DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 321 / 348

…งแท้จริง ฉะนั้นนักศึกษาจึงควรปฏิบัติกิจกรรมทุกอย่าง ด้วยตนเองและอย่างต่อเนื่อง วิ ธี ก า ร ศึ ก ษ า DOU ((7)

วิธีการศึกษา 1. การเตรียมตัวเพื่อการศึกษาด้วยตนเอง ในการศึกษาเนื้อหาวิชาสมาธิ 7 : สมถวิปัสสนากัมมัฏฐาน 40 วิธี (2) นักศึกษาควร ปฏิบัติดังนี้ 1. ใช้เวลาศึกษาอย่างน้อยวันละ 1 ชั่วโมง และควรศึกษาให้จบแต่

…ีอานิสงส์หลายประการ เช่น ทำให้บรรเทา กามราคะลงได้ เห็นถึงความไม่เที่ยงของร่างกาย เป็นต้น อ สุภะ 1 0 DOU 3

แนวคิดและวัตถุประสงค์ แนวคิด 1. ร่างกายนี้เป็นของไม่สะอาด ปฏิกูล แต่เพราะถูกเครื่องปิดบังเอาไว้ และกิเลสที่บังใจ ทำให้มนุษย์ไม่เข้าใจความเป็นจริงของร่างกาย ก่อให้เกิดความหลงติดในร่างกาย การเจริญ อสุภก

…ยไปตามธรรมชาติ มีผมพะรุงพะรังยุ่งเหยิง เดินทางจากที่แห่งหนึ่งไปสู่ที่อีกแห่งหนึ่ง จะเป็น อ สุภะ 1 0 DOU 5

บทที่ 1 อสุภะ 10 การปฏิบัติสมถกัมมัฏฐาน ถือเป็นหลักปฏิบัติพื้นฐานเพื่อทำให้ใจหยุดนิ่งสงบระงับ จากนิวรณ์ทั้ง 5 ในการปฏิบัติเพื่อให้จิตสงบนิ่งเป็นสมาธินั้น มีวิธีการปฏิบัติหลายประการ ใน บทเรียนนี้นักศึ

… ลักษณะให้เห็น ความน่าเกลียด ไม่สวยงาม โดยจะพิจารณาซากศพอย่างหนึ่งอย่างใดก็ได้ใน 10 ลักษณะ ได้แก่ 6 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

พระราชาหรือเป็นยาจกวณิพกก็ตาม ก็นับว่ามีร่างกายที่เป็นปฏิกูล ไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น เสมอเหมือนกัน ไม่มีความแตกต่างกันเลย ร่างกายนี้ เมื่อเราแปรงฟันหรือบ้วนปาก แล้วปกปิดอวัยวะที่น่าละอายให้หายไป ด้วย ผ้

…้งเรื่องไว้แก่พระเถระหรือ พระภิกษุที่มีชื่อเสียง จะทำให้สามารถรอดพ้นจากข้อกล่าวหานั้นได้ อ สุภะ 1 0 DOU 7

1. อุทธุมาตกอสุภ ซากศพที่ขึ้นอืดพอง 2. วินีลกอสุภ 3. วิปุพพกอสุภ 4. วิจฺฉิทฺทกอสุภ 5. วิกขายตกอสุภ 6. วิกฺขิตฺตกอสุภ 7. หตวิกขิตตกอสุภ 8. โลหิตกอสุภ 9. ปุสฺวกอสุภ ซากศพที่มีสีเขียวคล้ำ ซากศพที่มีนํ้าเ

…ิริมาสิ้นชีวิตลง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงทรงใช้ให้พระกุลละเถระผู้มีราคจริต พิจารณาศพของนางสิริมาที่ 8 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

2. สังเกตดูสภาพแวดล้อมโดยรวม เมื่อเข้าไปถึงยังสุสานแล้ว ควรพิจารณากำหนดทางที่มา ที่ไป สังเกตดูทิศต่าง ๆ และสังเกตดูสภาพแวดล้อมโดยรวม ว่าในที่แห่งนั้นมีอะไรบ้าง ต้นไม้อยู่ตรงนี้ มีลักษณะสูง ต่ำ เล็ก ใ

…กิดขึ้น ควรพิจารณา อสุภะด้วยอาการ 5 ต่อไป 1 ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท, มก. เล่ม 42 หน้า 153. อ สุภะ 1 0 DOU 9

