ประวัติการก่อสร้างมหาวิหารคุณยายอาจารย์ มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง

จากพิธีตอกเสาเข็มต้นแรกและงานแคลดดิ้งสู่พิธีบูชาธรรม ณ วัดพระธรรมกาย

มหาวิหารคุณยายอาจารย์มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง ตั้งอยู่บนเกาะกลางน้ำด้านหลังอุโบสถวัดพระธรรมกาย จังหวัดปทุมธานี วัดและศิษยานุศิษย์ร่วมกันสร้างเพื่อรำลึกถึงผู้ให้กำเนิดวัด ให้เป็นที่ประดิษฐานรูปหล่อทองคำและมหารัตนอัฐิธาตุ ตลอดจนใช้สักการะและเจริญสมาธิภาวนา ^[1]

บันทึกประวัติวัดมีภาพพิธีตอกเสาเข็มต้นแรกเมื่อ 22 เมษายน พ.ศ. 2545 ต่อมาใน พ.ศ. 2546 มีการติดตั้งแผ่นครอบผิวโลหะและยกยอดมหาวิหาร ส่วนพิธีประดิษฐานรูปหล่อและอัฐิธาตุมีหลักฐานคนละช่วงเวลา ^{[3] [6] [8] [10] [11]}

ไทม์ไลน์การก่อสร้างและกิจกรรม

วันที่ในตารางใช้พุทธศักราช กรณีเอกสารระบุวันตอกเสาเข็มต้นแรกต่างกัน ให้ดูรายละเอียดและภาพหลักฐานในหัวข้อพิธีตอกเสาเข็ม

ที่มาและการเลือกพื้นที่

คุณยายอาจารย์จันทร์ ขนนกยูง เป็นศิษย์ของหลวงปู่วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ และมีบทบาททั้งสอนสมาธิและรวบรวมหมู่คณะในช่วงบุกเบิกวัดพระธรรมกาย พระครูสังฆรักษ์รังสฤษดิ์ อิทฺธิจินฺตโก ผู้ร่วมงานหล่อรูปเหมือน เล่าย้อนว่าในช่วงทำต้นแบบราว พ.ศ. 2535 คุณยายอาจารย์ฯ เคยกล่าวถึงการนำรูปหล่อไปตั้งไว้ในวิหารบนเกาะกลางน้ำหลังอุโบสถในอนาคต ^{[1] [2] [26]}

หลังคุณยายอาจารย์ฯ ละสังขารเมื่อ 10 กันยายน พ.ศ. 2543 และมีพิธีสลายร่างเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2545 หลวงพ่อธัมมชโยและคณะศิษยานุศิษย์ดำเนินโครงการสร้างมหาวิหารเพื่อประดิษฐานรูปหล่อทองคำและมหารัตนอัฐิธาตุ วารสารอยู่ในบุญ เรียกอาคารในบันทึกพิธีตอกเสาเข็มว่า “มหาวิหารผู้ให้กำเนิดวัดพระธรรมกาย” ^{[1] [2] [3] [27]}

สถานที่ก่อสร้างอยู่บนเกาะรูปคล้ายใบบัวด้านหลังอุโบสถ ในเขตเดิมของวัด ภาพตอกเสาเข็มเห็นอุโบสถอยู่หลังปั้นจั่น ส่วนภาพริ้วขบวนในเวลาต่อมาเห็นสะพานที่ใช้ข้ามเข้าสู่บริเวณมหาวิหาร ตำแหน่งของอุโบสถ สระน้ำ และสะพานจึงปรากฏทั้งในบันทึกการก่อสร้างและในรายงานพิธี ^{[1] [3] [18] [35]}

พิธีตอกเสาเข็มต้นแรกใน พ.ศ. 2545

หนังสือ 48 ปี วัดพระธรรมกาย ระบุว่า 22 เมษายน พ.ศ. 2545 มีพิธีตอกเสาเข็มต้นแรกเพื่อสถาปนามหาวิหาร ภาพในหนังสือเห็นปั้นจั่นตั้งกลางพื้นที่ มีคณะสงฆ์และสาธุชนอยู่โดยรอบ คำบรรยายใต้ภาพระบุชื่อพิธีโดยตรง วันดังกล่าวตรงกับลำดับเหตุการณ์ 55 ปี วัดพระธรรมกาย และประวัติของโรงเรียนพระปริยัติธรรม ^{[3] [4] [10]}

