DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 297 / 303

…จะทำงานในแต่ละวัน และเมื่อสามารถฝึกได้อย่างต่อเนื่อง ทุกวัน ก็จะทำให้ใจมีคุณภาพ และสมรรถภาพที่ดี 12 DOU บ ท ที่ 1 ส ม า ธิ คื อ อ ะ ไร

อย่าง แต่เราจำเป็นต้องข่มจิตใจ ทำสิ่งเหล่านั้น เพราะเป็นหน้าที่บ้าง เพราะความจำเป็นอย่างอื่นบ้าง บางทีเราอาจอยากทำ อยากพูด อยากไป และอยากอื่นๆ อีกหลายอย่าง แต่เราจำเป็นต้องยับยั้งจิตใจไว้ เพราะไม่ใช่ห

…ิ เพื่อชำระล้างสิ่งที่ไม่ดีจากใจ การทำสมาธิ ทำให้ใจได้หยุดคิด ปล่อยวาง บ ท ที่ 1 ส ม า ธิ คื อ อะไร DOU 13

1.5.2 สมาธิกับชีวิตประจำวัน โดยปกติในแต่ละวัน คนส่วนใหญ่มักจะให้เวลาตัวเองในการดูแลร่างกาย ด้วยการรับประทานอาหาร การอาบน้ำ การพักผ่อนนอนหลับ การออกกำลังกาย หรืออื่นๆ เพื่อให้ร่างกายมีความสมดุล สดชื่น

…มีความเข้าใจและสามารถตรวจสอบผลแห่งการปฏิบัติธรรมได้ถูกต้อง บทที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ DOU 17

แนวคิด 1. สัมมาสมาธิเป็นสมาธิที่มีฐานที่ตั้งของใจถูกต้อง มีผลแห่งการปฏิบัติเป็นความสุข สงบ และ ปัญญา และเป็นไปเพื่อทำให้กิเลสลดลงจากใจ มุ่งไปสู่ความหลุดพ้น ส่วนมิจฉาสมาธิเป็นสมาธิที่ ตั้งใจไว้ผิดตำแห

…วิตกวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่วิเวกอยู่ เธอเข้าถึงทุติยฌาน มีความผ่องใสแห่งจิตในภายใน เป็นธรรมเอก 18 DOU บ ท ที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ

ต่างคนต่างแสวงหานั้น ส่วนใหญ่เป็นเพียงความสุขที่ให้ผลชั่วครั้งชั่วคราวหรือเป็นความสุขภายนอกที่ยัง ไม่สามารถทําให้จิตใจคลายจากรากเหง้าของความทุกข์และนำไปสู่ความสุขที่ถาวรได้ ทั้งนี้ เพราะมนุษย์ ส่วนใหญ

…ูตร, อรรถกถามัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์, มก. เล่ม 17 หน้า 252. บทที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ DOU 19

ทั้งหลาย อันนี้เรียกว่า ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ จากความที่ยกนำมากล่าวนี้ แสดงว่าสัมมาสมาธิ จะมีความสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรม เมื่อเข้าถึงปฐมฌาน จนกระทั่งถึงจตุตถฌานแล้ว จะมีสภาวะที่ไม่สุข ไม่ทุ

…ทกัณฑ์, มก. เล่ม 76 หน้า 20. 3 ธรรมสังคณี จิตตุปปาทกัณฑ์ อกุศลธรรม, มก. เล่ม 76 ข้อ 294 หน้า 15. 20 DOU บ ท ที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ

สรุปได้ว่า การจะฝึกสมาธินั้น บุคคลจะต้องยึดหลักการฝึกแบบสัมมาสมาธิ กล่าวคือ ฝึกเพื่อ การทำให้ใจสงบ ระงับจากกาม ปราศจากอกุศลธรรมทั้งหลาย และไม่ฟุ้งซ่าน จนกระทั่งใจตั้งมั่น ไม่ซัดส่าย ก็จะสามารถทําให้ก

…ในตัว และเป็นโอกาสให้ หลงตัวเอง พลาดพลั้ง และเดินผิดทางได้ บทที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ DOU 21

2.1.1 ประเภทของสมาธิจำแนกตามการวางใจ สมาธิสามารถจำแนกได้ตามวิธีการกำหนดวางที่ตั้งของใจ หรือแบ่งตามที่ตั้งของใจในขณะที่เจริญ สมาธิ ได้ 3 ประเภท ดังนี้ คือ 1. ประเภทวางใจไว้นอกร่างกาย 2. ประเภทวางใจในต

