DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 322 / 348

…ังคสูตร, มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์, มก. เล่ม 23 ข้อ 625 หน้า 287. เล่มเดียวกัน ข้อ 629 หน้า 290. 28 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

เพราะมีส่วนเข้ากันได้โดยมองแต่ส่วนได้เหมือนกัน โสมนัสอาศัยกามคุณมีในมัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ว่า บุคคลเมื่อเล็งเห็นความได้เฉพาะซึ่งรูปที่รู้ได้ด้วยจักษุอันน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าชอบใจ เป็นที่รื่นรมย์แ

…ื่นชมที่เป็นเมตตา อโทสะ อีกชนิดหนึ่งเป็นความรักใคร่ชื่นชมที่เรียกว่า ตัณหาเปมะ 1 พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 29

2.2.4 อารมณ์และสิ่งประหาร การเจริญพรหมวิหาร 4 นั้น แต่ละอย่างมีอารมณ์และสิ่งที่ประหาร คือ 1.เมตตา มี ปิยมนาปสัตวบัญญัติ คือ มีสัตว์อันเป็นที่รักเป็นอารมณ์ในการแผ่ เมตตาจิต ซึ่งประหารโทสะ ความโกรธ ควา

…ดินทาง 7.ความกังวลในหมู่ญาติ 8.ความกังวลในความเจ็บป่วย 9.ความกังวลในการเรียน 10.ความกังวลในฤทธิ์ 30 DOU ส ม า ธิ 7 : ส ม า ก ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

1. เมตตาอโทสะ คือ เมตตาแท้ เป็นความปรารถนาดีต่อสัตว์ทั้งหลายอย่างแท้จริงโดย ไม่ยึดถือว่าผู้ที่เราแผ่ความปรารถนาดีรักใคร่นั้นมีความสัมพันธ์อย่างไรกับเรา เช่น เป็นบิดา มารดา บุตร ธิดา ภรรยา สามี ภรรยา

…เล่ม 21 ข้อ 707 หน้า 409. 3 สังยุตตนิกาย สคาถวรรค, มก. เล่ม 15 ข้อ 250 หน้า 365. พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 31

1. พิจารณาโทษของความโกรธและอานิสงส์ของขันติ การเจริญเมตตา ผู้ปฏิบัติต้องทําใจให้ประกอบด้วยเมตตาปรารถนาดีต่อสรรพสัตว์ ทั้งหลาย ต้องนึกถึงโทษของความโกรธและความขัดเคืองใจ และประโยชน์ของความอดทนว่า เมื่อ

…าบว่าอาจารย์ได้ มรณภาพเสียแล้ว ท่านจึงได้เจริญเมตตาปรารภผู้อื่นต่อไป จนกระทั่งได้บรรลุฌานสมาบัติ 32 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

1.คนที่ไม่รัก คนที่รักมากเป็นพิเศษ คนที่ไม่รักไม่ชัง และคนที่ถึงขั้นเป็นศัตรูกัน บุคคล เหล่านี้ไม่ควรแผ่เมตตาให้เป็นอันดับแรก ด้วยเหตุผล คือ ก. อปิยบุคคล ผู้ที่เราไม่รักใคร่ เพราะเมตตาจะไม่เกิด เกิดแต

…อญ” เมื่อแผ่เมตตาให้แก่ตนเองได้คล่องแคล่วแล้ว ก็ขยายการแผ่ให้เป็นวงกว้างออกไปตาม พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 33

เพราะเหตุนั้น จึงไม่ควรเจริญเมตตาปรารภผู้ที่ตายไปแล้ว 3. ลำดับการแผ่เมตตา เมื่อแผ่เมตตาให้แผ่เมตตาตามลำดับ ดังนี้ 1. อัตตบุคคล แผ่ให้แก่ตนเอง 2. ปิยบุคคล แผ่ให้แก่ผู้ที่รักใคร่ 3. อติปิยบุคคล แผ่ให้แ

…ะรักมากในคนที่รักมากนั้นให้ลดลงมาอยู่ในระดับ ที่รักอย่างธรรมดา แล้วเพียรภาวนาต่อไปด้วยบทภาวนาว่า 34 DOU ส ม า ธิ 7 : ส ม า ก ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี ม

