ยถา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 51 / 80

…น ๆ เพราะฉะนั้น อัปปนาจะมีต่ำกว่าชวนะที่ 4 หรือ สูงกว่าชวนะที่ ๕ ไม่ได้ฯ ન [อธิบายอัปปนาวิถี] บทว่า ยถาภินีหารวเสน คือ ตามสมควรแก่การนำจิตไปใน สมถภาวนา และวิปัสสนาภาวนา อันสมควรแก่รูปอรูปและโลกุตตระ ซึ่ง…

บทที่ 167 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา นำเสนอการวิเคราะห์อัปปนาวิถีและการทำงานของจิตในบริบทต่างๆ ซึ่งรวมถึงการเกิดและลำดับของจิตที่สัมพันธ์กับการฝึกสมาธิ โดยกล่าวถึงการเกิดของอัปปนา

…แรก และในเวลามีความชำนาญที่บุคคลต้องเสพแล้ว ฯ มรรคนั้นแล ชื่อว่า มรรคุปบาท เพราะบังเกิดขึ้น ๆ บทว่า ยถารห์ ได้แก่ ตามสมควร แก่มรรคที่เกิดขึ้นแล้ว เป็นที่ ๕ หรือที่ ๔ ฯ က จริงอยู่ เพราะวิถีมีอาวัชชนะเดียว…

เนื้อหาในหน้า 179 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา พูดถึงการเจริญสติและการเข้าใจการทำงานของปัจจเวกขณจิตทั้ง ๔ และ ๕ ดวงที่เกี่ยวข้องกับพระสาวก ปรัชญาของจิตในบทนี้ยังสำรวจถึงอุปนิสัยและค

…าคามิผล อรหัตผลดับไปแล้ว) ฯ เพราเหตุนั้น ท่านอาจารย์ จึงกล่าวว่า นิรุทเธ (ดับไปแล้ว) ดังนี้ ฯ บทว่า ยถาร คือตาม สมควรแก่บุคคลนั้นๆฯ สองบทว่า สพฺพต์ถาปิ สมาปตฺติวีถีย์ ความ ว่า ในวิถีแห่งฌานสมบัติ และในวิ…

เนื้อหาชี้ให้เห็นถึงการหยุดการกระทำทางจิตวิญญาณ อนาคามิผล และอรหัตตผล และการวิเคราะห์จิตที่เกิดขึ้นตามประเภทบุคคล โดยมุ่งแสดงการกำหนดวิถีจิต ที่เกี่ยวข้องกับอภิญญาและมรรค สมาบัติ การกำหนดประเภทบุคคลใน

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 185 (จิตในภพต่างๆ] บทว่า ยถารห์ คือ ตามสมควรแก่ภพนั้น ๆ และตามสมควร แก่บุคคลนั้น ๆฯ ด้วยคำว่า สพฺพตฺถาปิ เป็นต้น จักมีการคัดค้าน…

เนื้อหานี้กล่าวถึงจิตในภพต่าง ๆ ที่มีการพิจารณาและวิเคราะห์ตามอภิธัมมิติ โดยเฉพาะในกามภพและรูปภพ รวมถึงความแตกต่างของวิถีจิตในแต่ละภพ และการมีอยู่ของอนิฏฐารมณ์ในโลกแห่งวิบากจิต ซึ่งเป็นการแสดงถึงลักษณ

…มีแม้ในสุคตินั้น (ในรูปาวจรภูมินั้น) ฯ การจำแนก จิตเป็นไปด้วยอำนาจแห่งภูมิ ชื่อว่าภูมิวิภาค ฯ บทว่า ยถาสมุภวํ คือตามสมควรแก่ความเป็นไปในทวารนั้น ๆ หรือในภพนั้น ๆ ๆ ยาวตายุ มีอธิบายว่า ความเป็นไปแห่ง จิตท…

ในบทนี้อธิบายถึงการเกิดขึ้นของวิญญาณในทวารต่าง ๆ และการจำแนกจิตตามภูมิความเป็นไปของมัน รวมถึงการดำเนินไปของจิตในแต่ละภพที่ไม่มีการหยุดพัก ซึ่งอาจารย์ได้ชี้ให้เห็นถึงการทำงานของจิตที่อยู่ใกล้เคียงกับคว