…น จน กระทั่งหลุดพ้นจากกิเลสอาสวะทั้งหลาย โดยอาศัยศีล สมาธิ ปัญญา เป็นเครื่องกลั่นกรองใจ ให้สะอาด 22 DOU บ ท ที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ

ประเภทที่ 2 จะเป็นการเอาใจมาไว้ข้างในตัว หรือคือการเอาความรู้สึกอยู่ภายในแล้วก็หยุดนิ่งเฉยๆ ลอยๆ อยู่ภายในตัวของเราตามฐานต่างๆ ส่วนใหญ่แล้วมักจะอยู่ที่บริเวณทรวงอก แล้วหยุดนิ่งสงบ มี ความเย็นกายเย็นใจ

…หาเรปฏิกูลสัญญา 1 จตุธาตุววัฏฐาน 1 พรหมวิหาร 4 อรูปฌาน 4 บ ท ที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ DOU 23

ให้บริสุทธิ์ ให้ผ่องใสขึ้นไปตามลำดับ จนกระทั่งเข้าไปถึงธรรมกายที่บริสุทธิ์หลุดพ้นจากกิเลสอาสวะทั้งหลาย ตรงฐานที่ 7 ตรงนี้ที่เดียวจึงจะเห็นหนทาง แล้วก็ดำเนินใจเข้าไปตามลำดับจนกระทั่งเข้าถึง ธรรมกาย สิ

…จ ทตตชีโว), คนไทยต้องรู้, พิมพ์ครั้งที่ 6, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์อักษรสมัย, 2537), หน้า 41. 1 24 DOU บ ท ที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ

กามคุณทั้งหลาย ส่วนมิจฉาสมาธิ จะเป็นการกำหนดฐานที่ตั้งของใจไว้ภายนอก ปล่อยใจให้ซัดส่าย ฟุ้งซ่าน หรือมุ่งจดจ่ออยู่กับกามคุณหรือสิ่งที่เป็นอกุศล เป็นต้น สัมมาสมาธิ เป็นสมาธิที่มีฐานที่ตั้งของใจอยู่ภายใ

…ททกนิกาย มหานิทเทส, สัทธัมมปัชโชติกา, มก. เล่ม 65 หน้า 303 บทที่ 2 ประเภท และ ระดั บ ข อ ง ส ม า ธิ DOU 25

พยาบาท กรณีเช่นนี้ในทางพระพุทธศาสนาถือว่าใจเป็นสมาธินอกลู่นอกทาง หรือที่เรียกว่ามิจฉาสมาธิ เพราะใจยังมีความหมกมุ่นอยู่ในอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่งที่เป็นอกุศล มิจฉาสมาธินี้จึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรสนใจ และไม่ควร

…ธรรมกาย 3. ให้นักศึกษาทราบถึงวิธีการฝึกสมาธิให้ได้ผล บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ DOU 29

แนวคิด 1. การฝึกสมาธิ มีอยู่หลากหลายวิธี แตกต่างกันไปตามความเชื่อ ขนบธรรมเนียม ประเพณี และ วัฒนธรรม แต่ทุกวิธีต่างก็มีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือ เพื่อฝึกใจให้ตั้งมั่น สงบ เป็นสมาธิ 2. การฝึกสมาธิเพื่อการ

…บคุณภาพชีวิต, พิมพ์ครั้งที่ 2, (กรุงเทพมหานคร : บริษัท แปลน พับลิชชิ่ง จำกัด, 2529), หน้า 81-82. 30 DOU บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

บทที่ 3 รูปแบบของการฝึกสมาธิแบบต่างๆ 3.1 รูปแบบการฝึกสมาธิ 3.1.1 การฝึกสมาธิมีอยู่หลายรูปแบบ การฝึกสมาธิเป็นการฝึกฝนจิตใจให้สงบสุขนั้น มีอยู่หลายวิธีการด้วยกัน เสมือนแหล่งน้ำในโลก ที่ มีหลายแหล่ง ให้

…ครั้งที่ 3, (กรุงเทพมหานคร : ปัญญา, 2534), หน้า 9. บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ | DOU 31