วารสารอยู่ในบุญ ฉบับเดือนเมษายน พ.ศ. 2546 บันทึกย้อนหลังหนึ่งปีถึงงานวันที่ 22 เมษายน โดยกล่าวถึงพิธีตอกเสาเข็มควบคู่กับการถวายภัตตาหารและปัจจัยไทยธรรมแด่พระเถรานุเถระที่มาจากวัดทั่วประเทศ หนังสือ 48 ปี วัดพระธรรมกาย ระบุจำนวนวัดในพิธีถวายไทยธรรมไว้ราว 3,000 วัด ^{[3] [40]}

หลักฐานอีกชุดระบุวันที่ต่างกัน หน้าแนะนำของวัดบันทึกว่าเริ่มก่อสร้างตั้งแต่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2545 แล้วกล่าวถึงพิธีตอกเสาเข็มต้นแรก คู่มือรู้จักวัดพระธรรมกายและบทความแนะนำสถานที่ของ DMC ใช้วันที่ 14 มีนาคมกับการตอกเสาเข็มต้นแรกโดยตรง บทความนี้ใช้ 22 เมษายนเป็นวันที่ของพิธีตามบันทึกที่มีภาพและคำบรรยายกำกับ และแสดงวันที่ 14 มีนาคมไว้ในไทม์ไลน์ตามเอกสารอีกชุด ความสัมพันธ์ระหว่างสองวันยังยืนยันไม่ได้ ^{[1] [3] [4] [5] [10] [36]}

งานในบริเวณมหาวิหารยังปรากฏในคำบอกเล่าของผู้ร่วมบุญที่ DMC เผยแพร่ ผู้เล่าระบุว่าเคยร่วมเป็นเจ้าภาพเสาเขื่อนรอบมหาวิหารหนึ่งต้น เรื่องนี้บันทึกการมีส่วนร่วมในงานรอบพื้นที่ ส่วนจำนวนและชนิดของเสาเข็มฐานรากของตัวอาคารยังต้องอาศัยแบบหรือบันทึกหน้างาน ^[28]

โครงสร้างและการติดตั้งแคลดดิ้งสีทอง

เว็บไซต์วัดระบุว่าองค์มหาวิหารสูง 29 เมตร มีพื้นที่ใช้สอย 5,600 ตารางเมตร โครงสร้างใช้คอนกรีตเสริมเหล็ก รูปทรงพีระมิดหกเหลี่ยมได้แรงบันดาลใจจากภูเขาทองคำของชฎิลเศรษฐีตามเรื่องในพระไตรปิฎก สีทองที่เห็นภายนอกมาจากแผ่นสเตนเลสที่เคลือบอนุภาคทองคำแล้วติดตั้งเป็นผิวอาคาร ^[1]

แผ่นโลหะที่ติดตั้งครอบผิวภายนอกเรียกว่าแคลดดิ้ง หรือ cladding หนังสือเกิดด้วยสองมือยาย ระบุว่าใน พ.ศ. 2546 พระรังสฤษดิ์ อิทฺธิจินฺตโก ดูแลการออกแบบ ผลิต และติดตั้งงานพื้นผิวโลหะของมหาวิหารคุณยายอาจารย์ฯ และมหาวิหารพระมงคลเทพมุนี บัญชีงานระบุหน้าที่ตั้งแต่การออกแบบจนถึงการติดตั้งหน้างาน ส่วนภาพในวันยกยอดและภาพขบวน พ.ศ. 2566 เห็นแนวรอยต่อของแผ่นบนผิวเอียงของอาคาร ^{[6] [8] [18] [24]}

วารสารอยู่ในบุญ เล่าประกอบเหตุการณ์ยกยอดว่าพระภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา และสาธุชนร่วมแรงกันจนมหาวิหารปรากฏเป็นสีทองในช่วงสองวันสองคืน โดยยังระบุวันเริ่มและวันสิ้นสุดของช่วงเร่งงานไม่ได้ ภาพวันพิธีเห็นผิวสีทองบนองค์อาคารขณะส่วนยอดกำลังถูกยกเข้าประกบ ^{[7] [8]}

