DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 327 / 348

…านของธรรมนั้น ๆ จึง กระทำตามลักษณะของตน หรือเรียกว่า กิจ ปัจจุปัฏฐาน คือ อาการที่ปรากฏจากรสนั้น 136 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

อาโปธาตุ มีการไหลหรือเกาะกุมเป็นลักษณะ ทำให้รูปที่เกิดร่วมด้วยมีความเจริญ เป็นกิจ มีความเกาะกุมรูปที่เกิดร่วมกันให้เป็นกลุ่มเป็นก้อนเป็นอาการปรากฏ เตโชธาตุ หรือ เตโชรูป มีความอบอุ่นเป็นลักษณะ ทำให้รูป

…างนอกนี้ ธาตุลม ตั้งอยู่บนธาตุดิน มีธาตุน้ำยึดให้ติดกัน มีธาตุไฟเป็นตัวทำให้อุ่น จตุธาตุววั ต ถ า น DOU 137

สมควรแก่ตน ชื่อว่าธรรม เพราะทรงลักษณะธรรมชาติของตนและเข้าไปทรงอยู่ได้ชั่วขณะอัน ชื่อว่า ไม่เที่ยง เพราะจะต้องเสื่อมสลายไป ชื่อว่า เป็นทุกข์ เพราะเป็นสภาพมีอันตราย ชื่อว่า มิใช่ตน เพราะหาสาระมิได้ 7.

…เกิดขึ้น อาหาร หมายถึง อาหารภายใสตนที่เป็นปัจจัยให้รูปเกิดขึ้น ฤดู หมายถึง ฤดูอย่างใดอย่างหนึ่ง 138 DOU ส ม า ธิ 7 : ส ม า กั ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

ของพวกเรา ในธาตุทั้งปวงก็มีนัยเช่นเดียวกัน 13. ปจฺจยวิภาคโต โดยการจําแนกปัจจัยธรรมของธาตุนั้น ๆ คือ ร่างกายของ สัตว์ทั้งหลายปรากฏมีขึ้น เนื่องมาจากสมุฏฐานทั้ง 4 คือ กรรม จิต อุตุ อาหาร บางส่วนมีกรรม เ

…าได้ลองมาพิจารณาในการปฏิบัติในชีวิตประจำวัน อันจะส่งผลดี ทำให้ ใจหยุดนิ่งได้ง่าย จตุธาตุววั ต ถ า น DOU 139

วิปัสสนา 5.5 อานิสงส์ 8 ประการที่ได้รับจากการเจริญธาตุทั้ง 4 1. สุญญติ อวคาห อนัตตลักขณะปรากฏทางใจ 2. สตฺตสญฺญ์ สมัคฆาเฏติ ละความเห็นว่าเป็นสัตว์ บุคคล ชาย หญิง เสียได้ ไม่มีการหวาดกลัวต่อภัยใหญ่น้อย

…9 อริยสัจ 4 บทที่ 10 ปฏิจจสมุปบาท บทที่ 11 วิปัสสนาภูมิในภาคปฏิบัติ ร า ย ล ะ เ อี ย ด ร า ย วิ ช า DOU (7)

รายละเอียดรายวิชา 1. คำอธิบายรายวิชา MD 408 สมาธิ 8 : วิปัสสนากัมมัฏฐาน ศึกษาหลักในการเจริญวิปัสสนากัมมัฏฐาน ได้แก่ กิเลส กรรม วิบาก ภพภูมิ ขันธ์ 5 อายตนะ ธาตุ 18 อินทรีย์ 22 อริยสัจ 4 และปฏิจจสมุปบาท

…ุณค่าต่อชีวิตอย่างแท้จริง ฉะนั้นนักศึกษาจึงควรปฏิบัติกิจกรรมทุกอย่าง ด้วยตนเองและอย่างต่อเนื่อง (8) DOU วิ ธี ก า ร ศึ ก ษ า

วิธีการศึกษา 1. การเตรียมตัวเพื่อการศึกษาด้วยตนเอง ในการศึกษาเนื้อหาวิชาสมาธิ 8 วิปัสสนากัมมัฏฐาน นักศึกษาควรปฏิบัติดังนี้ 1. ใช้เวลาศึกษาอย่างน้อยวันละ 1 ชั่วโมง และควรศึกษาให้จบแต่ละบทภายใน 1-2 สัป

…และสามารถอธิบายความหมายและลักษณะภูมิของ การเจริญวิปัสสนา บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ วิปัสสนา DOU 3

