สมาธิราชสูตรเป็นจุดตั้งต้นของการเปรียบเทียบเรื่องการระลึกถึงพระพุทธเจ้าในบทความตอนที่ 44 ซึ่งเผยแพร่เมื่อมีนาคม 2562

ภาพจากเว็บไซต์กัลยาณมิตร · ดูภาพขนาดต้นฉบับ
พระสูตรที่เล่าเรื่องผ่านคำถามและคำตอบ
ต้นฉบับแนะนำสมาธิราชสูตรว่าเป็นบทสนทนาระหว่างจันทรประภากับพระพุทธเจ้า มีทั้งร้อยแก้วและร้อยกรองภาษาสันสกฤต เนื้อหาครอบคลุมการฝึกสมาธิและข้อปฏิบัติของพระโพธิสัตว์ รวมถึงการระลึกถึงพระพุทธเจ้า ผู้เขียนระบุว่าไม่ปรากฏชื่อผู้รจนา และเสนอช่วงอายุของการเรียบเรียงไว้เป็นข้อสันนิษฐาน การศึกษาพระสูตรจึงต้องพิจารณาข้อความหลายฉบับควบคู่กับหลักฐานตัวคัมภีร์

ภาพจากเว็บไซต์กัลยาณมิตร · ดูภาพขนาดต้นฉบับ
การศึกษาฉบับจีนและชิ้นส่วนที่ขาดหาย
รายงานกล่าวถึงนักวิจัย DIRI สองรูป พระเกียรติศักดิ์ กิตฺติปญฺโญ ศึกษาสมาธิราชสูตรฉบับจีนในวิทยานิพนธ์ ส่วนพระวีรชัย เตชงฺกุโร ศึกษาชิ้นส่วนอักษรพราหมีใน DIRI Collection โดยรับคำแนะนำจาก Jens Braarvig ชิ้นส่วนที่พระวีรชัยศึกษาเป็นเนื้อหาบทที่ 28 ผู้เขียนอธิบายว่านำมาเทียบต่อกับบทที่ 27 และ 29 ซึ่งมีผู้ศึกษาก่อนแล้ว จึงช่วยเติมข้อความที่ยังขาดในงานศึกษาชุดนั้น

ภาพจากเว็บไซต์กัลยาณมิตร · ดูภาพขนาดต้นฉบับ
พุทธานุสติในข้อเปรียบเทียบของผู้เขียน
ผู้เขียนยกข้อความว่าด้วยการระลึกถึงพระพุทธเจ้าและธรรมกายในสมาธิราชสูตร มาเทียบกับพระธรรมเทศนาของพระมงคลเทพมุนี เช่น เรื่องสมาธิและรัตนสูตรที่แสดงในปี 2497 ประเด็นที่ผู้เขียนให้ความสำคัญคือการตั้งจิตมั่นและการน้อมระลึกถึงพระพุทธคุณ ผู้เขียนเห็นว่าการศึกษาถ้อยคำในสองแหล่งนี้ช่วยให้พิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างปริยัติ การปฏิบัติ และเป้าหมายของการฝึกสมาธิได้ชัดขึ้น
แหล่งที่มา
เรียบเรียงสรุปจากบทความของ นวธรรมและคณะนักวิจัย DIRI
ฉบับที่ ๑๙๕ เดือนมีนาคม พ.ศ.๒๕๖๒
อ่านบทความต้นฉบับตอนที่ 44 · ซีรีส์หลักฐานธรรมกายในคัมภีร์พุทธโบราณ















