นิโครธมิคชาดก ชาดกว่าด้วยการเลือกคบ

นิโครธมิคชาดก บางครั้งการเคร่งครัดต่อกฏระเบียบข้อบังคับมากเกินไปจนลืมนึกถึงเหตุและผลที่สมควร ก็กลับกลายเป็นเรื่องที่ขาดคุณธรรมไปได้ ติดตามเรื่องราวการปกครองเหล่าบริวารของพญากวางสาขะและพญากวางนิโครธะ ชึ่งให้ข้อคิดและสามารถนำมาปรับใช้กับหลายๆ เหตุการณ์ในปัจจุปันได้ https://dmc.tv/a12250

บทความธรรมะ Dhamma Articles > นิทานชาดก 500 ชาติ
[ 26 ก.ย. 2554 ] - [ ผู้อ่าน : 27203 ]

ชาดก 500 ชาติ

นิโครธมิคชาดก-ว่าด้วยการเลือกคบ

นิโครธมิคาชาดก "เป็นเรื่องของพญากวางสาขะและพญากวางนิโครธะซึ่งทั้งสองตัวต้องปกครองฝูงกวาง และแต่ละตัวก็มีวิธีการปกครองที่แตกต่างกันซึ่งผลที่ออกมาก็นำมาซึ่งเหตุแห่งทุกข์ที่เกิดขึ้น"

นางกวางท้องแก่ขอความเมตตาขอชีวิต ลูกในท้องของตนต่อพญากวางสาขะ
 
นางกวางท้องแก่ขอความเมตตาขอชีวิตลูกในท้องของตนต่อพญากวางสาขะ
 
    ในความไพศาลแห่งแผ่นดินมคธนั้น มหานครราชคฤห์คือดินแดนที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเลือกใช้ประดิษฐานพระพุทธศาสนา ในพุทธกาลครั้งหนึ่งมหาอำนาจผู้ยึดครองชมพูทวีปไว้ 1 ใน 4 ส่วนแห่งนี้ได้ปรากฎเหตุอธิกรณ์ครั้งใหญ่ คือการพิจารณาความภิกษุณีตั้งครรภ์ที่เดินเท้ามาขอความเป็นธรรมถึงวิหารเชตะวัน
 
มหานครราชคฤห์ดินแดนแห่งพระพุทธศาสนา
 
มหานครราชคฤห์ดินแดนแห่งพระพุทธศาสนา
 
    ประธานฝ่ายสงฆ์คือพระอุปบาลีผู้เป็นเลิศทางวินัย ฝ่ายฆราวาสคือพระเจ้าปเสนทิโกศล มหาอุบาสิกาวิสาขา อานาถบิณฑิกเศรษฐีและคนสำคัญสูงสุดในขณะนั้นอีกมากมาย ภิกษุณีสำคัญรูปนี้ต่อมาคือมารดาของพระเถระผู้เป็นธรรมถึกเอกแห่งพุทธกาล นามกัสสปะเถระนั้นเอง
 
ภิกษุณีนางหนึ่งผู้ซึ่งเป็นต้นเหตุให้เกิดการพิจารณาความ ครั้งใหญ่ในพระเชตวันมหาวิหาร
 
ภิกษุณีนางหนึ่งผู้ซึ่งเป็นต้นเหตุให้เกิดการพิจารณาความครั้งใหญ่ในพระเชตวันมหาวิหาร
 
    เธอกำเนิดในตระกูลใหญ่เป็นธิดาคนเดียวของเศรษฐีเมืองราชคฤห์ เป็นสตรีงามพร้อมทั้งเรือนสาม น้ำสี่และใฝ่ในบุญกุศลเป็นอย่างยิ่ง กุลธิดาผู้นี้ใฝ่ในบุญบารมีถึงขั้นขออนุญาตบวชเป็นภิกษุณีและอ้อนวอนบิดาอยู่มิได้ว่างเว้น แต่ถึงแม้จะอ้อนวอนสักกี่ครั้ง บิดาก็ยังไม่ปลงใจให้บวช
 
ธิดาเศรษฐีสตรีผู้งามพร้อมแต่เธอมีความรักในการออกบวชยิ่งนัก
 
ธิดาเศรษฐีสตรีผู้งามพร้อมแต่เธอมีความรักในการออกบวชยิ่งนัก
 
ธิดาเศรษฐี "ผู้ซึ่งมีความเพียบพร้อมด้วยรูปสมบัติ ทรัพย์สมบัติและคุณสมบัติ แต่เธอก็มิได้พึงพอใจกับสิ่งเหล่านี้ เธอกลับแสวงหาความสุขที่แท้จริง คือการออกบวชนั้นเอง"
  
