DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 330 / 348

…าใจและสามารถเปรียบเทียบลักษณะภพภูมิในพระพุทธศาสนา กับลักษณะของจักรวาลและเอกภพได้ บ ท ที่ 4 ภ พ ภูมิ DOU 65

แนวคิด 1. ภพภูมิ คือ โลกหรือสถานที่เป็นที่อยู่ของสรรพสัตว์ผู้ที่ยังไม่เข้าสู่นิพพานมีอยู่ 31 ภูมิ คือ อบายภูมิ 4 กามสุคติภูมิ 7 รูปภูมิ 16 อรูปภูมิ 4 2. ในทางวิทยาศาสตร์ ค้นพบว่าโลกของเราอยู่ในระบบสุร

…มิ 3 ชื่อ ปริตตาภา อัปปมาณาภา และอาภัสสรา - ตติยฌานภูมิ 3 ชื่อ ปริตตสุภา อัปปมาณสุภา และสุภกิณหา 66 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

บทที่ 4 ภพภูมิ จากบทเรียนที่ผ่านมา เราได้ศึกษาถึงกิเลส กรรมวิบาก ที่ทำให้สรรพสัตว์ต้องเวียนว่าย ตายเกิดในสังสารวัฏ สำหรับในบทเรียนนี้เราจะได้ศึกษาถึงภพภูมิที่รองรับการเวียนว่ายตายเกิด ของสรรพสัตว์ที่

…ี่สุดอาจจะมีดาวถึง 3 ล้านล้านดวง ดวงดาวต่าง ๆ เหล่านี้จะเคลื่อนที่รอบแกนกลางของ บ ท ที่ 4 ภ พ ภู มิ DOU 67

จตุตถฌานภูมิ 7 ชื่อ เวหัปผลา อสัญญาสัตตา และสุทธาวาสภูมิ 5 ชื่อ อวิหา อตัปปา สุทัสสา สุทัสสี และอกนิฏฐา 4. อรูปภูมิ มี 4 คือ อากาสานัญจายตนะ วิญญาณัญจายตนะ อากิญจัญญายตนะ และ เนวสัญญานาสัญญายตนะ แม้ว

… To see the Universe in a Grain of Taranaki Sand, Swinburne University. Retrieved on 2006-12-20. 68 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

ดาราจักรด้วยความเร็วต่างกันตามระยะทาง พวกที่อยู่ใกล้แกนจะมีความเร็วมาก โดยใจกลาง ของดาราจักรจะมีดาวฤกษ์อยู่เป็นจำนวนมากและจะเริ่มน้อยลงเมื่ออยู่บริเวณขอบของดาราจักร นักวิทยาศาสตร์เรียกกาแล็กซีของเราว

… Mysterious Core. National Radio Astronomy Observatory. Retrieved on 2006-08-10. บ ท ที่ 4 ฦ พ ภูมิ DOU 69

เมื่อนักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบเกี่ยวกับเอกภพ ก็ได้พยายามหาค่าตอบเกี่ยวกับกำาเนิด เอกภพ โดยคิดทฤษฎีขึ้นมาหลายทฤษฎี ในอดีตมีทฤษฎีที่เชื่อว่าน่าจะเป็นไปได้ คือ ทฤษฎีที่ เห็นว่า จักรวาลคงที่และเป็นระบบที่ชัด

…ินัยปิฎก มหาวรรค, มก. เล่ม 6 หน้า 45-46. * มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์, มก. เล่ม 19 ข้อ 378 หน้า 31. 70 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

แต่การที่เรายังไม่เห็นก็ไม่ได้หมายความว่า ภพภูมิเหล่านั้นจะเป็นสิ่งที่ไม่มีอยู่จริงเพราะ ความรู้ในทางพระพุทธศาสนาเป็นความรู้ที่อาศัยเครื่องมือคือ ญาณทัสสนะ ที่เกิดจากการ ปฏิบัติธรรม การรู้เห็นนั้นกว้

…อยู่ใต้เขา มหาไรรวมหานรก คาปมหานรก มหาตาปนรก อเวจีมหานรก รูปที่ 4-5 กามภูมิ บ ท ที่ 4 ภ พ ภ พ ภู มิ DOU 71

1. โลกธาตุมีขนาดเล็ก เรียกว่า สหัสสีจูฬนิกาโลกธาตุ มี 1,000 จักรวาล 2. โลกธาตุขนาดกลาง เรียกว่า ทวิสหัสสีมัชฌิมิกาโลกธาตุ มี 1,000,000 จักรวาล 3. โลกธาตุขนาดใหญ่ เรียกว่า ติสหัสสีมหาสหัสสีโลกธาตุ มีแ