…ศลกรรมทั้ง หมด ๑๒ อย่าง ให้อกุศลวิบากทั้ง ๒ ได้) ในกามโลกแม้ทั้งหมด "ด้วยอำนาจสุคติและทุคติ ฯ บทว่า ยถาห์ แปลว่า ตามสมควรแก่ ทวารและอาลัมพนะ ฯ วิบากวิญญาณอันใด มีมหาสมบัติเป็น อารมณ์เกิดแก่พวกนาคแบะครุฑเ…

เนื้อหาในบทนี้สำรวจการทำงานของอกุศลกรรมและผลที่เกิดขึ้นในชีวิต โดยใช้กรณีศึกษาต่าง ๆ เช่น การพบเจอพระมหาโมคคัลลานเถระ รวมถึงคำสอนของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับการผลกรรมที่เกิดจากอกุศลกรรมและการอธิบายอำนาจของ

…ไว้เป็นวาทะของอาจารย์บางพวก ฯ บทว่า เตสํ คือ ของพระเถระทั้งหลายเหล่านั้น ผู้มีวาทะ อย่างนี้ ฯ บทว่า ยถากุกม คือ ตามลำดับแห่งวิบากมีติเหตุกวิบากอย่าง อุกฤษฏ์เป็นต้น ฯ สองบทว่า ทุวาทส วิปากาน ความว่า บัณฑิ…

ในบทนี้มีการอธิบายความต่างของวิบากที่เป็นสสังขารและอสังขาร โดยพระอนุรุทธาจารย์ได้พูดถึงการจัดประเภทวิบากต่าง ๆ โดยใช้อำนาจกรรมและปัจจัย และระบุถึงการแสดงวิบากที่เกี่ยวข้องกับการกระทำในรูปแบบต่าง ๆ ทั้

…ฯ ประกอบความว่า "พระโยคาวจรเจริญฌานตามลำดับ ๆ แล้ว ย่อมเกิดขึ้นในชั้นอรูปภพทั้งหลายลำดับ" ฯ ก็บทว่า ยถากุกม คือตามลำดับแห่งฌานมีอรูปฌานที่ ๑ เป็นต้นฯ ก็แลคำนี้ แม้ทั้งหมด ท่านอาจารย์กล่าวไว้ด้วยอำนาจภูมิ…

ในข้อความนี้มีการกล่าวถึงพระอนาคามีที่เกิดในสุทธาวาส ๕ ชั้น และการเจริญปัญจมฌานในภูมิแห่งฌานตามลำดับ ยกตัวอย่างถึงการเกิดในกามภพและการรักษาศีลเพื่อการตั้งใจมั่น นอกจากนี้ยังสอนถึงการกำหนดแน่นอนเกี่ยวก

…องกรรม ที่ทำในเวลาใกล้จะจุติ" และ ว่า "เช่นเดียวกับอารมณ์ของกรรมตามที่กล่าวแล้วนั้น" ดังนี้ ๆ บทว่า ยถารห์ ความว่า (เป็นอารมณ์ ) โดยสมควรแก่ปฏิสนธิ ที่ ๒ ที่ 4 และที่ ๑ ที่ ๓ [อธิบายลำดับจุติและปฏิสนธิ อ…

บทความนี้กล่าวถึงการตีความของพระอาจารย์เกี่ยวกับปฏิสนธิและจุติของสัตว์ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างกรรมกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นในวาระสำคัญในการเกิดใหม่ โดยมีคำอธิบายเกี่ยวกับกรรมนิมิตและจุติในแต่ละชั้นของอรู

…ะปฏิสนธิกาล และด้วยสามารถแห่งกำเนิด ท่านอาจารย์จึงได้ กล่าวคำว่า สพฺพานิปิ ปเนตานิ เป็นอาทิ ฯ บทว่า ยถาห์ ความว่า โดยสมควรแก่สัตว์ผู้มีภาวรูปและ อายตนะบริบูรณ์ ฯ พวกสัตว์ที่เกิดในที่หมักหมม มีดอกบัว, มลท…

บทความนี้สำรวจเกี่ยวกับกลาปและสัตว์ตามที่เสนอในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมีการอธิบายถึงความสอดคล้องของแต่ละประเภทของสัตว์ที่มีภาวรูปและอายตนะในบริบทของการเกิดและปฏิสนธิกาล โดยยกตัวอย่างกลาปและแนวคิดที่เก