    “เราสร้างบารมีสั่งสมบุญโดยไม่บวชก็ได้นี่จ๊ะลูก ต่อไปเจ้าก็ต้องออกเรือนมีลูกมีหลานรักษาตระกูลของเราน่ะ” กุลสตรีดีพร้อมย่อมเชื่อฟังบุพการี การบวชในพระพุทธศาสนาจึงไม่อาจเกิดขึ้นได้ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นแทนกลับกลายเป็นงานวิวาห์กับบุตรชายเศรษฐีฐานะพอกันที่ทางบุพการีได้จัดหาให้
 
ธิดาเศรษฐีอ้อนวอนบิดาเพื่อต้องการออกบวช มิได้ว่างเว้นทุกครั้งที่มีโอกาส
 
ธิดาเศรษฐีอ้อนวอนบิดาเพื่อต้องการออกบวชมิได้ว่างเว้นทุกครั้งที่มีโอกาส
 
    “เฮอะๆๆ ดีใจจริงๆ เลยในที่สุดบุตรสาวเราก็จะได้ออกเรือนกับคนที่เราไว้วางใจได้ ดีใจจริงๆ ที่ได้ทำหน้าที่พ่ออย่างสมบูรณ์แบบ” โชคดีที่กุลบุตรผู้เป็นสามีนั้นก็เป็นกัลยาณธรรมใฝ่ใจคบหาผู้ปฏิบัติธรรมเป็นอันดี นับเป็นโชคดีในเบื้องต้น เมื่อแต่งงานออกเรือนไปแล้ว
 
ธิดาเศรษฐีจำยอมต้องแต่งงานกับชายหนุ่มที่บิดาจัดหาให้
 
ธิดาเศรษฐีจำยอมต้องแต่งงานกับชายหนุ่มที่บิดาจัดหาให้
 
    สามีผู้นี้ก็ดูแลรักใคร่นางเป็นอย่างดี เมื่อแต่งงานแล้วกุลธิดาผู้นี้ยังยึดมั่นประพฤติตนอยู่ในหลักธรรม แม้จะมีงานนักขัตฤกษ์ซึ่งผู้คนพากันแต่งกายประชันกันเพื่อร่วมงาน แม้นางจะพรั่งพร้อมไปด้วยเพชรนิลจินดา แต่ก็กลับแต่งกายธรรมดาไร้เครื่องประดับใดๆ  “อันร่างกายของคนเรานี้
 
ธิดาเศรษฐีแม้รูปสวยรวยทรัพย์แต่เธอก็ไม่เคย จะโอ้อวดในความงามเพียบพร้อมของเธอ
 
ธิดาเศรษฐีแม้รูปสวยรวยทรัพย์แต่เธอก็ไม่เคยจะโอ้อวดในความงามเพียบพร้อมของเธอ
  
    ทั่วทั้งร่างล้วนสกปรกอีกทั้งยังมีทางไหลออกของสิ่งปฏิกูลทั้ง 9 ทวาร ไม่น่าพิสมัยเลย” “พี่เห็นด้วยกับน้องหญิงแม้เราจะมีทรัพย์สินมาก แต่มันก็เป็นเพียงทรัพย์สมบัติภายนอกเท่านั้น คุณธรรมในใจย่อมสำคัญและมีคุณค่ามากกว่า” ต่อมาไม่นานเมื่อทั้งสองตั้งใจศึกษาและประพฤติธรรม
 
สามีของธิดาเศรษฐีอนุญาตให้เธอออกบวช เป็นภิกษุณีตามที่เธอต้องการ
 
สามีของธิดาเศรษฐีอนุญาตให้เธอออกบวชเป็นภิกษุณีตามที่เธอต้องการ
 
    สามีก็อนุญาตให้นางบวชในพุทธศาสนาได้ “น้องดีใจจริงๆ ที่ท่านพี่เข้าใจน้อง ขอบคุณมากคะ คราวนี้น้องก็คงได้ปฏิบัติธรรมอย่างที่ได้ตั้งใจไว้ซะที” ผู้เป็นสามีเมื่อตัดสินใจได้ดังนี้ ก็จัดการหาเครื่องบวชเครื่องไทยธรรมจนครบถ้วนแล้วพากันไปบวชในสำนักภิกษุณีของพระเทวทัต
 