เมื่อมีพิธีประดิษฐานรูปหล่อใน พ.ศ. 2548 ผู้ร่วมงานรายหนึ่งเขียนถึงงานที่ทำร่วมกันมาตั้งแต่ตอกเสาเข็มจนถึงติดตั้งแคลดดิ้งแผ่นสุดท้าย ข้อความนี้ยืนยันว่ามีการติดตั้งแผ่นสุดท้ายแล้วเมื่อถึงวันประดิษฐานรูปหล่อ วันที่ติดแผ่นแรก วันที่ติดแผ่นสุดท้าย จำนวนแผ่น และวิธีจับยึดแผ่นยังไม่มีรายละเอียดในเอกสารที่ตรวจได้ ^{[6] [7] [8] [25]}

พิธียกยอด 10 กันยายน พ.ศ. 2546

วันพุธที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2546 ตรงกับวันครูผู้ค้นพบวิชชาธรรมกายและวาระครบรอบละสังขารของคุณยายอาจารย์ฯ 3 ปี ภาพในวารสารอยู่ในบุญ แสดงชิ้นส่วนยอดสีทองลอยเหนือองค์อาคาร ก่อนลดลงเข้าประกบส่วนบนของมหาวิหาร ^{[5] [8]}

ข่าวร่วมสมัยบันทึกว่าศูนย์ปฏิบัติธรรมในซิดนีย์และวัดพระธรรมกายแคลิฟอร์เนียติดตามพิธีจากประเทศไทยและจัดพิธียกยอดจำลองในพื้นที่ของตน รายงานจากแคลิฟอร์เนียระบุว่ามีผู้ร่วมงานกว่า 120 คน และร่วมติดแผ่นทองบริเวณส่วนยอดของมหาวิหารจำลอง ส่วนวัดภาวนาวอชิงตันในรัฐเวอร์จิเนียรวบรวมผู้ร่วมงานกว่า 20 คนเพื่อชมการถ่ายทอดสด โดยข่าวจากสหรัฐฯ ลงวันที่ 9 กันยายน ^{[9] [37]}

โรงเรียนพระปริยัติธรรมระบุว่างานก่อสร้างแล้วเสร็จในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2546 วันยกยอดในเดือนกันยายนจึงเป็นหมุดหมายหนึ่งระหว่างการก่อสร้างกับการเริ่มใช้พื้นที่เพื่อประดิษฐานรูปหล่อทองคำในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548 ^{[8] [10] [25]}

พื้นที่ภายในและหอเทียน

พื้นที่ปฏิบัติธรรมหลักเป็นห้องโถงโล่งรองรับได้ถึง 300 คน ตามข้อมูลของวัด ฝ้าเพดานใช้แผ่นพลาสวูดบนโครงเคร่าสเตนเลส พื้นและผนังของโถงสักการะกรุด้วยแผ่นหินโทนขาวและเขียวอ่อน ส่วนพื้นที่นอกโถงปูหินแกรนิตชนิดหนา วัดอธิบายว่าความเรียบง่ายของห้องสัมพันธ์กับความเป็นระเบียบและการปฏิบัติธรรมที่คุณยายอาจารย์ฯ ให้ความสำคัญ ^[1]

ประวัติของโรงเรียนพระปริยัติธรรมกล่าวถึงการจัดพื้นที่สองชั้นสำหรับแสดงประวัติและเครื่องใช้ของคุณยายอาจารย์ฯ กับพื้นที่ปฏิบัติธรรม บทความแนะนำสถานที่ของ DMC เรียกโถงสักการะว่า “ห้องหยก” ส่วนหอเทียนที่สร้างใน พ.ศ. 2546 อยู่ระหว่างมหาวิหารกับอุโบสถ ใช้จุดประทีปบูชาธรรม ^{[1] [5] [10]}

จากต้นแบบสู่พิธีประดิษฐานรูปหล่อทองคำ

พระครูสังฆรักษ์รังสฤษดิ์ อิทฺธิจินฺตโก เล่าว่าช่วงทำต้นแบบราว พ.ศ. 2535 หลวงพ่อธัมมชโยให้อาจารย์จากมหาวิทยาลัยศิลปากรปั้นรูปเหมือน คุณยายอาจารย์ฯ ขอให้ท่านรับงานหล่อ ท่านจึงศึกษาการหล่อโลหะเพิ่มเติมจากประสบการณ์ด้านเรซินและไฟเบอร์กลาส เมื่อถึง 1 มกราคม พ.ศ. 2541 วัดจัดพิธีหล่อทองคำองค์แรกที่ลานหน้าอุโบสถขณะที่คุณยายอาจารย์ฯ ยังมีชีวิตอยู่ ภาพประกอบคำบอกเล่าเห็นทีมงานถอดรูปหล่อออกจากแบบ ^{[2] [13] [26]}