…งสา ไม่เกิดใน พวกทวิเหตุกชวนจิต และเพราะสมควรแก่ความเป็นไปของอุปนิสัยคือ การปรุงแต่งจิต จึงกล่าวว่า ยถาสมุภวํ ฯ บัณฑิตย่อมได้อธิบดีเพียง อย่างเดียวเท่านั้น เพราะเมื่อมีความเป็นอย่างอื่น (คือมี ๒ มี ๓) ก็…

ในบทนี้มีการอธิบายถึงการตรัสของพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับองฌานและปัญจวิญญาณ โดยมีการกล่าวถึงสมาธิและอาการต่างๆ ของจิต นอกจากนี้ยังนำเสนอความแตกต่างระหว่างอเหตุกจิตและจิตปกติ เกี่ยวกับการเกิดของอธิบดีในจิ

…็นที่ ตั้งอยู่แห่งสงสารทุกข์ อนึ่ง เพราะอรรถว่า ๑. พึ่งเทียบกับ สมโมหวิโนทนี ตอนธาตุวิภงฺคนิทเทสว่า ยถา จ โลกเก วิจิตตา หริตาล มโนสิลาทโย สิลาวยวา ธาตุโยติ วุจจนฺติ เอวเมตาปิ ธาตุโย วิย ธาตุโย ๆ

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับธาตุต่างๆในพระพุทธศาสนา โดยเน้นว่า ธาตุไม่เพียงแค่เป็นสิ่งที่ทรงคุณภาพตามธรรมชาติ แต่ยังเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับสังสารทุกข์ในหลายประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาวะอยู่ร่วมของสัตว์และ

…รเป็นกลางในหมู่สัตว์ โดยเห็นความที่สัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็น ของ ๆ ตน เป็นธรรมชาติมีกำลังกว่า ฯ บทว่า ยถารห์ คือ โดยอนุรูปแก่อารมณ์นั้น ๆๆ ท่านอาจารย์ กล่าวคำว่า ปริยาเยน เพราะอารมณ์บางอย่างไม่ชัดเจน ๆ จริ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติธรรมที่เกี่ยวข้องกับเมตตากรุณาและอุเบกขาซึ่งเป็นคุณธรรมสำคัญในพระพุทธศาสนา ในส่วนนี้กล่าวถึงการสร้างจิตที่ปราศจากโทมนัสและการนำไปสู่อัปปมัญญา รวมถึงวิธีพัฒนาจิตที่สงบนิ่งจาก

…นว่า อุปจารภาวนาของพระโยคีนั้น จัดว่าสำเร็จแล้ว จำเดิมแต่ข่มความยินดีในธรรมมีวิตกเป็นต้นได้ ฯ บทว่า ยถาร คือ สมควรแก่อารมณ์มีกสิณเป็นต้น ซึ่งเป็นอารมณ์ของฌานนั้น อาจารย์กล่าวคำว่า อากาสวชชิเตสุ ดังนี้ ก็…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการอธิบายเสนอในอภิธัมมัตถสังคหบาลีซึ่งเขียนถึงการออกทางจิตและความคล่องแคล่วในการพิจารณา โดยระบุถึงบทบาทของวิตกและฌาน รวมทั้งความสำคัญของอันตรายขององค์ที่หยาบที่อาจเกิดขึ้นในระยะต่าง

…ูปที่ เป็นปัจจุบันอย่างเดียวเป็นอารมณ์ ฯ อภิญญาเหล่านั้น มีวิภาคแห่ง อารมณ์ดังพรรณนามาฉะนี้ ฯ บทว่า ยถารหมปุเปติ คือ รูปาวจร ปัญจมฌาน ย่อมแนบแน่น โดยอนุรูปแก่บริกรรมนั้น ๆ ฯ [อธิบายความต่างกันแห่งอภิญญา …

บทนี้กล่าวถึงการบริกรรม ๓ หรือ ๔ หน สามารถเข้าถึงจิตของผู้อื่นได้ด้วยเจโตปริยญาณ คล้ายกับการมองด้วยทิพยจักษุ นอกจากนี้ยังอธิบายถึงการกำหนดอารมณ์ของจิตที่มีราคะและความแตกต่างระหว่างอภิญญา โดยเน้นความหม