ธิดาเศรษฐีออกบวชเป็นภิกษุณีในสำนักของพระเทวทัต
 
ธิดาเศรษฐีออกบวชเป็นภิกษุณีในสำนักของพระเทวทัต
 
ภิกษุณี "ธิดาเศรษฐีได้ออกบวชเป็นภิกษุณีตามที่ใจเธอปรารถนาในสำนักของพระเทวทัต โดยการอนุญาตของสามี"
 
    เพราะขณะนั้นสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เสด็จไปยังพระเชตวันเมืองสาวัตถีเสียแล้ว “ขอให้ภิกษุณีได้ปฏิบัติธรรมจนบรรลุอย่างที่ตั้งใจเถิด” พระเทวทัตนั้นแยกเอาหมู่สงฆ์ของพระพุทธองค์มาตั้งอารามใหม่ เมื่อมีสาวกมาเข้าด้วยก็ยินดี “ดีๆๆ เจ้าจงมาปฏิบัติธรรมกับเราเถิด”
 
ภิกษุณีตั้งครรภ์และท้องโตขึ้นทุกวัน จนไม่สามารถปกปิดได้อีกต่อไป
 
ภิกษุณีตั้งครรภ์และท้องโตขึ้นทุกวันจนไม่สามารถปกปิดได้อีกต่อไป
 
    นางภิกษุณียินดีเป็นที่สุด ท่านปฏิบัติตนอยู่ในวินัยอันเข้มงวดของพระเทวทัตโดยไม่บกพร่อง แต่อนิจจาภิกษุณีเกิดมีครรภ์นับวันก็ยิ่งโตขึ้นปกปิดไว้ไม่ไหว “จะทำอย่างไรดี เราคงไม่สามารถปกปิดเรื่องนี้  ได้อีกต่อไปแล้ว” การตั้งครรภ์ในที่นี้ เป็นการตั้งครรภ์มาก่อนที่จะบวชเป็นภิกษุณี
 
ภิกษุณีและเพื่อนพากันเดินไปยังมหาวิหาร เชตวันเพื่อเข้าเฝ้าพระบรมศาสดา
 
ภิกษุณีและเพื่อนพากันเดินไปยังมหาวิหารเชตวันเพื่อเข้าเฝ้าพระบรมศาสดา
 
    ท่านได้ขออุทรณ์ไปตามจริง แต่ก็หาได้รับความยุติธรรมจากพระเทวทัต “อย่างไรเสียท่านก็มีความผิด ตั้งครรภ์อย่างนี้จะสามารถประพฤติธรรมต่อไปได้อย่างไร” พระเทวทัตตั้งอธิการสอบสวนและตัดสินให้จับสึกพ้นจากสภาพภิกษุณีอย่างไร้เมตตาตามอกุศลกรรมเก่า แต่ภิกษุณีท่านนี้หายอมไม่
 
พระเจ้าปเสนทิโกศลได้อุปการะและเลี้ยงดูเด็ก น้อยผู้เป็นบุตรชายของภิกษุณี
 
พระเจ้าปเสนทิโกศลได้อุปการะและเลี้ยงดูเด็กน้อยผู้เป็นบุตรชายของภิกษุณี
 
    “สึก ยังไงท่านก็ต้องสึก” “ดิฉันมาบวชเป็นภิกษุณีไม่ใช่เพื่อพระเทวทัต หากแต่บวชถวายชีวิตแด่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ ดิฉันไม่ยอมสึกเด็ดขาด” จากนั้นภิกษุนีก็เริ่มเดินทางจากคยาสีสะของพระเทวทัตมุ่งหน้ายังวิหารเชตวันนครสาวัตถีอันห่างไกลราว 45 โยชน์ หรือ720 กิโลเมตร
 
เด็กน้อยบุตรชายภิกษุณีได้ตัดสินใจออกบวชเป็นสามเณร
 
เด็กน้อยบุตรชายภิกษุณีได้ตัดสินใจออกบวชเป็นสามเณร
 
    เพื่อขอกราบพระบาทต่อพระพุทธเจ้า โดยมีเพื่อนภิกษุณีที่เห็นใจและรักความเป็นธรรมติดตามไปดูแลจำนวนหนึ่ง ด้วยเหตุดังนี้ พุทธกาลบัดนั้นจึงเกิดการอธิกรณ์ให้ความเป็นธรรมแก่ภิกษุณีขึ้น พระพุทธองค์ทรงมีพระกรุณาธิคุณให้พระอุบาลี และอุบาสก อุบาสิการ่วมกันตัดสิน
 