แนวคิด 1. การปฏิบัติสมถะ คือ การทำให้ใจหยุด โดยทำให้เห็น จำ คิด รู้มารวมเป็นหนึ่งเดียวกัน ที่ศูนย์กลางกาย จนกระทั่งถูกส่วนใจก็ตกศูนย์เข้าถึงดวงธรรมภายใน และเข้าถึงกายต่าง ๆ ตามลำดับจนเข้าถึงพระธรรมกา

…ี้เป็นภูมิของวิปัสสนา ภูมิสมถวิปัสสนาทั้ง 2 นี้ เป็นตำรับตำราในทาง พระพุทธศาสนาได้ใช้กันสืบมา.... 4 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับวิปัสสนา ในชุดวิชาสมาธินักศึกษาได้เคยศึกษาไปแล้วเกี่ยวกับหลักสมถวิปัสสนากัมมัฏฐาน ซึ่ง ถือว่าเป็นหลักธรรมที่เกี่ยวข้องกับการรู้แจ้งที่เรียกว่า วิชชาภาคิยธรรม และเป็นหล

…งคลเทพมุนี), กรุงเทพฯ : อาคารทวีสินคอมเพล็กซ์, 2539, บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ ย ว กั บ วิปัสสนา DOU

“แต่ภูมิของสมถะที่เราจะพึงเรียนต่อไปนี้ เริ่มต้นต้องทำใจให้หยุดจึงจะ เข้าภูมิของสมถะได้ ถ้าทำใจให้หยุดไม่ได้ ก็เข้าภูมิสมถะไม่ได้ สมถะ เขาแปลว่าสงบ แปลว่าระงับ แปลว่าหยุด แปลว่านิ่ง ต้องทำใจให้หยุด ใ

…พคือ หน้า 4. 1 เอกสารรวบรวมพระธรรมเทศนา (พระมงคลเทพมุนี), กรุงเทพฯ : อาคารทวีสินคอมเพล็กซ์, 2539, 6 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

พระมงคลเทพมุนี อธิบายลักษณะของใจไว้ว่า “อะไรที่เรียกว่าใจ เห็นอย่างหนึ่ง จำอย่างหนึ่ง คิดอย่างหนึ่ง รู้อย่างหนึ่ง 4 อย่างนี้รวมเข้าเป็นจุดเดียวกัน นั่นแหละเรียกว่า ใจ อยู่ที่ไหน อยู่ในเบาะ น้ำเลี้ยงหั

… แล้วยังสัมพันธ์เกี่ยวกับเรื่องกาย ใจ จิต วิญญาณ ฐานทั้ง บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ วิปัสสนา DOU 7

ดวงวิญญาณ - เบาะน้ำเลี้ยงหัวใจ- ความรู้ ความคิด ความจํา เห็น จำ คิด รู้ 4 อย่างนี้เข้ามารวมเป็นจุดเดียวกัน เรียกว่า ใจ การที่พระมงคลเทพมุนีอธิบายลักษณะของที่ตั้งใจว่าอยู่ที่เบาะน้ำเลี้ยงหัวใจ และมี ค

…นดีก็ดี ยินร้ายก็ดี คือ ใครทำถูกใจเรา เราก็ยินดี หรือไม่ถูกใจ เราก็ยินร้าย ซึ่งจะทำให้ลมหายใจหยาบ 8 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

7 ฐานนี้ เป็นที่คุมวิญญาณ คำว่าวิญญาณในที่นี้ไม่ใช่กายละเอียด แต่หมายถึง ความรู้แจ้ง ทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางกาย หรือกล่าวได้ว่าฐานทั้ง 7 เป็นที่ตั้งของอายตนะใน การรับรู้ กล่าวคือ ฐานที่ 1 เป็

…นี), กรุงเทพฯ : อาคารทวีสินคอมเพล็กซ์, 2539, หน้า 5. บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ ย ว กั บ วิปัสสนา DOU 9

พอหยาบเข้าไปแล้ว เข้าไปตามลม ไปสุดลมหายใจที่ฐานที่ 7 มันก็จะไปขยายส่วนใน เห็น จ๋า คิด รู้ ไปดึงดูดเอากิเลสภายใน ความโลภ ความโกรธ ความหลง คลุกเคล้ากัน แล้วก็ ขยายไปสู่ระบบประสาทกล้ามเนื้อ จากจิตใจสู่ร