พระภิกษุหนุ่มหลงรักจนกินไม่ได้นอนไม่หลับ จนมองเห็นความเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ถ่ายถอนความลุ่มหลงรักใคร่ได้ในที่สุด 1.3.2 วิธีการพิจารณาอสุภะ ด้วยอาการ 11 ในการพิจารณาอสุภะโดยนัยของสมถะ ในคัมภีร์วิส

…ตก์ ปฏิกูล ๆ ๆ (ศพอุทธุมาตกะ พองอืด น่าเกลียด น่าขยะแขยง) บริกรรมซ้ำแล้วซ้ำเล่า ลืมตาดูและหลับตา 10 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

2. พิจารณาโดยอาการ 5 ได้แก่ 1. ดู ส่วนต่อ หรือ ที่ต่อ ให้รู้ว่าในสรีระร่างกายของศพมีส่วนต่อใหญ่ๆ อยู่ 14 แห่ง คือ มือขวามีที่ต่อ 3 แห่ง มือซ้ายมีที่ต่อ 3 แห่ง เท้าขวามีที่ต่อ 3 แห่ง เท้าซ้ายมีที่ต่อ

…รียบร้อย ไม่น่ากลัว จากนั้นจะค่อยๆ กลิ่นตัว ใสขึ้น ๆ จนใจรวมหยุดตกศูนย์เข้าถึงดวงปฐมมรรค อ สุภะ 1 0 DOU 11

พิจารณาสลับไปเช่นนี้ ถ้าเมื่อใดหลับตาแล้วปรากฏภาพซากศพนั้นเหมือนเมื่อลืมตาก็จะได้ อุคคหนิมิต อุคคหนิมิตเป็นนิมิตที่ปรากฏทางใจชัดที่ศูนย์กลางกายจะเห็นเป็นซากศพน่าเกลียด น่ากลัวชวนให้ขยะแขยงสะอิดสะเอียน

…อ็น รัดรึงเป็นรูปร่างอยู่ 2. ร่างกระดูกที่ไม่มีเนื้อ แปดเปื้อนด้วยเลือด ยังมีเส้นเอ็นร้อยรัดอยู่ 12 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ก กั ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

6. วิกขิตตกอสุภ พิจารณาซากศพที่กระจาย อวัยวะกระเด็นไปคนละทิศละทาง ต้อง นําส่วนที่กระจัดกระจายในที่ต่าง ๆ มากองไว้ในที่เดียวกัน กำหนดบริกรรมว่า วิกขิตตก ปฏิกูล ๆ ๆ (ศพวิกขิตตกะ เป็นของน่าเกลียด น่าขยะแ

…ดา และความ หลงผิดทำให้คิดไปว่าเป็นของสวยงามน่ารักน่าใคร่ จึงเกิดการยึดมั่นถือมั่น หวงแหน อ สุภะ 1 0 DOU 13

3. ร่างกระดูกที่ไม่มีเนื้อและเลือด แต่ยังมีเส้นเอ็นรัดรึงอยู่ 4. ร่างกระดูกที่ไม่มีเส้นเอ็นรัดรึงแล้ว กระจัดกระจายทั่วไป 5. ร่างกระดูกเป็นท่อนมีสีขาวดังสีสังข์ 1.5 ข้อปฏิบัติเพิ่มเติมของการเจริญอสุภะ

…ี่เนื่องด้วยกายและผิวพรรณ มีกลิ่นเหม็น บ 1 สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค, มก. เล่ม 27 ข้อ 43 หน้า 53. 14 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

การเจริญอสุภกัมมัฏฐานเป็นไปได้ทั้งในแง่สมถกัมมัฏฐานและวิปัสสนากัมมัฏฐาน หากเจริญในแง่สมถะก็ให้เห็นความเป็นสิ่งที่น่าเกลียดไม่สวยงามปฏิบัติแล้วทําให้ฌานเกิดขึ้นได้ ส่วนในแง่วิปัสสนาให้พิจารณาความเป็นอ

… หา พระเถระแล้วกล่าวว่า “ท่านเจ้าข้า อารมณ์เห็นปานนี้มีอยู่ ขอพระคุณเจ้าจึงไปพิจารณาเถิด อ สุภะ 1 0 DOU 15

ต่าง ๆ มีถัน เป็นต้น เพราะแสดงความสูญเสียสมบัติแห่งเนื้อนูน 6. วิกขิตตกอสุภ เป็นสัปปายะแห่งบุคคลผู้มักกำหนัดในลีลา (ท่าทาง) ของอวัยวะน้อย ใหญ่ เพราะชี้ให้เห็นความกระจัดกระจายแห่งอวัยวะเหล่านั้น 7. หตว