พระอรหันต์กัสสปะได้ออกเดินทางจาริกเข้าสู่ป่าและไม่มีผู้ใดพบเห็นท่านอีกเลย
 
พระอรหันต์กัสสปะพร้อมบริขารธุดงค์ได้เดินทางจาริกเข้าสู่ป่าและไม่มีผู้ใดพบเห็นท่านอีกเลย
 
พระอรหันต์ "พระกัสสปะ บุตรชายของภิกษุณี ผู้มีความเพียรจนแตกฉานสัจธรรมเป็นที่เลื่องลือในนามของพระธรรมกถึกแห่งเชตวัน ท่านได้สำเร็จมรรคผลเป็นพระอรหันต์พระองค์หนึ่ง"
 
    ผลก็คือ ท่านภิกษุณีมิได้กระทำผิดวินัยสงฆ์แต่ประการใด คณะกรรมการจึงอนุญาตให้ท่านพักและคลอดบุตรในสำนักภิกษุณีของพระเชตะวันได้ และเมื่อครบกำหนดกุมารน่ารักก็คลอดออกมา “ลูกเอ๋ย แม่จะเลี้ยงดูเจ้าจนเติบใหญ่ได้อย่างไรในธรณีสงฆ์อย่างนี้” แต่ความวิตกกังวลของแม่ผู้เป็นภิกษุณีก็หมดไป
 
ภิกษุณีวิตกกังวลในการหายตัวไป ของพระอรหันต์กัสสปะเป็นยิ่งนัก
 
ภิกษุณีวิตกกังวลในการหายตัวไปของพระอรหันต์กัสสปะเป็นยิ่งนัก
 
    เพราะพระเจ้าปเสนทิโกศลประธานสอบฝ่ายฆราวาสได้ยื่นพระหัตถ์เข้าโอบอุ้ม “เราจะเรียกเธอว่า กัสสปะกุมาร กุมารแห่งพระราชวัง ฮ่ะๆๆ ฮ่า คงชอบละซี” กุมารนั้นพอรู้เดียงสาทราบที่มาแห่งตน ก็เกิดเบื่อหน่ายชีวิตผู้ครองเรือน จึงขอทูลบวชเป็นสามเณรในสำนักพระพุทธองค์
 
พระอรหันต์กัสสปะเพิกเฉยต่อเสียงของโยมมารดาเหตุเพราะ ไม่ต้องการให้มารดามีบาปข้อวิวรณ์
 
พระอรหันต์กัสสปะเพิกเฉยต่อเสียงของโยมมารดาเหตุเพราะไม่ต้องการให้มารดามีบาปข้อวิวรณ์
 
    “เราขอตั้งกุศลจิตว่า ตั้งแต่นี้จะไม่ยอมสึกจากร่มกาสาวพัสตร์จนวันตาย” ฤดูกาลผ่านพ้นไปเณรน้อยก็เจริญวัยเป็นหนุ่มฉกรรจ์ และได้รับพระอนุญาตให้อุปสมบท ภิกษุกัสสปะได้บำเพ็ญความเพียรจนแตกฉานในสัจธรรมเลื่องลือในนามของพระธรรมกถึกเอกแห่งมหาวิหาร
 
ภิกษุณีเดินตามพระอรหันต์กัสสปะไม่ทัน และได้ล้มลงด้วยความอ่อนล้า
 
ภิกษุณีเดินตามพระอรหันต์กัสสปะไม่ทันและได้ล้มลงด้วยความอ่อนล้า
 
    คือเทศอธิบายได้ลุ่มลึกเข้าใจง่าย อีกไม่นานต่อมา ก็สำเร็จมรรคผลเป็นพระอรหันต์องค์หนึ่ง พระกัสสปะได้นำบริขารแก่การธุดงค์ออกจาริกสู่ป่าเข้าในเวลาไม่นานต่อมาและหายเงียบไปไม่มีผู้ใดพบเห็นอีกเลย เหตุการณ์ครั้งนี้เป็นเหตุให้ภิกษุณีผู้เป็นแม่ไม่เป็นอันบำเพ็ญเพียร
 
