DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 291 / 320

…น จน กระทั่งหลุดพ้นจากกิเลสอาสวะทั้งหลาย โดยอาศัยศีล สมาธิ ปัญญา เป็นเครื่องกลั่นกรองใจ ให้สะอาด 22 DOU บ ท ที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ

ประเภทที่ 2 จะเป็นการเอาใจมาไว้ข้างในตัว หรือคือการเอาความรู้สึกอยู่ภายในแล้วก็หยุดนิ่งเฉยๆ ลอยๆ อยู่ภายในตัวของเราตามฐานต่างๆ ส่วนใหญ่แล้วมักจะอยู่ที่บริเวณทรวงอก แล้วหยุดนิ่งสงบ มี ความเย็นกายเย็นใจ

…หาเรปฏิกูลสัญญา 1 จตุธาตุววัฏฐาน 1 พรหมวิหาร 4 อรูปฌาน 4 บ ท ที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ DOU 23

ให้บริสุทธิ์ ให้ผ่องใสขึ้นไปตามลำดับ จนกระทั่งเข้าไปถึงธรรมกายที่บริสุทธิ์หลุดพ้นจากกิเลสอาสวะทั้งหลาย ตรงฐานที่ 7 ตรงนี้ที่เดียวจึงจะเห็นหนทาง แล้วก็ดำเนินใจเข้าไปตามลำดับจนกระทั่งเข้าถึง ธรรมกาย สิ

…จ ทตตชีโว), คนไทยต้องรู้, พิมพ์ครั้งที่ 6, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์อักษรสมัย, 2537), หน้า 41. 1 24 DOU บ ท ที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ

กามคุณทั้งหลาย ส่วนมิจฉาสมาธิ จะเป็นการกำหนดฐานที่ตั้งของใจไว้ภายนอก ปล่อยใจให้ซัดส่าย ฟุ้งซ่าน หรือมุ่งจดจ่ออยู่กับกามคุณหรือสิ่งที่เป็นอกุศล เป็นต้น สัมมาสมาธิ เป็นสมาธิที่มีฐานที่ตั้งของใจอยู่ภายใ

…ททกนิกาย มหานิทเทส, สัทธัมมปัชโชติกา, มก. เล่ม 65 หน้า 303 บทที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ DOU 25

พยาบาท กรณีเช่นนี้ในทางพระพุทธศาสนาถือว่าใจเป็นสมาธินอกลู่นอกทาง หรือที่เรียกว่ามิจฉาสมาธิ เพราะใจยังมีความหมกมุ่นอยู่ในอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่งที่เป็นอกุศล มิจฉาสมาธินี้จึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรสนใจ และไม่ควร

…ธรรมกาย 3. ให้นักศึกษาทราบถึงวิธีการฝึกสมาธิให้ได้ผล บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ DOU 29

แนวคิด 1. การฝึกสมาธิ มีอยู่หลากหลายวิธี แตกต่างกันไปตามความเชื่อ ขนบธรรมเนียม ประเพณี และ วัฒนธรรม แต่ทุกวิธีต่างก็มีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือ เพื่อฝึกใจให้ตั้งมั่น สงบ เป็นสมาธิ 2. การฝึกสมาธิเพื่อการ

…บคุณภาพชีวิต, พิมพ์ครั้งที่ 2, (กรุงเทพมหานคร : บริษัท แปลน พับลิชชิ่ง จำกัด, 2529), หน้า 81-82. 30 DOU บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

บทที่ 3 รูปแบบของการฝึกสมาธิแบบต่างๆ 3.1 รูปแบบการฝึกสมาธิ 3.1.1 การฝึกสมาธิมีอยู่หลายรูปแบบ การฝึกสมาธิเป็นการฝึกฝนจิตใจให้สงบสุขนั้น มีอยู่หลายวิธีการด้วยกัน เสมือนแหล่งน้ำในโลก ที่ มีหลายแหล่ง ให้

…ครั้งที่ 3, (กรุงเทพมหานคร : ปัญญา, 2534), หน้า 9. บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ | DOU 31

สมาธิแบบ TM TM ย่อจาก Transcendental Meditation ที่ถูกนำไปเผยแผ่โดยมหาฤาษี วิธีการของ TM คือ การท่อง “มนตรา” (Muntra) ซึ่งจะท่องซ้ำ ๆ ในใจ ให้เกิดความผ่อนคลาย และถือเป็นอุบายในการทำให้ จิตนิ่ง ซึ่งกา