4. เจริญเมตตาในบุคคลที่รักเคารพ เมื่อแผ่เมตตาให้ตนเป็นสักขีพยานแล้วบุคคลต่อไปในอันดับที่สอง คือ ผู้ที่เรารักเคารพ เช่น ครูบาอาจารย์ หรือผู้ที่มีคุณธรรมเทียบเท่าครูบาอาจารย์ที่ตนเอง รัก ชอบพอ เคารพ สร

…ู้เป็นศัตรู ไม่จําเป็นต้องทำ อย่างนั้น ให้เพียรทำภาวนาต่อไปจนเป็น สีมสัมเภทเมตตา พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 35

เอส อติปิยปุคฺคโล สุขิโต โหตุ, นิททุกฺโข โหตุ ขอบุคคลที่รักใคร่มากนั้นจงมีความสุขเถิด, จงอย่ามีความทุกข์เลย เพียรเจริญเมตตาซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนกว่าจะถึงขั้นอัปปนาสมาธิเช่นเดียวกัน ทำฌาน จิตนั้นให้อ่อนนุ่

…วรรค, มก. เล่ม 15 ข้อ 189 หน้า 267. 3 อรรถกถาอุรคสูตร ขุททกนิกาย สุตตนิบาต, มก. เล่ม 46 หน้า 25. 36 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ก กั ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

ความแค้นเคืองก็ยังไม่ดับไป ควรใช้วิธีการบรรเทาความโกรธโดยใช้วิธีการดังต่อไปนี้ วิธีการบรรเทาความโกรธ 1) ระลึกถึงโทษของความโกรธ โดยให้ระลึกถึงโอวาทของพระบรมศาสดาอย่างนี้ว่า 1. อุปมาด้วยถูกโจรเลื่อย ดูก

…ื่นนี้ว่ามีอุปมาฉันนั้น 1 อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต, มก. เล่ม 21 ข้อ 95 หน้า 144. พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 37

ประการที่ 1 ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนที่เป็นศัตรูกันในโลกนี้ ย่อมปรารถนาต่อ คนที่เป็นศัตรู (ของตน) อย่างนี้ว่า โอหนอ! ขอให้เจ้าคนนี้ จึงเป็นผู้มีผิวพรรณทราม ข้อนั้น เพราะเหตุอะไร ? ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เ

…มารยาททางกายและวาจาที่ไม่เรียบร้อยของเขา ให้ระลึกถึง มารยาททางใจของเขาแต่เพียงอย่างเดียวเท่านั้น 38 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

ถ้าเราโกรธเขา ก็ชื่อว่าไม่ทำตามคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า ชื่อว่าเป็นคนเลว จะไม่ได้ชื่อว่าชนะสงครามที่ชนะได้โดยยาก แต่จะได้ชื่อว่าท่า ยิ่งกว่าคนที่ทําให้เราโกรธ อกุศลกรรมที่ผู้เป็นศัตรูกันจึงทำต่อกัน

…่เป็นที่แน่นอนว่าเรานั้นได้เบียดเบียนตัวเราเองด้วยทุกข์ คือ ความโกรธอยู่ในขณะนี้ พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 39

คนบางคนไม่มีความเรียบร้อยแม้เพียงอย่างเดียวในมารยาททั้ง 3 อย่าง แม้คน เช่นนั้นก็ยังไม่เป็นสิ่งเหลือวิสัยให้ผู้เจริญเมตตายกเอาความกรุณาขึ้นมาในใจแล้วทำความเข้าใจ ว่าคนเช่นนี้ถึงแม้เขาจะเที่ยวขวางหูขวา

…้มีกรรมเป็นของของตนอย่างนี้แล้ว จงพิจารณาถึง ความที่คนอื่นมีกรรมเป็นของของตน ในลำดับต่อไป ดังนี้ 40 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

แทน บัดนี้ เราจะมัวหลงโกรธใครในที่นี้เล่า การโกรธต่อขันธ์ 5 ที่เกิดขึ้นมาใหม่ซึ่งไม่มี ความผิดนั้น เป็นการไม่สมควรอย่างยิ่ง 4) บรรเทาความโกรธด้วยการพิจารณาถึงกรรม ความโกรธแค้นก็ยังไม่สงบลง เมื่อผู้เจร

