DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 310 / 320

…ัญหาอุทธัจจกุกกุจจะที่เกิดขึ้นในระหว่างทำสมาธิ บ บ ท ที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิ ธี แก้ไข DOU 61

แนวคิด 1. อุทธัจจกุกกุจจะ คือ ความฟุ้งซ่าน และรำคาญใจ พระพุทธเจ้าอุปมาเหมือนคนที่เป็นทาส ความ ฟุ้งที่เกิดขึ้นมีทั้งที่เป็นภาพ เป็นเสียง หรือเป็นทั้งภาพและเสียง ที่มีปริมาณความฟุ้งมากน้อย แตกต่างกัน แ

…ตโช, พระธรรมกิตติวงศ์, พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสตร์ ชุด คำวัด, (กรุงเทพฯ เลี่ยงเชียง, 2548), 62 DOU ส ม า ธิ 3 อุ ป ส ร ร ค แ ล ะ วิ ธี แ ก้ ไ ข ใ น ก า ร ท ส ม า ธิ

ไม่ว่าจะเป็นนักปฏิบัติใหม่ หรือนักปฏิบัติเก่าที่ฝึกสมาธิมานานพอสมควร ต่างก็จะพบว่า อุปสรรค ตัวสำคัญตัวหนึ่ง ที่ทำให้ใจของเราไม่เคยหยุดนิ่ง เข้าถึงความเป็นสมาธิ นั่นคือความฟุ้ง บางคนฟุ้งมาก ถึง ขนาดตั้

…ัดยานนาวา วัดดอน วัดพระธรรมกาย, 2544), หน้า 52 บ บ ท ที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิ ธี แก้ไข DOU 63

ในพระอภิธรรมปิฎก ธรรมสังคิณี" ได้อธิบายลักษณะของอุทธัจจะ และกุกกุจจะไว้ว่า อุทธัจจะ เป็นความฟุ้งซ่านแห่งจิต ความไม่สงบแห่งจิต ความวุ่นวายใจ ความพล่านแห่งจิต กุกกุจจะ เป็นความสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร

…จกลัว มีความหวาดเสียว มีความกังวล ผิดหวัง มี อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต, มก. เล่ม 32 ข้อ 15 หน้า 47. 64 DOU ส ม า ธิ 3 อุ ป ส ร ร ค แ ล ะ วิ ธี แ ก้ ไ ข ใ น ก า ร ท ส ม า ธิ

ความฟุ้งนี้ก็มีระดับแตกต่างกัน คือ 1. ฟุ้งหยาบ คือ ความฟุ้งที่บังคับไม่ได้ เป็นภาพ และเสียง หรือเป็นทั้งภาพและเสียง 2. ฟุ้งละเอียด คือ ใจหยุดนิ่ง แต่เริ่มมีความคิดว่าจะนึกอะไร หรือบางคนคิดว่าใจนิ่งขน

…เหล่านั้นพระ อรรถกถาจารย์ท่านกล่าวไว้ดังต่อไปนี้ บ ท ที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิ ธี แก้ไข DOU 65

ความสะเทือนใจ เมื่อสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นใจก็ไม่สงบ เหมือนกับคลื่นในมหาสมุทร ไม่สงบ มีระลอกคลื่น อยู่ตลอดเวลา ความที่ใจไม่สงบนี้เอง เป็นต้นเหตุให้ใจเกิดอุทธัจจะกุกกุจจะ ความฟุ้งซ่านและความรำคาญ 5.2.2 ป

…ุขและความสันโดษ 10. ผู้เจริญสมาธิจะพบต้นไม้ได้ทุกแห่งที่ไป จึงไม่จำเป็นต้องคิดเรื่องที่อยู่อาศัย 66 DOU ส ม า ธิ 3 อุ ป ส ร ร ค แ ล ะ วิ ธี แ ก้ ไ ข ใ น ก า ร ทำสมาธิ

4. บ้านเรือนทำให้ร่างกายอ่อนแอและเบาบาง โดยป้องกันไม่ให้ร่างกายถูกความหนาวร้อน 5. บ้านเรือนให้โอกาสคนทำความชั่ว 6. บ้านเรือนก่อให้เกิดความโลภ เพราะจิตคิดอยู่เสมอว่า “มันเป็นของฉัน” 7. การอยู่ในบ้านเรื