…นำศพนั้นไปยังป่าช้า พวกเขารออยู่ที่ป่าช้า 5 คน - ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท, มก. เล่ม 40 หน้า 97 - 99 16 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

พระเถระรับคำแล้วได้ไปพิจารณาซากศพโดยให้เลิกผ้าห่มออกแล้วพิจารณาตั้งแต่ฝ่าเท้า ถึงปลายผมแล้ว พูดว่า “รูปนี้ประณีตยิ่งนัก มีสีดุจทองคำ นางจึงใส่รูปนั้นในไฟ ในกาลที่รูปนั้น ถูกเปลวไฟลวกแล้ว จึงบอกแก่อาต

…กาย 5. ทำให้กามตัณหาไม่ครอบงำ 1 วินัยปิฎก มหาวรรค, มก. เล่ม 6 ข้อ 31 ข้อ 382 หน้า 70-71. อ สุภะ 1 0 DOU 17

ช่วยกันเผา ส่วนที่เหลือพากันเข้าบ้าน ยสะแทงและพลิกศพนั้นให้ไหม้อยู่ ก็ได้อสุภสัญญา เขา ได้แสดงแก่อีก 4 คนด้วยว่า ผู้เจริญจงเห็นของไม่สะอาด น่าเกลียดนี่ อีก 4 คนนั้นก็ได้อสุภสัญญา ในศพนั้น เขาทั้ง 5 พ

…มเจริญอุเบกขาต่อไป 6. อานิสงส์ของการเจริญพรหมวิหาร มี 11 ประการ มีหลับเป็นสุข ตื่นเป็นสุขเป็นต้น 22 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

บทที่ 2 แนวคิดและวัตถุประสงค์ แนวคิด 1. พรหมวิหารเป็นหลักปฏิบัติของพระโพธิสัตว์เพื่อการไปบังเกิดในพรหมโลก และ เป็นหลักปฏิบัติที่ตกทอดมาถึงก่อนยุคพุทธกาล พรหมวิหารนั้นคือธรรมเป็นเครื่องอยู่อัน ประเสริ

… ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค, มก. เล่ม 12 หน้า 272. อรกชาดก ทุกนิบาต, มก. เล่ม 57 ข้อ 187-188 หน้า 118. 24 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ก กั ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

พรหมวิหารเป็นหลักปฏิบัติที่มีการปฏิบัติอย่างแพร่หลายทั้งในอดีตและปัจจุบัน แต่ก็ มีวิธีการปฏิบัติที่แตกต่างกันออกไปบ้าง ดังนั้นในบทเรียนนี้จึงได้นำเอาหลักการปฏิบัติ พรหมวิหารโดยยึดตามแบบแผนในคัมภีร์ เพ

…าย ในการงานอะไรของบุตรคนที่ทำงานได้เองแล้ว (อุเบกขา) เช่นเดียวกันนักปฏิบัติผู้มี พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 25

2.2 ความหมายของพรหมวิหาร 4 พรหมวิหาร มีความหมายว่า ธรรมเครื่องอยู่ของพรหม, ธรรมประจำใจอันประเสริฐ, ธรรมประจําใจของผู้มีคุณความดียิ่งใหญ่ มี 4 อย่าง คือ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา 1. เมตตา คือ ความรักใ

…ำกัด ท่านเรียกว่า “อัปปมัญญา” อัปปมัญญา มีความหมายว่า ธรรมที่เป็นไปในสัตว์ทั้งหลายหาประมาณไม่ได้ 26 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

พรหมวิหารเป็นเครื่องอยู่ก็พึงเจริญไปด้วยอำนาจแห่งเมตตาเป็นต้นในสัตว์ทั้งหลายเพราะฉะนั้น พรหมวิหารจึงมี 4 อย่าง เพราะเป็นธรรมที่ใช้ปราบอกุศลธรรมมีพยาบาท เป็นต้น 2.2.2 สาเหตุที่มีลำดับเช่นนั้น เหตุที่จ

…สฬายตนวิภังคสูตร, มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์, มก. เล่ม 23 ข้อ 627 หน้า 288 - 289. พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 27

ไม่มีจำกัด ผู้เจริญจะต้องกำหนดใจแผ่ให้ตลอดทั่วไปในสัตว์ทั้งหลายอย่างไม่มีจำกัดไม่มีกำหนด จึงจะเป็นการแผ่ที่เรียกว่า อัปปมัญญา ถ้าแผ่ชนิดจํากัดบุคคล จํากัดสถานที่ เรียกว่า เป็นการ แผ่พรหมวิหารธรรมดา ไ