ภิกษุณีสงบใจลงได้หลังจากที่พระอรหันต์ กัสสปะได้พูดเตือนสติท่าน
 
ภิกษุณีสงบใจลงได้หลังจากที่พระอรหันต์กัสสปะได้พูดเตือนสติท่าน
 
    เฝ้าคิดและติดตามข่าวพระบุตรชายมิได้ว่างเว้น “ป่านนี้จะเป็นอย่างไรบ้าง หัวอกของแม่ช่างร้อนรุ่มเหลือเกิน” วันหนึ่งภิกษุณีได้เห็นพระกัสสปะขณะออกบิณฑบาตโปรดสัตว์ จึงร้องเรียกอย่างดีใจ “พระกัสสปะ รอโยมแม่ก่อน” พระอรหันต์ทราบด้วยญาณสมาธิ(Meditation)แล้วแต่ทำเป็นเพิกเฉย
 
ภิกษุณีตั้งใจประพฤติปฏิบัติธรรมเลิก ห่วงหาอาวรณ์ในตัวพระอรหันต์กัสสปะ
 
ภิกษุณีตั้งใจประพฤติปฏิบัติธรรมเลิกห่วงหาอาวรณ์ในตัวพระอรหันต์กัสสปะ
 
    เพราะไม่อยากให้มารดามีบาปขอวิวรณ์ห่วงหาอาลัย ด้วยฤทธิ์พระอรหันต์ทำให้นางภิกษุณีวิ่งตามไม่ทันจนอ่อนล้าสิ้นแรงล้มลง โยมแม่ตามท่านไม่ไหวแล้ว กัสสปะเอ๋ย หยุดก่อนเถิด” ภาวจิตของมารดานั้น พระอรหันต์รู้ว่ากล่าววาจาดีด้วยย่อมไม่เป็นผล กตเวทิตาของท่านมากนัก
 
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสเล่า นิโครธมิคชาดก แก่เหล่าภิกษุสงฆ์
 
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสเล่า นิโครธมิคชาดก แก่เหล่าภิกษุสงฆ์
 
นิโครธมิคชาดก "พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตรัสเล่านิโครธมิคชาดกแก่เหล่าภิกษุสงฆ์ ณ ธรรมสภา"
 
    จึงข่มอาลัยตอบให้สติว่า “เวลาผ่านมานานแล้ว ท่านมัวทำอะไรอยู่ จึงตัดอาลัยทางโลกไม่ขาดเช่นนี้” วาทะนั้นคืนสติแม่ภิกษุณีโดยพลัน เพราะมีกุศลบุญสั่งสมไว้ไม่น้อย ภิกษุณีเมื่อตัดใจได้ ก็ตั้งใจกลับไปประพฤติปฏิบัติธรรมตามความมุ่งมั่นแต่เดิมต่อไป ไม่นานนักก็บรรลุเข้าถึงกายแห่งธรรมเป็นพระอรหันต์ในราตรีหนึ่ง
 
พญากวางสาขะผู้ปกครองฝูงกวางด้วยความเข้มงวด และเคร่งครัดในกฏเกณฑ์ที่วางไว้
 
พญากวางสาขะผู้ปกครองฝูงกวางด้วยความเข้มงวดและเคร่งครัดในกฏเกณฑ์ที่วางไว้
 
    ภิกษุทั้งหลายเมื่อทราบความดังนี้ก็ยินดีและสรรเสริญในพระมหากรุณาธิคุณของพระพุทธองค์ที่ทรงอุปถัมภ์มารดาและและบุตรทั้งสอง พร้อมกันก็สาปแช่งพระเทวทัตกันอื้ออึง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าสดับแล้วก็ทรงระลึกชาติของมารดาและภิกษุผู้เป็นบุตรด้วยบุพเพนิวาสนุสติญาณ
 
พญากวางนิโครธะผู้ปกครองฝูงกวางด้วยหลักธรรมและเสียสละ
 
พญากวางนิโครธะผู้ปกครองฝูงกวางด้วยหลักธรรมและเสียสละ
  
    “ภิกษุทั้งหลายในอดีตชาติผ่านมา เราก็เป็นที่พึ่งแห่งเขาทั้งสองมาแล้ว” ภิกษุในสงฆ์สภาขออาราธนาให้ทรงเล่าเรื่องแห่งอดีตนั้นจึงทรงแสดงธรรมเทศนาเป็นชาดก นิโครธมิคชาดก ดังนี้ ในอดีตกาลนานมา ณ ป่าใหญ่รอบนครพาราณสียังมีพญากวางสองตัวแยกฝูงกันปกครองบริวารเป็นสองฝูง
 