ในวันประดิษฐานรูปหล่อ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548 วารสารอยู่ในบุญ บันทึกว่าช่วงเช้านำรูปหล่อไว้ที่หอฉันเพื่อให้สาธุชนสักการะด้วยดอกไม้ ผู้ร่วมงานช่วยกันเก็บกวาดใบรอบมหาวิหารในกิจกรรมสืบสานวัฒนธรรมคุณยาย ก่อนตั้งขบวนหน้าหอฉันราว 15.00 น. ขบวนประกอบด้วยพระภิกษุสามเณร ผู้ถือธงและดอกไม้ ผู้เชิญรูปหล่อ และสาธุชน เคลื่อนไปตามถนนสุขสบาย ^{[10] [33] [34]}

ผู้ร่วมขบวนจับสายสิญจน์และเวียนประทักษิณรอบอุโบสถ ก่อนอัญเชิญรูปหล่อข้ามสะพานเข้าสู่มหาวิหาร ตัวแทนพระภิกษุและสาธุชนเข้าไปด้านใน ส่วนผู้ร่วมงานจำนวนมากรออยู่ริมสระน้ำและใต้ร่มไม้ ในเวลา 17.00 น. พระราชภาวนาวิสุทธิ์นำสวดมนต์และเจริญสมาธิ แล้วกดปุ่มอัญเชิญรูปหล่อขึ้นสู่รัตนบัลลังก์ ^{[25] [35]}

รายงานพิธีบรรยายห้องหยกใน พ.ศ. 2548 ว่ามีรัตนบัลลังก์ทรงดอกบัวสีทอง พร้อมน้ำตกและน้ำพุโดยรอบ หลังพิธีสาธุชนต่อแถวเข้ากราบสักการะจนถึงช่วงพลบค่ำ ภาพวารสารแสดงทั้งสะพานทางเข้าอาคารและตำแหน่งของรูปหล่อภายในโถงสักการะ ^[35]

ต่อมาในวันคุ้มครองโลก 22 เมษายน พ.ศ. 2557 วัดจัดพิธีหล่อรูปเหมือนทองคำองค์ที่ 2 คู่มือชมวัดระบุแผนให้นำองค์นี้ไปประดิษฐานที่มหาวิหาร และย้ายองค์เดิมไปอาคารหนึ่งไม่มีสอง แหล่งข้อมูลทั้งสองบันทึกพิธีหล่อและแผนการประดิษฐานในเวลานั้น ^{[13] [14]}

การอัญเชิญมหารัตนอัฐิธาตุใน พ.ศ. 2555 และ 2564

หลังพิธีสลายร่างเมื่อ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2545 หนังสือประวัติวัดบันทึกการอัญเชิญมหารัตนอัฐิธาตุของคุณยายอาจารย์จันทร์ ขนนกยูง ไปประดิษฐานที่บ้านแก้วเรือนทองคุณยายอาจารย์ฯ เมื่อ 26 กุมภาพันธ์ ปีเดียวกัน ในวันวิสาขบูชา 4 มิถุนายน พ.ศ. 2555 จึงมีพิธีอัญเชิญเข้าสู่มหาวิหารเพื่อประดิษฐานเป็นการถาวร ^{[1] [3] [11]}

กำหนดการวันวิสาขบูชา พ.ศ. 2555 ระบุเส้นทางจากสภาธรรมกายสากลไปยังมหาวิหาร รายงานร่วมสมัยเล่าว่าช่วงบ่ายพระเทพญาณมหามุนีนำปฏิบัติธรรมและสักการะมหารัตนอัฐิธาตุ ก่อนอัญเชิญขึ้นเทวรถไปยังเขต 196 ไร่ ภาพในวารสารบันทึกขณะคณะผู้อัญเชิญเดินข้ามสะพาน โดยมีองค์มหาวิหารอยู่ด้านหลัง ^{[11] [12] [38] [39]}