…นี้ 1 เอกสารรวบรวมพระธรรมเทศนา (พระมงคลเทพมุนี), กรุงเทพฯ : อาคารทวีสินคอมเพล็กซ์, 2539, หน้า 5. 10 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

การทําให้ใจหยุดของพระมงคลเทพมุนี ก็คือ การทำให้เห็น จ๋า คิด รู้ มารวมหยุดเป็น จุดเดียวกันอยู่ที่กลางกายมนุษย์ คือ ตรงศูนย์กลางกาย ซึ่งถือว่าเป็นหลักการในการทำใจหยุด สำหรับวิธีการที่จะทำให้เห็น จำ คิด

…ข์ทั้งหลายในสังสารวัฏ มีชาติความเกิดเป็นต้น มีกิเลส บท ที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ วิปั ส ส น า DOU 11

1.2.1 ความหมายของวิปัสสนา คำว่า วิปัสสนา มาจาก 2 บท คือ วิ + ปัสสนา วิ แปลว่า วิเศษ ปัสสนา แปลว่า การเห็น วิปัสสนา จึงหมายถึง การเห็นวิเศษ วิปัสสนานี้เป็นชื่อของปัญญา ซึ่งเป็นธรรมชาติที่รู้ ก็แต่ว่าสิ

…พ่อวัดปากน้ำ (พระมงคล- เทพมุนี), กรุงเทพฯ : อัมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง, 2537, หน้า 290. 12 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า กัมมัฏฐาน

เป็นเหตุ มีกิเลสเป็นปัจจัย เมื่อความสิ้นกิเลสและความสิ้นทุกข์จะสำเร็จได้โดยการเจริญ วิปัสสนาดังกล่าวมานี้ จึงกล่าวได้ว่า วิปัสสนานี้ มีความสิ้นกิเลสและความสิ้นทุกข์ เป็นประโยชน์ 1.2.2 ความหมายวิปัสสนา

…หม่ ชื่อเดิมย่อมเป็นอันล้มเลิก ไม่ใช้อีกต่อไป บ ท ที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ ย ว กั บ วิ ปั ส ส น า DOU 13

3. ธาตุ 18 คือ สิ่งที่ทรงไว้ซึ่งสภาพของตน มี 18 4. อินทรีย์ 22 คือ ความเป็นใหญ่ มี 22 5. อริยสัจ 4 คือ ความจริงอันประเสริฐ มี 4 6. ปฏิจจสมุปปาท 12 คือ ความประชุมพร้อมด้วยเหตุผล มี 12 ถ้ากล่าวโดยย่อภูม

…กล้วัยชรา เร่งสร้างกุศลให้มากกว่าวัยธรรมดาอื่นที่ผ่านมา เพื่อประโยชน์สุข ในชีวิตนี้ และสัมปรายภพ 14 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

ความจริงโดยสมมติ จึงเป็นสมมติโวหารที่ชาวโลกแต่งตั้ง บัญญัติขึ้น เป็นของไม่คงที่ เปลี่ยนแปลงได้ แล้วแต่การวางกําหนดกฎเกณฑ์ของสังคมมนุษย์ 2) ปรมัตถสัจจะ ความจริงโดยแท้ ความจริงโดยแท้จริง เรียกว่าปรมัตถส

…า แต่ก่อนที่จะไปศึกษาสิ่งที่เป็นวิปัสสนาภูมิ มีสิ่งสำคัญ บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ วิปัสสนา DOU 15

2. ตามความจริงในระดับปรมัตถสัจจะ ซึ่งสามารถตอบได้เป็น 2 ระดับ คือ ระดับที่หนึ่ง ยังตอบในฐานะ “มีตัวเรา” ระดับที่สอง ในฐานะ “ไม่มีแม้แต่ตัวเรา” ระดับทีหนึ่ง เมื่อยังติดยึดถือว่ามีตัวเรา ในระดับนี้ควรท

…ปรดหาแบบประเมินตนเองหลังเรียนบทที่ 1 และกิจกรรม ในแบบฝึกปฏิบัติบทที่ 1 แล้วจึงศึกษาบทที่ 2 ต่อไป 16 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

ที่นักศึกษาควรทำความเข้าใจเป็นอันดับแรกก่อนก็คือ ความเข้าใจในเรื่องของวงจรชีวิตใน สังสารวัฏ เพราะเหตุที่ตัวเราและสรรพสัตว์ทั้งหลายต่างต้องเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในสังสารวัฏ เนื่องจากมีกิเลส กรรม วิบาก แ