ความหมาย
ที่เป็นที่บำเรอซึ่งไฟ
ต้นฉบับ
น.,นปุ. ที่เป็นที่บำเรอซึ่งไฟ แจกเหมือน กุล เช่น ทุ.เอก. อคฺคิปริจรณฏฺฐานํ สู่ที่เป็นที่บำเรอซึ่งไฟ เป็นวิเสสนบุพพบท กัมม ธารยสมาส มีฉัฏฐีตัปปุริสสมาส เป็นภายใน มีวิเคราะห์ตามลำดับดังนี้ ฉ.ตัป.วิ อคฺคิสฺส ปริจรณํ = อคฺคิปริจรณํ (ฐานํ) วิ.บุพ.กัม.วิ. อคฺคิ ปริจรณํ ฐานํ = อคฺคิปริจรณฏฺฐานํ [ซ้อน ฏฺ] คำว่า ปริจรณ ในคำว่า อคฺคิปริจรณฏฺฐานํ มาจาก ปริ บทหน้า + จร ธาตุ ในความประพฤติ ด้วยอำนาจ ปริ อุปสัคอยู่หน้า แปลว่า บำเรอ + ยุ ปัจจัย แปลง ยุ เป็น อณ ได้รูปเป็น ปริจรณ แปลว่า เป็นที่บำเรอ เป็นกัตตุรูป อธิกรณสาธนะ วิ. ว่า ปริจรติ เอตฺถาติ ปริจรณํ (ฐานํ) เขา ย่อมบำเรอ ในที่นั่น เหตุนั้น ที่นั่น ชื่อว่า ปริจรณํๆ เป็นที่บำเรอ
บทวิเคราะห์
ฉ.ตัป.วิ อคฺคิสฺส ปริจรณํ = อคฺคิปริจรณํ (ฐานํ) วิ.บุพ.กัม.วิ. อคฺคิ ปริจรณํ ฐานํ = อคฺคิปริจรณฏฺฐานํ
ตัวอย่างการแจก
แจกเหมือน กุล
หมายเหตุ
ซ้อน ฏฺ | แปลง ยุ เป็น อณ ได้รูปเป็น ปริจรณ แปลว่า เป็นที่บำเรอ เป็นกัตตุรูป อธิกรณสาธนะ วิ. ว่า ปริจรติ เอตฺถาติ ปริจรณํ (ฐานํ) เขา ย่อมบำเรอ ในที่นั่น เหตุนั้น ที่นั่น ชื่อว่า ปริจรณํๆ เป็นที่บำเรอ