หลังพิธีประดิษฐาน ผู้ร่วมงานจุดวิสาขประทีปและเวียนประทักษิณรอบอุโบสถ วารสารบันทึกว่าวันนั้นเป็นครั้งแรกที่วัดจัดการเวียนประทักษิณวันวิสาขบูชาบริเวณอุโบสถ และพิธีดำเนินต่อแม้ฝนตก ^{[11] [31]}

วันมหาปูชนียาจารย์ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 เวลา 16.00 น. คณะสงฆ์และผู้แทนอุบาสกตั้งขบวนจับสายสิญจน์อัญเชิญมหารัตนอัฐิธาตุของคุณยายอาจารย์ทองสุข สำแดงปั้น ผ่านถนนสุขสบายและเวียนประทักษิณรอบอุโบสถพระไตรปิฎกสามรอบ เจ้าหน้าที่ตั้งจอ LED ริมเส้นทางเพื่อแสดงภาพสาธุชนที่ร่วมพิธีทาง Zoom จากที่บ้าน ^{[15] [16]}

เวลา 18.00 น. เริ่มพิธีประดิษฐานภายในมหาวิหาร หลวงพ่อทัตตชีโวเป็นประธานสงฆ์ ผู้ร่วมพิธีเจริญสมาธิก่อนอัญเชิญมหารัตนอัฐิธาตุขึ้นประดิษฐาน แล้วจึงสวดมนต์ร่วมกัน ^[15]

พิธีอัญเชิญรูปหล่อ พ.ศ. 2566 และการเปิดสักการะ

เดือนธันวาคม พ.ศ. 2549 DMC ประกาศรับอาสาสมัครต้อนรับผู้มาสักการะที่มหาวิหารคุณยายอาจารย์ฯ และมหาวิหารพระมงคลเทพมุนี โดยกำหนดสัมภาษณ์วันที่ 23 ธันวาคม และอบรมวันที่ 30 ธันวาคม ประกาศนี้แสดงให้เห็นการจัดงานต้อนรับผู้เข้าชมในช่วงหลังประดิษฐานรูปหล่อองค์แรก ^[41]

เว็บไซต์วัดระบุว่าพระภิกษุและสามเณรเริ่มใช้มหาวิหารเป็นสถานที่เจริญสมณธรรมประจำเมื่อ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 กำหนดการใน พ.ศ. 2558 ระบุเวลาเปิดให้สาธุชนเข้ากราบรูปหล่อทองคำช่วง 16.00–18.00 น. ทั้งวันที่ 6 กันยายน ในวาระพิธีบูชาข้าวพระ และวันที่ 10 ตุลาคม ในวาระ 131 ปี พระมงคลเทพมุนี ^{[1] [29] [30]}

คู่มือกิจกรรมที่เผยแพร่ใน พ.ศ. 2560 ระบุรอบนั่งสมาธิวันจันทร์ถึงเสาร์ เวลา 12.00–15.00 น. และในกำหนดการวันอาทิตย์ระบุรอบเปิดให้กราบรูปหล่อทองคำเวลา 16.00–18.00 น. ตารางดังกล่าวบันทึกการใช้มหาวิหารเพื่อปฏิบัติธรรมและสักการะในช่วงเวลานั้น ^[42]

เดือนตุลาคม พ.ศ. 2564 DMC รายงานการร่วมพิธีจุดชวาลบุญทาง Zoom ของคณะผู้มีบุญในรัฐมินนิโซตา สหรัฐอเมริกา มีการสวดมนต์และปฏิบัติธรรม โดยมหาวิหารคุณยายอาจารย์ฯ เป็นหนึ่งในสถานที่ที่คณะร่วมบูชาด้วยแสงสว่าง ^[32]

วันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2566 ตรงกับวันครูผู้ค้นพบวิชชาธรรมกาย คณะสงฆ์ อุบาสก อุบาสิกา และสาธุชนร่วมริ้วขบวนอัญเชิญรูปหล่อทองคำคุณยายอาจารย์จันทร์ ขนนกยูง รายงานของกัลยาณมิตรระบุว่าขบวนเริ่มบริเวณวงเวียนประตู 6 เข้าสู่เขต 196 ไร่ ผ่านอาคาร 100 ปี คุณยายอาจารย์และอาคารพระผู้ปราบมาร ข้ามสะพานบุญทรัพย์อนันต์ แล้วเวียนรอบอุโบสถพระไตรปิฎกก่อนประกอบพิธีประดิษฐาน ^{[17] [18] [43]}

