อาตาป

น.,ปุ. ความเพียรเครื่องยังกิเลสให้ร้อน ทั่ว,-ให้เร่าร้อน แจกเหมือน ปุริส เช่น ป.เอก. อาตาโป อ. ความเพียรเครื่องยังกิเลสให้ร้อนทั่ว คำว่า อาตาป มาจาก อา บทหน้า + ตป ธาตุ ใน ความเร่าร้อน + ณ ปัจจัยในนามกิตก์ ด้วยอำนาจ ณ ปัจจัย ทีฆะ อ ต้นธาตุเป็น อา ลบ ณ ได้รูป เป็น อาตาป แปลว่า เป็นเครื่องยังกิเลสให้ร้อน ทั่ว,-ให้เร่าร้อน เป็นกัตตุรูป กรณสาธนะ วิ.ว่า (โยคาวจโร กิเลสํ) อาตาเปติ เอเตนาติ อาตาโป (วิริยํ) พระโยคาวจร ยังกิเลส ย่อมให้ ร้อนทั่ว ด้วยความเพียรนั่น เหตุนั้น ความเพียรนั่น ชื่อว่า อาตาโปๆ เป็นเครื่องยังกิเลสให้ร้อนทั่ว [อาตาโป วิเสสนลิงฺควิปลฺลาส ของ วิริยํ]