…ขย แสนมหากัปนั้น พระองค์ไม่ได้ทรงทำ 1 ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท, มก.เล่ม 42 หน้า 48. พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 41

อนึ่งกรรมของเขาผู้นั้นมันไม่สามารถบันดาลให้สำเร็จสัมมาสัมโพธิญาณปัจเจกโพธิ ญาณ และสาวกภูมิ มันไม่สามารถบันดาลให้สำเร็จสมบัติอย่างใดอย่างหนึ่งในบรรดาสมบัติ ทั้งหลาย เช่น ความเป็นพระพรหม พระอินทร์ พระเจ

…กาย ชาดก, มก. เล่ม 56 ข้อ 51 หน้า 60. ขันติวาทีชาดก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ, มก. เล่ม 48 หน้า 457. 42 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ก กั ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

พระหฤทัยให้โกรธเคืองแม้ในศัตรูทั้งหลายผู้พยายามประหัตประหารพระองค์อยู่ในชาตินั้นๆ มี เรื่องปรากฏอยู่หลายประการคือ เรื่องพระเจ้าสีลวะ ในสีลวชาดก พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระเจ้าแผ่นดินทรงพระนามว่า พ

… หน้า 766. อรรถกถาติงสตินิบาต ฉัททันตชาดก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 61 หน้า 398. พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 43

เรื่องธรรมปาลกุมาร การที่พระโพธิสัตว์เป็นผู้ใหญ่แล้วดำรงอยู่ในเพศบรรพชิต สามารถอดกลั้นได้เหมือน พระเจ้าสีลวะและขันติวาทีดาบสนั้นยังไม่ใช่เรื่องอัศจรรย์ในจุฬธัมมปาลชาดก พระโพธิสัตว์เสวย พระชาติเป็นธรร

…ชายคนนั้นไปส่งถึงที่ที่ปลอดภัยอีกด้วย 1 อรรถกถามหากปิชาดก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 61 หน้า 447. 44 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

ครั้งพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพญาวานร ได้ช่วยชายคนหนึ่งให้ขึ้นจากเหวจน รอดชีวิตมาได้ แต่แล้วชายคนนั้นได้คิดร้ายต่อท่านว่า “วานรนี้ย่อมเป็นอาหารของมนุษย์ได้ เช่นเดียวกับเนื้อของสัตว์ประเภทอื่นๆ ในป่า

…ชาดก, มก. เล่ม 64 หน้า 68. 2 จัมเปยยจริยา ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 74 หน้า 264. พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 45

เรื่องพญานาค อภูริทัตตะ ครั้งพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพญานาคชื่อภูริทัตตะ ได้อธิษฐานอุโบสถศีลแล้ว ขึ้นไปนอนขดอยู่บนจอมปลวกครั้งนั้นถูกพราหมณ์หมองูใช้ยามีพิษร้อนแรงเหมือนไฟบรรลัยกัลป์ ราดใส่ทั่วทั้งต

…ลชาดก ขุททกนิกายชาดก, มก. เล่ม 61 หน้า 665. มาตุโปสกชาดก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 60 หน้า 1 -3. 46 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

หนามร้อยเข้าทางรูแผลที่แทงนั้น เอาเชือกเหนียวร้อยเข้าที่จมูกแล้วช่วยกันลากไป ลำตัวครูดสี ไปกับพื้นดิน ได้รับความเจ็บปวดทรมานเป็นอย่างมาก แม้พระโพธิสัตว์สามารถจะทำให้ลูก นายพรานทั้งหมดมอดไหม้เป็นขี้เถ

…แก่กล้าแล้ว ย่อม หวังได้ถึงอานิสงส์ 11 ประการ 1 คือ 1 เมตตาในระดับของอัปปนาสมาธิ พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 47

มารดากัน ไม่เคยเป็นบิดากัน ไม่เคยเป็นพี่ชายน้องชายกัน ไม่เคยเป็น พี่หญิงน้องหญิงกัน ไม่เคยเป็นบุตรกันไม่เคยเป็นธิดาโดยกาลนานนี้มิใช่ หาได้ง่ายเลย เพราะฉะนั้น ผู้เจริญเมตตาให้ส่งจิตไปในคนคู่ที่เป็นศัต