สมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐานในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา : หน้า 52/114

ความแตกต่าง 1. ลักษณะ มีความฟุ้งซ่านเป็นลักษณะ สมถกัมมัฏฐาน วิปัสสนาสมถกัมมัฏฐาน มีความรู้แจ้งสภาวธรรมตาม ความเป็นจริงเป็นลักษณะ 2. กิจ กำจัดนิวรณ์ 5 กำจัดความไม่รู้ คือ อวิชชา 3. ผลปรากฏ มีความตั้งมั่นไม่หวั่นไหว มีความเข้าใจถูกต้องในธรรม 4. เหตุใกล้ให้เกิด (เหตุปัจจัยที่ทำให้เกิด) 5. องค์ธรรม | ไปตามอารมณ์ ความสุข ทั้งปวง สมาธิ 6. อารมณ์ 7. จิต 8. ผล 9. อานิสงส์ เอกัคคตาเจตสิก กสิณ อสุภะ อนุสติ พรหมวิหาร อรูป กัมมัฏฐาน อาหาเรปฏิกูลสัญญา จตุธาตุววัตถาน มหัคคตจิต รูปฌาณ 4, อรูปฌาณ 4 ปัจจุบัน-ทำให้จิตเป็นสุข เยือกเย็น ได้อภิญญา 5 แสดงฤทธิ์ได้ อนาคต-เกิดในสุคติพรหมโลก ปัญญาเจตสิก ขันธ์ อายตนะ ธาตุ อินทรีย์ อริยสัจ, ปฏิจจสมุปบาท โลกุตตระ มรรค 4, ผล 4, นิพพาน 1 ได้อภิญญา 6 คือ ถึงขั้นสุดท้าย ได้อาสวักขยญาณ หมดกิเลส ไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอีก 10. ปหาน วิกขัมภนปหานด้วยอำนาจฌานจิต สมุจเฉทปหาน ด้วยมัคคจิต ปฏิปัสสัทธิปหาน ด้วยผลจิต นิสสรณปหาน ด้วยนิพพาน 11. ที่มาของคำสอน มีทั้งนอกและในพระพุทธศาสนา มีอยู่ในเฉพาะพระพุทธศาสนา เท่านั้น บทที่ 2 สมถะและวิปัสสนากัมมัฏฐานในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา DOU 43