…่) ** co ยมโลก(นรกย่อย) รูปที่ 4-7 แผนผังนรก(ภาพด้านข้าง) รูปที่ 4-6 แผนผังนรก (ภาพมองจากด้านบน) 72 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

สำหรับลักษณะโครงสร้างในแต่ละส่วนมีดังต่อไปนี้ 1. นรก นรกขุมใหญ่เรียกว่า มหานรก นรกขุมบริวารเรียกว่าอุสสทนรก นรกย่อย ลงมา เรียกว่า ยมโลก ในยมโลกมีเทวดาต่าง ๆ มาทำหน้าที่ ส่วนมากเป็นชุดกุมภัณฑ์ แต่ถ้าใ

…ครุกรรม 5 คือ ฆ่าพ่อฆ่าแม่ ฆ่าพระอรหันต์ ทำพระพุทธเจ้า ให้ห้อพระโลหิต ทำสังฆเภท บ ท ที่ 4 ภ พ ภู มิ DOU 73

นรกทั้ง 8 ชั้น จะมีเวลาในการรับทัณฑ์ทรมานที่แตกต่างกัน ในชั้นแรกจะมีเวลาใน การรับทัณฑ์ทรมานสั้น ดังแสดงในตาราง เมื่อชั้นยิ่งลึกลงไปก็มีเวลาในการรับทัณฑ์ทรมานนานมากขึ้น มหานรก อายุ(ปี) 1 วัน(นรก)/ล้านป

…ีติ สุข เอกัคคตา ฌานที่ 4 มีองค์ฌาน 2 คือ สุข เอกัคคตา ฌานที่ 5 มีองค์ฌาน 2 คือ อุเบกขา เอกัคคตา 74 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า กั ม มัฏ ฐาน

ในนรกแต่ละชั้นจะมีมหานรกครบทั้ง 7 ขุม คนที่จะไปอยู่ในมหานรกชั้น 1 นั้น ก็เพราะมี กรรมหนัก ๆ เพียงอย่างเดียวส่งผล (ทำบาปอย่างเดียว) ในชั้นที่ 2 ก็เพราะมีกรรมหนัก 2 อย่าง (ทำบาป 2 อย่าง) ในชั้นที่ 3 ก็

…้าเจริญอินทรีย์ 5 ได้บริบูรณ์ ก็จะบรรลุนิพพาน เพราะชั้นนี้เป็นชั้นของพระอนาคามี บ ท ที่ 4 ภ พ ภู มิ DOU 75

ชั้นที่ 1 เป็นของปฐมฌาน มี 3 พวก คือ ปาริสัชชา ปุโรหิตา และมหาพรหมา พวกปาริสัชชา คือ พรหมที่ได้ปฐมฌานอย่างอ่อน ปุโรหิตาได้ปฐมฌานอย่างกลาง มหาพรหมา ได้ปฐมฌานอย่างสูงหรืออย่างแก่ พรหมอยู่กันตามความแก่อ

…ยุ ยืนยาวนานมาก ผู้ที่อยู่ชั้นนี้ไม่สามารถ บรรลุธรรมได้ จึงได้ชื่อว่า อภัพพสัตว์ บ ท ที่ 4 ภ พ ภูมิ DOU 77

11. อสัญญีสัตตาภูมิ มีอายุ มหากัป 12. อวิหาภูมิ มีอายุ 1,000 มหากัป 13. อตัปปาภูมิ มีอายุ 2,000 มหากัป 14. สุทัสสาภูมิ มีอายุ 4,000 มหากัป 15. สุทัสสีภูมิ มีอายุ 8,000 มหากัป 16. อกนิฏฐภูมิ มีอายุ 16

…bulge Sun Obscuring dust Nucleus Plane of dise 3000 Light Years NPB รูปที่ 4-11 โครงสร้างจักรวาล 78 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

4.4 ลักษณะของภพภูมิทางวิทยาศาสตร์กับพระพุทธศาสนา แม้ว่าภพภูมิจะเป็นสิ่งที่มีอยู่แล้วตามธรรมดา แต่มนุษย์และสรรพสัตว์ทั้งหลายยากที่จะ มองเห็นเพราะความจํากัดของดวงตา ที่มองเห็นเฉพาะสิ่งที่สัมผัสได้แม้ว่

