อุทธัจจกุกกุจจะและวิธีแก้ไข : หน้า 74/111

ความสะเทือนใจ เมื่อสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นใจก็ไม่สงบ เหมือนกับคลื่นในมหาสมุทร ไม่สงบ มีระลอกคลื่น อยู่ตลอดเวลา ความที่ใจไม่สงบนี้เอง เป็นต้นเหตุให้ใจเกิดอุทธัจจะกุกกุจจะ ความฟุ้งซ่านและความรำคาญ 5.2.2 ปลิโพธ นอกจากนี้ในคัมภีร์วิสุทธิมรรค ยังได้กล่าวถึงปลิโพธ หรือเครื่องกังวล ว่าเป็นเหตุทำให้ใจฟุ้งซ่าน นั่งสมาธิไม่ได้ผล ซึ่งมีอยู่ 10 ประการ คือ 1. อาวาสปลิโพธ 2. กุลปลิโพธ 3. ลาภปลิโพธ 4. คณปลิโพธ 5. กัมมปลิโพธ 6. อัทธานปลิโพธ 7. ญาติปลิโพธ 8. อาพาธปลิโพธ ความกังวลห่วงใยในที่อยู่ ความกังวลห่วงใยในตระกูล ความกังวลห่วงใยในเรื่องการได้ทรัพย์สมบัติ ความกังวลห่วงใยในหมู่คณะ ความกังวลห่วงใยในกิจการงานต่างๆ ความกังวลห่วงใยในการเดินทาง ความกังวลห่วงใยในเครือญาติ ความกังวลห่วงใยในความป่วยไข้ ความกังวลห่วงใยในการศึกษาเล่าเรียน 9. คันถปลิโพธ 10. อิทธิปลิโพธ ความกังวลห่วงใยในอิทธิฤทธิ์ 1. กังวลเรื่องที่อยู่ บรรดาปลิโพธทั้ง 10 นี้ อาวาสปลิโพธ หมายถึง ความกังวลในที่อยู่อาศัย เช่น ห้องนอน หรือ บ้านเรือน ซึ่งที่อยู่อาศัยท่านจัดเป็นความกังวล ซึ่งทำให้ต้องมีภาระรับผิดชอบ เช่นต้องไปบำรุงรักษา ให้มันอยู่ในสภาพดี หรือถ้าเป็นวัตถุที่ก่อให้เกิดความยึดถือ หรือถ้ามันกระตุ้นให้สะสมของใช้ส่วนตัวชนิดต่างๆ ในการเจริญสมาธิจะต้องตัดการยึดถือเรื่องความสะดวกสบายในที่อยู่ทั้งหมดออกไป และในตอนเริ่มต้น ต้องมีความสงบส่วนตัว และยอมขาดแคลนสิ่งจำเป็นบางอย่าง โทษแห่งการอยู่บ้าน ในคัมภีร์พุทธวงศ์ นักพรต อสุเมธ ได้ออกจากบ้านเรือนอันหรูหราของตนและไปยังภูเขา ธรรมกะ ในเทือกเขาหิมาลัย เพื่อปฏิบัติสมาธิ ณ ที่นั้น เขาพบกระท่อมหลังหนึ่งทำด้วยใบไม้ แต่เขารำพึง ว่า มีโทษแห่งการอยู่ในบ้านอยู่ 8 อย่าง แม้ว่าจะเล็กน้อยหรือเป็นธรรมดาอย่างไรก็ตาม โทษเหล่านั้นพระ อรรถกถาจารย์ท่านกล่าวไว้ดังต่อไปนี้ บ ท ที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิ ธี แก้ไข DOU 65