สมาธิแบบ TM TM ย่อจาก Transcendental Meditation ที่ถูกนำไปเผยแผ่โดยมหาฤาษี วิธีการของ TM คือ การท่อง “มนตรา” (Muntra) ซึ่งจะท่องซ้ำ ๆ ในใจ ให้เกิดความผ่อนคลาย และถือเป็นอุบายในการทำให้ จิตนิ่ง ซึ่งกา

…ณะ 1 ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์, เซนกับสังคมญี่ปุ่น, (กาญจนบุรี : ถ้ำแก่นจันทน์, 2531), หน้า 42-44. 32 DOU บ ท บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

5. การเพ่งกสิณ กล่าวโดยทั่วไปได้ว่า การฝึกสมาธิแบบทิเบต เป็นการฝึกโดยเริ่มต้นจากความผ่อนคลายทั้ง ร่างกายและจิตใจ แล้วค่อยฝึกลมหายใจให้ยาวและลึก พร้อมกับคำภาวนา เมื่อใจสงบดีแล้วก็มาฝึกเพ่ง กสิณกันต่อ ซ

…าส่วนใหญ่ท่านมักจะตั้งสำนักหรือพำนักอยู่วัดในภาคอีสาน บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก สมาธิ | DOU 33 ท

ที่นั่งนั้นมีเสียงรถผ่านไปก็ให้รู้ ลมพัดมาต้องกายก็ให้รู้ มีอะไรเกิดขึ้นรอบกายก็ให้รู้ ให้นั่งอยู่ในความ รับรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง มีสติ รับรู้ทุกสิ่งทุกอย่าง วิธีการนี้เรียกว่า “ชิคานทาซา” สรุป สมาธิแบบ

…สุทธิมรรค เป็นต้น ทั้งนี้ การปฏิบัติเพื่อให้เข้าถึงธรรมกาย จะได้กล่าวถึง รายละเอียดในหัวข้อต่อไป 34 DOU | บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

การฝึกสมาธิแบบพองหนอ-ยุบหนอ การฝึกสมาธิแบบนี้ เน้นการใช้สติปัฏฐาน 4 ควบคู่กับการบริกรรมพองหนอ ยุบหนอ เป็นแนว การสอนสมาธิตามแบบประเทศพม่า ซึ่งพระธรรมธีรราชมหามุนี (พระมหาโชดก ญาณสิทธิ) เป็นผู้ไปฝึก ปฏ

… จนฺทสโร), (กรุงเทพมหานคร : ม.ป.ท., 2540), หน้า 5. บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ ร DOU 35

3.2 การฝึกสมาธิเพื่อการเข้าถึงธรรมกาย การฝึกสมาธิเพื่อการเข้าถึงพระธรรมกายนี้เป็นรูปแบบการฝึกสมาธิในพระพุทธศาสนาที่ได้สูญหาย ไป เมื่อ 500 ปีหลังพุทธปรินิพพาน ซึ่งพระมงคลเทพมุนี หลวงพ่อวัดปากน้ำ (สด จ

…ป็นชายก็ตรงปากช่องจมูกขวา ฐานที่ 2 ตรงเพลาตา ถ้าเป็นหญิงก็ตรงเพลาตาซ้าย ถ้าเป็นชายก็ตรงเพลาตาขวา 36 DOU บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ

กำหนดอาโลกกสิณ คือ กสิณแสงสว่าง เป็น “ดวงแก้วกลมใส” ขนาดเท่าแก้วตาดำ ใสสนิท ปราศจากราคี หรือรอยตำหนิใดๆ ขาวใส เย็นตาเย็นใจ ดังประกายของดวงดาว ดวงแก้วกลมใสนี้เรียกว่า บริกรรมนิมิต นึกสบายๆ นึกเหมือนดวง

…งจิตถาวร ได้แก่ ฐานที่ 7 ซึ่งอยู่ ตรงกลางกายของเรา บ ท ที่ 3 รู ป แ บ บ ข อ ง ก า ร ฝึ ก ส ม า ธิ | DOU 37

ฐานที่ 2 ฐานที่ 1 (2 ฐานที่ 3 ฐานที่ 4 ฐานที่ 5 ฐานที่ 7 ฐานที่ 6 ฐานที่ 3 ในกลางกศีรษะตรงจอมประสาท ได้ระดับพอดีกับตา แต่อยู่ข้างใน (นึกเอาเส้นด้าย 2 เส้น ขึงให้ตึงจากกึ่งกลางระหว่าง หัวตาทั้งสองข้าง