ฝูงกวางของพญาสาขะดำรงอยู่กันด้วย ความวิตกกังวลเกรงว่าจะถูกลงโทษ
 
ฝูงกวางของพญาสาขะดำรงอยู่กันด้วยความวิตกกังวลเกรงว่าจะถูกลงโทษ
  
     กวางชื่อพญาสาขะตัวสีแดงปกครองบริวารอย่างเข้มงวด ส่วนพญานิโครธนั้นมีสีเหลืองปกครองบริวารด้วยหลักธรรมและเสียสละ ฝูงกวางทั้งสองตั้งอยู่ไม่ไกลจากกันมากนัก ฝูงกวางของพญาสาขะ มักตื่นกลัวต่อความผิดและการลงโทษจากผู้นำฝูงเป็นยิ่งนัก
 
พระเจ้าพรหมทัตทรงโปรดเนื้อกวาง และต้องล่าด้วยตัวพระองค์เองเท่านั้น
 
พระเจ้าพรหมทัตทรงโปรดเนื้อกวางและต้องล่าด้วยตัวพระองค์เองเท่านั้น
 
    “วันนี้กวางฝูงเราตัวหนึ่งเกิดไม่ได้ตั้งใจ ทำผิดกฎฝูงเข้า ได้ยินมาว่ารับโทษเกือบตายเชียว” “เอ้ย น่ากลัวจัง เราจะโดนเข้าสักวันไหมเนี่ย” ต่างจากบริวารพญากวางทองนิโครธะ ซึ่งใช้ชีวิตอย่างมีความสุข “ถึงแม้เจ้าจะทำผิด เมื่อสำนึกแล้วก็ไม่เป็นไรหรอก พวกเราอภัยให้”
 
พระเจ้าพรหมทัตทรงโปรดการเสวยเนื้อกวาง มิทรงเบื่อเลยแม้เวลาจะล่วงเลยเป็นแรมปี
 
พระเจ้าพรหมทัตทรงโปรดการเสวยเนื้อกวางมิทรงเบื่อเลยแม้เวลาจะล่วงเลยเป็นแรมปี
 
    กวางทั้งสองฝูงแม้ไม่ยุ่งเกี่ยวเคยช่วยอะไรกันเลยแต่กาลอันวิบัติครั้งนั้นก็คืบคลานมาหาโดยหลบเลี่ยงความวินาศไม่ได้ทั้งสองฝูง เหตุร้ายครั้งนั้นเกิดเพราะพระราชาพรหมทัต เกิดโปรดการเสวยเนื้อกวางป่าขึ้นมาเป็นชีวิตจิตใจและทรงโอชารสกับเนื้อกวางที่ทรงยิงศรที่ฆ่าได้ด้วยพระองค์เองเท่านั้น
 
พระเจ้าพรหมทัตให้ทหารสร้างพลับพลาชายป่า เพื่อความสะดวกในการล่ากวาง
 
พระเจ้าพรหมทัตให้ทหารสร้างพลับพลาชายป่าเพื่อความสะดวกในการล่ากวาง
 
     “เนื้อกวางจะอร่อย มันก็ต้องล่าด้วยตัวเองเท่านั้น หึๆ ฮ่าๆ เสร็จเราแน่เจ้ากวางทั้งหลาย” จากเดือนเลื่อนขึ้นเป็นหลายปีที่พระเจ้าพรหมทัตทรงออกประพาสป่ายิงกวาง สร้างความเดือดร้อนให้กวางป่าทั้งสองฝูงเป็นอย่างมาก “ข้าแต่มหาราชา ข้าพระองค์เห็นว่าการที่พระองค์ออกเสด็จประพาสป่าและล่าสัตว์เป็นเวลานานๆ
 