…ณะ 1 ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์, เซนกับสังคมญี่ปุ่น, (กาญจนบุรี : ถ้ำแก่นจันทน์, 2531), หน้า 42-44. 32 DOU บ ท บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

5. การเพ่งกสิณ กล่าวโดยทั่วไปได้ว่า การฝึกสมาธิแบบทิเบต เป็นการฝึกโดยเริ่มต้นจากความผ่อนคลายทั้ง ร่างกายและจิตใจ แล้วค่อยฝึกลมหายใจให้ยาวและลึก พร้อมกับคำภาวนา เมื่อใจสงบดีแล้วก็มาฝึกเพ่ง กสิณกันต่อ ซ

…าส่วนใหญ่ท่านมักจะตั้งสำนักหรือพำนักอยู่วัดในภาคอีสาน บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก สมาธิ | DOU 33 ท

ที่นั่งนั้นมีเสียงรถผ่านไปก็ให้รู้ ลมพัดมาต้องกายก็ให้รู้ มีอะไรเกิดขึ้นรอบกายก็ให้รู้ ให้นั่งอยู่ในความ รับรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง มีสติ รับรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง วิธีการนี้เรียกว่า “ชิคานทาซา” สรุป สมาธิแบบ

…สุทธิมรรค เป็นต้น ทั้งนี้ การปฏิบัติเพื่อให้เข้าถึงธรรมกาย จะได้กล่าวถึง รายละเอียดในหัวข้อต่อไป 34 DOU | บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

การฝึกสมาธิแบบพองหนอ-ยุบหนอ การฝึกสมาธิแบบนี้ เน้นการใช้สติปัฏฐาน 4 ควบคู่กับการบริกรรมพองหนอ ยุบหนอ เป็นแนว การสอนสมาธิตามแบบประเทศพม่า ซึ่งพระธรรมธีรราชมหามุนี (พระมหาโชดก ญาณสิทธิ) เป็นผู้ไปฝึก ปฏ

… จนฺทสโร), (กรุงเทพมหานคร : ม.ป.ท., 2540), หน้า 5. บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ ร DOU 35

3.2 การฝึกสมาธิเพื่อการเข้าถึงธรรมกาย การฝึกสมาธิเพื่อการเข้าถึงพระธรรมกายนี้เป็นรูปแบบการฝึกสมาธิในพระพุทธศาสนาที่ได้สูญหาย ไป เมื่อ 500 ปีหลังพุทธปรินิพพาน ซึ่งพระมงคลเทพมุนี หลวงพ่อวัดปากน้ำ (สด จ

…ป็นชายก็ตรงปากช่องจมูกขวา ฐานที่ 2 ตรงเพลาตา ถ้าเป็นหญิงก็ตรงเพลาตาซ้าย ถ้าเป็นชายก็ตรงเพลาตาขวา 36 DOU บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

กำหนดอาโลกกสิณ คือ กสิณแสงสว่าง เป็น “ดวงแก้วกลมใส” ขนาดเท่าแก้วตาดำ ใสสนิท ปราศจากราคี หรือรอยตำหนิใดๆ ขาวใส เย็นตาเย็นใจ ดังประกายของดวงดาว ดวงแก้วกลมใสนี้เรียกว่า บริกรรมนิมิต นึกสบายๆ นึกเหมือนดวง

…งจิตถาวร ได้แก่ ฐานที่ 7 ซึ่งอยู่ ตรงกลางกายของเรา บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ | DOU 37

ฐานที่ 2 ฐานที่ 1 (2 ฐานที่ 3 ฐานที่ 4 ฐานที่ 5 ฐานที่ 7 ฐานที่ 6 ฐานที่ 3 ในกลางกศีรษะตรงจอมประสาท ได้ระดับพอดีกับตา แต่อยู่ข้างใน (นึกเอาเส้นด้าย 2 เส้น ขึงให้ตึงจากกึ่งกลางระหว่าง หัวตาทั้งสองข้าง

…หนดใจที่ศูนย์กลางกายฐานที่ 7 ซึ่งเป็นที่สุดของลมหายใจ เป็น 1 ใน อนุสสติ 10 คือ (มีสติกับลมหายใจ) 38 DOU บ ท บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

การที่มีฐานทั้ง 7 เช่นนี้ ทำให้เกิดความสะดวกแก่ผู้ที่เริ่มฝึกใหม่ๆ ที่สามารถค่อยๆ หัดฝึกวางใจ ไว้ตามฐานต่างๆ ก่อน แล้วจึงค่อยตะล่อมใจไปวางไว้ที่ฐานที่ 7 ซึ่งเป็นฐานที่ตั้งถาวร อุปมาเหมือน การใช้ ท่อน