…กของเราอยู่ในระบบสุริยะจักรวาล) รูปที่ 4-14 ระบุตำแหน่งของทวีปทั้ง 4 ใน จักรวาล บ ท ที่ 4 ภ พ ภู มิ DOU 79

ในทางวิทยาศาสตร์ค้นพบว่า ระบบสุริยะของเราอยู่ ณ แขนของจักรวาล อยู่ห่างจาก จุดศูนย์กลางไปประมาณ 26,000 ปีแสง ซึ่งตรงกับลักษณะของจักรวาลในพระพุทธศาสนา คือ โลกของเรา ชื่อว่าชมพูทวีป ตั้งอยู่รอบเขาพระสุเ

…าย สัตตกนิบาต, มก. เล่ม 37 ข้อ 63 หน้า 214-215. ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค, มก. เล่ม 15 ข้อ 55 หน้า 150. 80 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

นักวิทยาศาสตร์ค้นพบว่า เอกภพเกิดจากการระเบิดครั้งใหญ่ ที่เรียกว่า บิ๊กแบงค์ การระเบิดครั้งใหญ่ เกิดมาจากจุดศูนย์กลาง เมื่อระเบิดแล้วก็ทำให้เกิดการรวมตัวของฝุ่นละออง ทําให้เกิดกาแล็กซีน้อยใหญ่ขึ้นมา ใ

…่มีอวิชชาเป็นเครื่องสกัดกั้นมีตัณหาเป็นเครื่องผูกใจ ด้วยประการฉะนี้ จึงมีการเกิด บ ท ที่ 4 ภ พ ภูมิ DOU 81

เอกภพ หรือ Universe นี้ในทางพระพุทธศาสนาเรียกว่า โลกธาตุ ซึ่งในทางวิทยาศาสตร์ พยายามค้นหาคําตอบ และสันนิษฐานว่า ในเอกภพหนึ่ง ๆ น่าจะมีจักรวาลมากกว่าแสนล้าน จักรวาล ซึ่งในทางพระพุทธศาสนาก็ได้แสดงถึงโลก

…424-425 * ไตรวัฏฏ์ หมายถึง การเวียนเกิดเวียนตาย เพราะเหตุมูลปัจจัย 3 ประการ คือ กิเลส กรรม วิบาก 82 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

ในภพใหม่ต่อไปอีก ดูก่อนอานนท์ ก็กรรมที่อำนวยผลให้อรูปธาตุจักไม่มีแล้ว อรูปภพฟัง ปรากฏบ้างหรือหนอ” พระอานนท์ “ไม่พึงปรากฏเลย พระเจ้าข้า” พระสัมมาสัมพุทธเจ้า “ดูก่อนอานนท์ เหตุนี้แล กรรมจึงชื่อว่าเป็นไ

…อ 439 หน้า 520. อเนญชสูตร, อังคุตตรนิกาย ติกกนิบาต, มก เล่ม 34 ข้อ 556 หน้า 532. บ ท ที่ 4 ภ พ ภูมิ DOU 83

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังขารทั้งหลายไม่เที่ยงอย่างนี้ไม่ยั่งยืนอย่างนี้ ไม่น่าชื่นใจอย่างนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เหตุเพียงเท่านี้ พอทีเดียวเพื่อจะเบื่อหน่ายในสังขารทั้งปวง พอ เพื่อจะคลายก๋าหนัด พอเพื

…ทที่ 4 แล้วจึงศึกษาบทที่ 5 ต่อไป 1 ขุททกนิกาย ชาดก อปัณณกวรรค ทูเรนิทาน, มก. เล่ม 55 หน้า 35-36. 84 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า ก ม มัฏฐาน

ของกิเลสและการเวียนว่ายตายเกิด แล้วตั้งใจละเว้นความชั่ว ตั้งใจสั่งสมแต่ความดี มุ่งมั่นสร้าง บารมี แสวงหาหนทางหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง สมจริงดังปฏิปทาอันดีงามตามอย่างพระบรมโพธิสัตว์ทั้งหลายในกาลก่อน อาท

…เพื่อให้นักศึกษาเข้าใจและสามารถนำความรู้เรื่องขันธ์ 5 ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำ บ ท ที่ 5 ขั น ธ์ 5 DOU 87

แนวคิด 1. ขันธ์ 5 หมายถึง กลุ่มแห่งรูปและนาม ประกอบด้วย รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ มีทั้งขันธ์ที่เป็นอุปาทานขันธ์ ซึ่งทำให้เกิดความยึดมั่น ถือมั่น เป็นทุกข์ และที่ไม่เป็น อุปาทานขันธ์ 2. พระมงคลเทพ