…ังที่กล่าว แล้ว เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าทิพยจักษุ ฯ ก็ทิพยจักษุนั้นแล บัณฑิต เรียกว่าจุตูปปาตญาณ ฯ แม้ยถากัมมูปคญาณ และอนาคตังสญาณ ก็ย่อม สำเร็จด้วยอำนาจทิพยจักษุนั่นเอง ฯ จริงอยู่ ยถากัมมูปคญาณและ อนาคตัง…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับการเข้าถึงความรู้เพื่อการสืบต่อสันตติชาติภพ รวมถึงการใช้ตาทิพย์ในญาณต่าง ๆ เช่น จุตูปปาตญาณ และการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน ที่มีความเกี่ยวข้องกับอนิจจลักษณะและการเห็นสิ่งต่าง ๆ ใน

… วิปัสสนาและมรรค ชื่อว่าเป็นเหตุมา เป็นทางมา ในที่นี้ ก็เพราะเป็นเครื่อง รื่องมาของมรรคและผลฯ บทว่า ยถาวุตฺตนเยน คือ ตามอำนาจแห่งอนัตตานุปัสสนาที่กล่าวแล้วในหนหลังเป็นต้น ฯ คำ ว่า ยถาสก์ ผลมุปฺปชฺชมานานม…

เนื้อหานี้กล่าวถึงวิปัสสนาที่เป็นวุฏฐานคามินี ซึ่งเป็นเครื่องมือในการเข้าถึงมรรคและผล โดยมีการอธิบายถึงอำนาจธรรมที่เกี่ยวข้อง รวมถึงความหมายของมรรคที่ไม่ประกอบด้วยความเป็นทวาร และความสัมพันธ์ระหว่างวิ

…องพระบรมวงศานุวงศ์ ข้าทูล ละอองธุลีพระบาท และทวย ราษฎร์ข้าขอบขัณฑสีมา ต้องด้วยพุทธภาษิต สรรเสริญว่า ยถา หิ ปพฺพโต เสโล เป็นต้นว่า ความว่า ภูเขาศิลาอยู่ในป่าใหญ่ หมู่ไม้อาศัยภูเขานั้น เจริญงอกงามใหญ่โตอยู…

เนื้อหาได้กล่าวถึงการปลูกฉันทรุจิในบุญญกรรม โดยสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้สอนให้มีความอดทนและทำบุญเพื่ออำนวยผลให้เกิดมนุษย์สมบัติ สวรรค์สมบัติ และนิพพานสมบัติ นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึง

…้วและเกิดแล้วดังนี้. มหาชนได้พึ่งพระบารมี แล้วและเจริญด้วยกุศลสุจริตสมด้วยภาษิตว่า อรญฺญสม พฺรหาวเน ยถา หิ ปพฺพโต เสโล เป็นต้น ความว่า ภูเขาศิลามีอยู่ในป่าใหญ่ หมู่ไม้ได้อาศัยภูเขานั้นเจริญงอกงามใหญ่โตอย…

บทความนี้เน้นถึงพระราชดำริของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ในการชักชวนประชาชนให้ประกอบกิจกรรมดี ๆ ยกตัวอย่างกิจกรรมบำเพ็ญทานและการสร้างคุณประโยชน์ให้กับสังคม พระองค์ดำเนินพระราชกิจในรูปแบบต่

… ว ปพฺพโต (๒) สัปปุริสสาธุชน ย่อมปรากฏไปได้ในที่ไกล เหมือนเขาหิมพานต์ อสเตตฺถ น ทิสสนฺติ รตต์ ขิตตา ยถา สรา ฝ่ายอสัปบุรุษ ถึงอยู่ในที่ใกล้กก็ไม่มีใครเห็น เหมือนลูกศร ที่ยิงไปในราตรี พระคุณคือทรงพระ ปรีชา…

บทความนี้กล่าวถึงพระราชปฏิสันถารและพระราชจริยารัฏฐาภิบาลของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ที่มีพระปรีชาในการให้ความสุขแก่ประชาชน และพัฒนาคุณภาพชีวิตในพระราชอาณาจักร สะท้อนให้เห็นถึงความเกรีย