ภายในมหาวิหาร หลวงพ่อทัตตชีโวเป็นประธานสงฆ์ ผู้ร่วมพิธีนั่งสมาธิตามเสียงนำนั่งของหลวงพ่อธัมมชโย จากนั้นประธานสงฆ์กดปุ่มอัญเชิญรูปหล่อขึ้นประดิษฐานบนรัตนบัลลังก์ และผู้ร่วมพิธีจุดประทีปโคมไฟบูชาธรรม รายงานและภาพยืนยันการประดิษฐานในวันดังกล่าว ส่วนหมายเลของค์หล่อไม่มีระบุไว้ในรายงาน ^{[17] [19]}

ช่วง 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2567 ถึง 31 มกราคม พ.ศ. 2568 วัดประกาศปิดปรับปรุงมหาวิหาร และกำหนดเปิดให้เข้าสักการะอีกครั้งวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 ประกาศรอบเปิดในบางเดือนเปลี่ยนตามวาระ เช่น เดือนมกราคม พ.ศ. 2569 เปิดเฉพาะวันที่ 19 มกราคม เนื่องในวันคล้ายวันเกิดคุณยายอาจารย์ฯ ^{[20] [21] [22]}

ปฏิทินเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2569 ระบุให้เข้าสักการะและนั่งสมาธิในมหาวิหารทุกวันเสาร์ เวลา 09.00–12.00 น. ^[23]

แหล่งอ้างอิง

ตรวจข้อมูล ณ วันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569 เลขหน้าของเอกสารสแกนแยกเลขหน้าในเล่มจากเลขหน้าในระบบ DMC