นางกวางขอร้องพญาสาขะให้นางคลอดลูกก่อน หลังจากนั้นก็พร้อมที่จะตายตามสัญญา
 
นางกวางขอร้องพญาสาขะให้นางคลอดลูกก่อนหลังจากนั้นก็พร้อมที่จะตายตามสัญญา
 
    จะทำให้ส่งผลเสียต่อสุขภาพของพระองค์เป็นอย่างยิ่งนะ พระเจ้าค่ะ” “นั่นนะซิ เราก็คิดอย่างนั้นเหมือนกัน มันเมื่อยไปหมดทั้งตัวเลย อืม..เราคิดออกแล้วว่าจะทำอย่างไร” พระราชาทรงสั่งให้ทหารสร้างพลับพลาชายป่า แล้วต้อนกวางมาให้ยิงแทนการออกไปล่ากวางในป่า ซึ่งพระองค์ให้ยกเว้นชีวิต
 
นางกวางผิดหวังจากพญาสาขะและได้มาขอร้อง ให้พญากวางนิโครธะช่วยเหลือนางแทน
 
นางกวางผิดหวังจากพญาสาขะและได้มาขอร้องให้พญากวางนิโครธะช่วยเหลือนางแทน
 
พญากวางนิโครธะ "พญากวางนิโครธะผู้ปกครองบริวารกวางด้วยหลักธรรมและด้วยความเสียสละ จึงทำให้กวางที่ได้รับความเดือดร้อนจากฝูงอื่นต้องหนีซมซานมาเพื่อขอความช่วยเหลือและเรียกร้องความเป็นธรรม"
 
    พญากวางแดงและพญากวางทองหัวหน้าของทั้งสองฝูงไว้ “น่าจะเปลี่ยนมาล่าอย่างนี้ตั้งนานแล้วนะเราสบายกว่ากันเยอะเลย” การเปลี่ยนรูปแบบการล่าสัตว์ของพระเจ้าพรหมทัตในครั้งนี้ส่งผลให้เหล่าฝูงกวางหวาดผวาไม่เป็นอันหากิน หัวหน้าฝูงทั้งสองเห็นดังนั้น จึงหันมาตกลงกัน โดยผลัดกันส่งบริวารมาสังเวยชีวิตวันละตัว
 
พญากวางนิโครธะได้เสียสละชีวิตของตนเอง ยอมตายแทนนางกวางท้องแก่
 
พญากวางนิโครธะได้เสียสละชีวิตของตนเองยอมตายแทนนางกวางท้องแก่
 
    ส่วนที่เหลือจะได้ไม่ต้องสะดุ้งผวากลัวอีกต่อไป รอแต่ถึงคราวของตนเท่านั้น คราวหนึ่งเป็นเวรสละชีวิตของนางกวางที่กำลังมีท้องแก่ในฝูงพญาสาขะผู้เข้มงวด นางกวางได้ขอความเมตตาให้ตนได้คลอดลูกกวางก่อนแล้วค่อยไปตาย แต่พญาสาขะผู้ระเบียบจัดไม่ยินยอม “ได้โปรดเถอะท่านพญาสาขะ ได้โปรดเลื่อนวันให้ข้าด้วย
 
พระเจ้าพรหมทัตได้สอบถามถึงสาเหตุ ที่พญากวางต้องยอมตายแทนนางกวาง
 
พระเจ้าพรหมทัตได้สอบถามถึงสาเหตุที่พญากวางต้องยอมตายแทนนางกวาง
  
    ขอข้าได้คลอดลูกน้อยออกมาก่อนเถิด” “ไม่ได้กฎก็ย่อมเป็นกฎ ถ้าข้าเลื่อนให้เจ้าได้ กวางตัวอื่นๆ ก็ต้องมาขอเลื่อนข้าเช่นกัน” เมื่อกวางท้องแก่สิ้นหนทาง จึงซมซานหนีออกจากฝูงมาขอความช่วยเหลือต่อพญากวางนิโครธะ “ท่านพญานิโครธะ โปรดช่วยข้าด้วย ข้าขอให้คลอดลูกน้อยปลอดภัยเท่านั้น
 