…บได้ เพราะฉะนั้น จะต้องตัดความกังวลในข้อนี้ให้ได้ บ ท ที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิธี แก้ไข DOU 67 ท

นักปราชญ์ทั้งหลายจึงกล่าวว่า คำกล่าวของนักปราชญ์ 1. “แล้วข้าพเจ้าก็ละทิ้งกระท่อมมุงด้วยใบไม้ซึ่งเต็มไปด้วยสิ่งชั่วร้ายทั้งหลาย 8 ประการ และก็ เข้าไปหาโคนต้นไม้ต้นหนึ่ง ซึ่งให้คุณธรรม 10 ประการ 2. “ข้า

…งการศึกษา การเอาใจใส่ หรือท่องบ่นบางสิ่งบางอย่างจัดเป็นความกังวล นอกจากนี้บางทีก็คำนึงถึงบทเรียน 68 DOU ส ม า ธิ 3 อุ ป ส ร ร ค แ ล ะ วิ ธี แ ก้ ไ ข ใ น ก า ร ทำสมาธิ

หมายไปแล้วหรือยัง และเขาจะต้องยุ่งอยู่กับกิจกรรมน้อยใหญ่ ดังนั้น กิจกรรมเหล่านั้นจึงเป็นปลิโพธ ที่จะต้องตัดออกไป บางท่านเป็นชาวสวน ชาวไร่ ก็คิดว่า ตอนนี้ฝนไม่ตก น้ำก็ไม่มี กังวลว่าสวนจะเสียหาย ถ้าค้าข

…คุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต, มก. เล่ม 36 ข้อ 56 หน้า 136. บทที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิธี แก้ไข DOU 69

ที่ครูให้ทำ ส่งผลมีความกังวล เราก็จะต้องตัดกังวล คิดว่าการปฏิบัติสมาธิจะช่วยทำให้การศึกษาดีขึ้น ทั้ง ด้านความจำ และความคิด 10. ความกังวลเรื่องอิทธิฤทธิ์ การที่บุคคลมีจิตตั้งมั่น สามารถได้หูทิพย์ ตาทิ

…าวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 4-16 กรกฎาคม 2537. 2 พระราชภาวนาวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 10 ตุลาคม 2545. 70 DOU ส ม า ธิ 3 อุ ป ส ร ร ค แ ล ะ วิ ธี แ ก้ ไ ข ใ น ก า ร ทำสมาธิ

ใจรับสิ่งที่ควรรับ ถ้าสื่อที่เข้ามาทางทวารใดแล้วเป็นเหตุให้เราเกิดความฟุ้งซ่าน ต้องพยายามหลีกเลี่ยงสิ่ง เหล่านั้นเสีย พระเดชพระคุณพระราชภาวนาวิสุทธิ์ ได้ขยายความเรื่องใจรับในสิ่งที่ควรรับทำให้ใจไม่สบา

…จะ คือ 1 ทีฆนิกาย มหาวรรค, มก. เล่ม 14 หน้า 324. บ ท ที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิ ธี แก้ไข DOU 71

2. ไม่รู้ประมาณในโภชนะ การไม่รู้จักประมาณในการบริโภคก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่จะทำให้จิตเกิดความฟุ้งซ่านขึ้นได้ หาก เราบริโภคอาหารน้อยเกินไป ก็จะทำให้จิตกระสับกระส่ายเพราะความหิว แต่หากเราบริโภคอาหารมาก

…ีงามให้แก่เรา โดยเฉพาะถ้าเรากำลังว้าวุ่น มากไป ด้วยความคิด ท่านก็จะสามารถแนะแนวทางให้เราแก้ไขได้ 72 DOU ส ม า ธิ 3 อุ ป ส ร ร ค แ ล ะ วิ ธี แ ก้ ไ ข ใ น ก า ร ทำสมาธิ

1. ความสดับมาก ความสดับมาก ในที่นี้ก็คือความเป็นพหูสูต ได้เรียนได้ฟังมามาก แต่การได้เรียนได้ฟังในที่นี้ มุ่ง เน้นการเรียนและการศึกษาธรรมะที่จะช่วยให้เราได้เข้าใจเรื่องราวเกี่ยวกับตัวเอง และธรรมชาติตาม

…ราชภาวนาวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 30 พฤษภาคม 2545. บ ท ที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิ ธี แก้ไข DOU 73