1. มหาวิหารคุณยายอาจารย์ฯ
   เว็บไซต์วัดพระธรรมกาย · ที่ตั้ง วัตถุประสงค์ วัสดุ และประวัติการใช้งาน
2. ชีวประวัติคุณยายอาจารย์
   นิทรรศการคุณยายอาจารย์ฯ · การหล่อรูปเหมือนใน พ.ศ. 2541 และการละสังขารใน พ.ศ. 2543
3. 48 ปี วัดพระธรรมกาย ปฏิบัติการเพื่อสันติภาพ
   หน้า 76 ในเล่ม (หน้า 78 ในระบบ DMC) · ภาพพิธีตอกเสาเข็มต้นแรกและลำดับเหตุการณ์ พ.ศ. 2545 ตรวจจากภาพสแกน
4. 55 ปี วัดพระธรรมกายและเส้นทางการสร้างบารมี
   เว็บไซต์กัลยาณมิตร · ลำดับเหตุการณ์ของวัด พ.ศ. 2545
5. สถานที่ชมวัดสั่งสมบุญ 9 จุดสำคัญในวัดพระธรรมกาย
   DMC · ภาพภายนอกอาคาร วันที่เริ่มก่อสร้างตามบทความ และข้อมูลหอเทียน
6. เกิดด้วยสองมือยาย
   หน้า 299 · รายการงานออกแบบ ผลิต และติดตั้งแคลดดิ้งใน พ.ศ. 2546 ตรวจจากภาพสแกน
7. บันทึกกิจกรรม พ.ศ. 2546
   วารสารอยู่ในบุญ หน้า 73 ในเล่ม (หน้า 75 ในระบบ DMC) · ข้อความเกี่ยวกับการทำผิวสีทองในช่วงก่อนหรือใกล้พิธียกยอด
8. ยกยอดมหาวิหารคุณยาย
   วารสารอยู่ในบุญ ฉบับที่ 15 มกราคม 2547 หน้า 34 ในเล่ม (หน้า 36 ในระบบ DMC) · ภาพและบันทึกพิธี 10 กันยายน 2546
9. ข่าวบุญต่างประเทศ
   วารสารอยู่ในบุญ ฉบับที่ 12 ตุลาคม 2546 หน้า 68 ในเล่ม (หน้า 70 ในระบบ DMC) · ภาพสแกนบันทึกการถ่ายทอดสดและพิธียกยอดจำลอง
10. ประวัติคุณยายอาจารย์มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง
    โรงเรียนพระปริยัติธรรม วัดพระธรรมกาย · วันตอกเสาเข็ม เดือนที่ก่อสร้างแล้วเสร็จ และวันประดิษฐานรูปหล่อ
11. วันประวัติศาสตร์ อัญเชิญมหารัตนอัฐิธาตุคุณยายอาจารย์ และจุดวิสาขประทีป ณ อุโบสถ
    วารสารอยู่ในบุญ ฉบับที่ 117 กรกฎาคม 2555 · บันทึกพิธี 4 มิถุนายน 2555
12. กำหนดการวันวิสาขบูชา ณ วัดพระธรรมกาย
    DMC · กำหนดการและเส้นทางอัญเชิญ 4 มิถุนายน 2555
13. โครงการสร้างศาสนสถานและศาสนวัตถุ
    คู่มือชมวัดพระธรรมกาย เว็บไซต์กัลยาณมิตร · รูปหล่อทองคำคุณยายอาจารย์ฯ องค์ที่ 1 และ 2
14. ประมวลภาพวันคุ้มครองโลกประจำปี 2557
    DMC · พิธีหล่อรูปเหมือนทองคำองค์ที่ 2 วันที่ 22 เมษายน 2557
15. พิธีอัญเชิญมหารัตนอัฐิธาตุคุณยายอาจารย์ทองสุข สำแดงปั้น
    เว็บไซต์กัลยาณมิตร · รายงานพิธีอัญเชิญและประดิษฐานที่มหาวิหาร ผ่าน Zoom
16. กำหนดการวันมหาปูชนียาจารย์ 3 กุมภาพันธ์ 2564
    DMC · กำหนดพิธีประดิษฐานมหารัตนอัฐิธาตุคุณยายอาจารย์ทองสุข
17. พิธีอัญเชิญรูปหล่อทองคำคุณยายอาจารย์มหารัตนอุบาสิกาจันทร์ ขนนกยูง
    DMC / Boon News · รายงานพิธีวันที่ 29 กันยายน 2566
18. ภาพขบวนอัญเชิญรูปหล่อทองคำ ภาพเลขที่ 89194
    ศูนย์ภาพนิ่ง สำนักสื่อ DMC · 29 กันยายน 2566
19. ภาพพิธีประดิษฐานรูปหล่อทองคำ ภาพเลขที่ 89218
    ศูนย์ภาพนิ่ง สำนักสื่อ DMC · 29 กันยายน 2566
20. ประกาศปิดปรับปรุงมหาวิหารคุณยายอาจารย์ฯ
    DMC · 25 พฤศจิกายน 2567 ถึง 31 มกราคม 2568
21. เปิดเข้าสักการะมหาวิหารคุณยายอาจารย์ฯ เริ่มเดือนกุมภาพันธ์ 2568
    DMC · วันเปิดเข้าสักการะหลังปิดปรับปรุง
22. กำหนดการเปิดมหาวิหาร เดือนมกราคม 2569
    DMC · กำหนดเปิดเฉพาะวันคล้ายวันเกิด 19 มกราคม 2569