พระเจ้าพรหมทัตได้ปล่อยพญากวางกลับคืนสู่ป่า และรับปากว่าจะไม่ฆ่าสัตว์อีกต่อไป
 
พระเจ้าพรหมทัตได้ปล่อยพญากวางกลับคืนสู่ป่าและรับปากว่าจะไม่ฆ่าสัตว์อีกต่อไป
 
    หลังจากนั้นข้าจะยอมเสียสละชีวิต” “เอาเถิดเรารับปากเจ้า เรื่องนี้จะจบลงโดยไม่มีใครต้องเสียชีวิตลงแน่” วิธีแห่งพระโพธิ์สัตว์นั้นคือสละชีวิตเพื่อก่อการบุญได้เสมอ พญากวางนิโครธะ แม้ได้รับยกเว้นความตายแล้วก็ยังยอมพลีชีพแทนกวางแม่ลูก ด้วยบารมีอันสูงส่งเหตุเช่นนี้ทำให้พระเจ้าพรหมทัตต้องเสด็จมาหาด้วยพระองค์เอง
 
พระเจ้าพรหมทัตทรงตั้งพระทัยที่จะไม่ฆ่าสัตว์ตัดชีวิตอีกต่อไป
 
พระเจ้าพรหมทัตทรงตั้งพระทัยที่จะรักษาศีล 5
 
    “เหตุใดเจ้าต้องยอมสละชีวิตเจ้าละ ในเมื่อเราสละชีวิตเจ้าไว้แล้ว” เมื่อพระเจ้าพรหมทัตทรงทราบเรื่องราวทั้งหมด ก็ทรงสลดพระทัย “พญากวางเป็นสัตว์เดรัจฉาน ยังกรุณามีเมตตาต่อผู้อื่นถึงเพียงนี้ เอาเถิด ต่อไปเราขอยกเลิกการฆ่าสัตว์ทั้งสี่เท้า สองเท้า ทั้งหมู่นกหมู่ปลา” พระราชาพรหมทัตทรงพระราชทานชีวิตพญากวางให้กลับสู่ป่า
  
นางกวางได้สอนลูกให้คบหา และรับใช้ต่อพญากวางนิโครธะ
 
นางกวางได้สอนลูกให้คบหาและรับใช้ต่อพญากวางนิโครธะ
 
     แล้วตั้งพระทัยรักษาศีล 5 ต่อไป ต่อมาเมื่อนางกวางคลอดลูกกวางแล้ว ก็เลี้ยงดูจนแข็งแรง นางสั่งสอนให้ลูกคบหารับใช้ต่อพญากวางนิโครธะ ตั้งแต่บัดนั้น นางบอกใครต่อใครว่า ความตายในสำนักพญานิโครธะประเสริฐกว่ามีชีวิตอยู่ในสำนักของพญาสาขะผู้ไร้น้ำใจนั้น
 
นิโคระธะเมวะ เสเวยยะ นะ สาขะมุปะสังเส นิโคระธัสมึ
มะตัง เสยโย ยัญเจ สาขัสมิ ชีวิตัง
 
ในพุทธกาลครั้งนั้น พญากวางสาขะ กำเนิดเป็น พระเทวทัต
บริวารของพญาสาขะ กำเนิดเป็น บริวารพระเทวทัต
แม่กวาง กำเนิด เป็นภิกษุณีผู้นี้
 
 
 

http://goo.gl/R80Y2


พิมพ์บทความนี้



บทความอื่นๆ ในหมวด

      อัสสกชาดก ชาดกว่าด้วยพระเทวีอุพพรีเกิดเป็นด้วงขี้ควาย
      อารามทูสกชาดก ชาดกว่าด้วยความฉลาดอันไม่เป็นประโยชน์
      ลฏุกิกชาดก ชาดกว่าด้วยนางนกไส้ ตอนที่ 1
      มสกชาดก ชาดกว่าด้วยมีศัตรูผู้มีปัญญาดีกว่ามีมิตรโง่
      สาเกตชาดก ชาดกว่าด้วยวางใจคนที่ชอบใจ
      โรมชาดก ชาดกว่าด้วยว่าด้วยอาชีวกเจ้าเล่ห์
      สาธุศีลชาดก ชาดกว่าด้วยตำราเลือกลูกเขย
      มหาโมรชาดก ชาดกว่าด้วยพญานกยูงพ้นจากบ่วง
      อนภิรติชาดก ชาดกว่าด้วยจิตขุ่นมัว ไม่ขุ่นมัว
      อกาลราวิชาดก ชาดกว่าด้วยไก่ขันไม่ถูกเวลา
      วีณาถูณชาดก ชาดกว่าด้วยเรื่องรักคนผิด
      กาฬยมุฏฐิชาดก ชาดกว่าด้วยโลภมาก
      ปุณณปาติกชาดก ชาดกว่าด้วยความฉลาดทันคน