…, 2 ในแบบฝึกปฏิบัติบทที่ 3 แล้วจึงศึกษาบทที่ 4 ต่อไป บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ DOU 39

3.3 การฝึกสมาธิให้ได้ผล การฝึกสมาธิให้ได้ผลดีนั้น นั้น ผู้ฝึกต้องทำให้สม่ำเสมอเป็นประจำ เสมือนการใช้ไม้ 2 อัน เอามาสีกัน เพื่อทำให้เกิดไฟ ผู้ทำการสี ก็ต้องพยายามสีไปเรื่อยๆ จนกว่าไฟจะติด ถ้าหากเลิกสี

…ะบุคลิกภาพอย่างไร นั่นก็ไม่ใช่สิ่งกั้นขวางที่จะทำให้ไม่สามารถที่จะเข้ามาฝึกสมาธิได้ เพราะเมื่อคน 44 DOU บ ท ที่ 4 ลั ก ษ ณ ะ บุ ค ค ล ที่ ส า ม า ร ถ ฝึ ก ส ม า ธิ ได้

เกริ่นนำ บทที่ 4 ลักษณะบุคคลที่สามารถฝึกสมาธิได้ จากบทเรียนที่ผ่านมา คงจะเห็นได้ถึงวิธีการฝึกสมาธิที่มีอยู่มากมายหลายวิธีด้วยกัน และแต่ละ วิธีนั้นมีวิธีการปฏิบัติที่แตกต่างหลากหลายกันออกไป หมายที่จะท

…ถฝึกสมาธิได้ มีความสุข ร่าเริง โกรธ บ า ที่ 4 ลั ก ษ ณ ะ บุ ค ค ล ที่ ส า ม า ร ถ ฝึ ก ส ม า ธิ ได้ DOU 47

4.1.2 อารมณ์ของบุคคลที่สามารถฝึกสมาธิได้ วิ่งหนีความจริง นอกเหนือจากเรื่องบุคลิกภาพ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะประจำตัวบุคคลแล้ว อารมณ์ก็เป็นสิ่งที่อยู่คู่ กับจิตใจมนุษย์ บุคคลหนึ่งอาจจะมีอารมณ์ที่หลายหลาก ใน

…าวิสุทธิ์, วันที่ 7-8 กุมภาพันธ์ 2546. บ า ที่ 4 ลั ก ษ ณ ะ บุ ค ค ล ที่ ส า ม า ร ถ ฝึ ก สมาธิ ได้ DOU 49

ก็สามารถฝึกสมาธิได้ทั้งสิ้น มีเพียงบุคคลที่ไม่กี่ประเภทเท่านั้นที่ฝึกสมาธิไม่ได้ ลักษณะของคนที่ฝึกสมาธิได้และไม่ได้นั้น พระราชภาวนาวิสุทธิ์ท่านได้สรุปเอาไว้ว่า คนที่ปกติทั่วไป สามารถที่จะฝึกได้ ไม่ว่า

…ังคมทุกคนได้มีโอกาสเข้ามาฝึกสมาธิ เพื่อท่านเหล่านั้นจะ ได้รับรู้ถึงความสุขที่แท้จริงได้ด้วยตนเอง 50 DOU บ ท ที่ 4 ลั ก ษ ณ ะ บุ ค ค ล ที่ ส า ม า ร ถ ฝึ ก ส ม า ธิ ได้

4.3 ลักษณะของบุคคลที่ฝึกสมาธิได้ดี แม้ว่าบุคคลที่มีลักษณะนิสัยต่างๆ ดังที่กล่าวมาแล้ว จะสามารถฝึกสมาธิได้ แต่ถ้าจะต้องการฝึก ให้ได้ผลดีนั้น ผู้ฝึกสมาธิทุกคนต้องมีความพร้อมทั้งร่างกายและจิตใจ กล่าวคือ

…กศึกษาทราบประโยชน์ของสมาธิต่อสุขภาพจิต บ า ที่ 5 ป ร ะ โ ย ช น ข อ ง ส ม า ธิ กั บ ชี วิ ต ประจำวัน DOU 55

แนวคิด 1. สมาธิ เป็นสิ่งที่มีความสำคัญต่อการดำเนินชีวิตของทุกๆ ชีวิต โดยเฉพาะผู้ครองเรือน สมาธิจำเป็นต่อชีวิตครอบครัว ชีวิตของทุกคนในสังคม ที่จะสามารถทำให้โลกสงบสุขได้ 2. บุคคลที่นำเอาสมาธิไปใช้ในชีวิ