้อน ปฺ หน้า ปฏิ ด้วยอำนาจ ณฺย ปัจจัย ทีฆะ อ ต้นธาตุ เป็น อา ลง อิ อาคม ลบ ณฺ เหลือไว้แต่ ย ได้รูปเป็น อปฺปฏิพาหิย