23. ปฏิทินงานบุญวัดพระธรรมกาย ประจำเดือนพฤศจิกายน 2569
    DMC · กำหนดการเข้าสักการะและปฏิบัติธรรมประจำเดือน
24. เกิดด้วยสองมือยาย
    หน้า 295 · ชื่อพระรังสฤษดิ์ อิทฺธิจินฺตโก เจ้าของประวัติการทำงานที่ต่อเนื่องถึงหน้า 299
25. พิธีสำคัญในการอัญเชิญรูปหล่อคุณยาย
    วารสารอยู่ในบุญ มีนาคม 2548 หน้า 6 ในระบบ DMC · คำบอกเล่าจากผู้ร่วมพิธีและการกล่าวถึงแคลดดิ้งแผ่นสุดท้าย
26. เล่าเรื่องคุณยาย ตอน หล่อรูปเหมือนทองคำคุณยายองค์แรก
    DMC · คำบอกเล่าของพระครูสังฆรักษ์รังสฤษดิ์ อิทฺธิจินฺตโก ผู้ร่วมงานหล่อ พร้อมภาพการถอดแบบ
27. บันทึกกิจกรรมสถาปนาศาสนสถานและถวายไทยธรรม
    วารสารอยู่ในบุญ หน้า 31 ในเล่ม · ชื่อที่ใช้เรียกมหาวิหารในบันทึกพิธีตอกเสาเข็ม
28. กรณีศึกษากฎแห่งกรรม ตอนที่ 480
    DMC · คำบอกเล่าของผู้ร่วมบุญเรื่องเสาเขื่อนรอบมหาวิหาร
29. กำหนดการพิธีบูชาข้าวพระ 6 กันยายน 2558
    เว็บไซต์กัลยาณมิตร · รอบเปิดให้กราบสักการะรูปหล่อทองคำในมหาวิหาร
30. กำหนดการ 131 ปี พระมงคลเทพมุนี
    เว็บไซต์กัลยาณมิตร · รอบเปิดให้กราบสักการะรูปหล่อทองคำในมหาวิหาร 10 ตุลาคม 2558
31. อัญเชิญมหารัตนอัฐิธาตุและเวียนประทักษิณวันวิสาขบูชา
    วารสารอยู่ในบุญ เผยแพร่โดยเว็บไซต์กัลยาณมิตร · บันทึกการเวียนประทักษิณในวันวิสาขบูชา พ.ศ. 2555
32. ข่าวพิธีจุดชวาลบุญ
    DMC / Boon News · รายงานเดือนตุลาคม 2564 ว่าด้วยการร่วมพิธีทางไกลของผู้มีบุญในรัฐมินนิโซตา
33. ภาพและบันทึกพิธีอัญเชิญรูปหล่อ วันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2548
    วารสารอยู่ในบุญ มีนาคม 2548 หน้า 4–5 ในเล่ม · ตรวจวันพิธีจากภาพสแกน
34. การเตรียมริ้วขบวนอัญเชิญรูปหล่อทองคำ
    วารสารอยู่ในบุญ มีนาคม 2548 หน้า 6–7 ในเล่ม · การเก็บกวาดบริเวณมหาวิหารและการตั้งขบวนหน้าหอฉัน
35. รัตนบัลลังก์และห้องหยกในพิธีอัญเชิญรูปหล่อ
    วารสารอยู่ในบุญ มีนาคม 2548 หน้า 10–11 ในเล่ม · ภาพการข้ามสะพานและการเข้าสักการะ
36. รู้จักวัดพระธรรมกาย
    หนังสือแนะนำวัด ฉบับ พ.ศ. 2553 หน้า 41 ในไฟล์ PDF · ระบุ 14 มีนาคม 2545 เป็นวันตอกเสาเข็มต้นแรก
37. ข่าวบุญต่างประเทศที่วัดภาวนาวอชิงตัน
    วารสารอยู่ในบุญ ฉบับที่ 12 ตุลาคม 2546 หน้า 67 ในเล่ม · บันทึกการรับชมถ่ายทอดสดจากรัฐเวอร์จิเนีย
38. อัญเชิญมหารัตนอัฐิธาตุเข้าสู่มหาวิหาร
    วารสารอยู่ในบุญ ฉบับที่ 117 กรกฎาคม 2555 หน้า 18 ในเล่ม · ภาพข้ามสะพานและภาพพิธีภายใน
39. รายงานพิธีวันวิสาขบูชา พ.ศ. 2555
    วารสารอยู่ในบุญ ฉบับที่ 117 กรกฎาคม 2555 หน้า 15 ในเล่ม · การปฏิบัติธรรมและการเคลื่อนขบวนเทวรถ
40. บันทึกงานบุญวันที่ 22 เมษายน 2545
    วารสารอยู่ในบุญ ฉบับที่ 6 เมษายน 2546 · รายงานพิธีตอกเสาเข็มและถวายภัตตาหารกับไทยธรรม
41. ประกาศรับอาสาสมัครประจำมหาวิหาร
    DMC · ประกาศเดือนธันวาคม 2549 ว่าด้วยงานต้อนรับผู้มาสักการะ
42. กิจกรรมงานบุญวัดพระธรรมกาย
    เว็บไซต์กัลยาณมิตร · ตารางปฏิบัติธรรมและการเปิดให้กราบรูปหล่อที่เผยแพร่ใน พ.ศ. 2560
43. ข่าวพิธีอัญเชิญรูปหล่อทองคำ พ.ศ. 2566
    เว็บไซต์กัลยาณมิตร · เส้นทางริ้วขบวนจากประตู 6 สู่มหาวิหาร