5.3.2 ตามหลักปฏิบัติ ที่กล่าวมาในคัมภีร์ข้างต้น เป็นข้อควรปฏิบัติที่จะทำให้ใจของเราไม่ฟุ้งซ่าน เป็นการรักษาวัตร ปฏิบัติในชีวิตประจำวัน แต่ในกรณีเมื่อเรามานั่งสมาธิ เกิดอารมณ์ และความคิดมากมายที่วิ่งพล

…วนาวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 26 กรกฎาคม 2545. 3 พระราชภาวนาวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 7 พฤษภาคม 2538. 74 DOU ส ม า ธิ 3 อุ ป ส ร ร ค แ ล ะ วิ ธี แ ก้ ไ ข ใ น ก า ร ทำสมาธิ

พระเดชพระคุณหลวงพ่อท่านแนะนำว่า “ที่จริงความฟุ้งก็ไม่ได้เป็นอุปสรรคอะไรหรอก ถ้าเรา เข้าใจ ถ้าเราไม่ไปสนใจมัน ทำเฉยๆ และทำอย่างที่หลวงพ่อแนะอย่างนี้ ไม่ช้าใจของเราก็จะหยุดนิ่งเอง จะ หยุดนิ่งอยู่ที่กลาง

… พระราชภาวนาวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 24 มีนาคม 2535. บทที่ 5 อุ ท ธ จ จ ก ก ก จ จ ะ แ ล ะ วิธี แก้ไข DOU 75

เมื่อปักหลักใจตั้งอยู่ฐานที่ 7 แล้วยังฟังอยู่ ให้เลื่อนถอยหลังไปฐานที่ 6 แล้วภาวนา3 ครั้ง แล้ว เลื่อนถอยหลังมาฐานที่ 5 ภาวนา 3 ครั้ง ตรึกถึงดวงใส บริสุทธิ์ แล้วก็เลื่อนมาที่เพดานปาก ตรึกนึกถึง ดวงใส ใ

…ัญหาความเครียด ความตึง ที่เกิดขึ้นในระหว่างการทำสมาธิได้ บ ท ที่ 6 ความเครียด ความตึงและวิธีแก้ไข ท DOU 79

แนวคิด 1. นักปฏิบัติสมาธิบางคนนั่งสมาธิแล้ว เกิดอาการเครียด ตึง คือ เกร็งที่ร่างกาย ตึงที่หัวตา ปวดศีรษะ ทั้งที่ไม่ได้ป่วย จนบางครั้งทำให้เกิดอาการล้า และเบื่อหน่ายที่จะนั่งสมาธิ 2. สาเหตุของความเครีย

…หตุของความเครียดตึง มีด้วยกันหลายประการคือ 1 พระราชภาวนาวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 6 มิถุนายน 2545. 80 DOU สมาธิ 3 อุ ป ส ร ร ค และวิธีแก้ไข ในการทำสมาธิ

บทที่ 6 ความเครียด ความตึง และวิธีแก้ไข เราทั้งหลายต่างก็รู้ว่าเมื่อปฏิบัติสมาธิแล้ว ย่อมก่อให้เกิดความสุข ความสบาย ผ่อนคลาย สงบ นิ่ง แต่มีผู้คนหลายๆ คนกับไม่พบประสบการณ์ดังกล่าว แต่กลับพบกับสิ่งที่ตร

…1 1 พระราชภาวนาวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 5 ตุลาคม 2540. บ ท ที่ 6 ความเครียด ค ว า ม ตึง และวิธีแก้ไข DOU 81

1. บางคนรู้ว่านั่งสมาธิแล้วดี จึงตั้งใจมากเกินไป ทำให้ไม่สบาย เป็นการบังคับใจ 2. บางคนคุ้นเคยกับการเอาลูกนัยน์ตากดลงไปดูในท้อง เพราะว่ารักษากฎเกณฑ์มากเกินไปว่า ฐานที่ 7 อยู่กลางท้อง จึงต้องทำอย่างนี้

…วามตั้งใจมาก รวมการใช้วิธีการที่ ไม่ถูกวิธี มีหลายวิธี ในที่นี้จะได้แนะแนวทางแก้ไขตามสาเหตุต่างๆ 82 DOU สมาธิ 3 อุ ป ส ร ร ค และวิธีแก้ไขในการทำสมาธิ

7. เกิดจากการ ลุ้น เร่ง เพ่ง จ้อง โดยมีลักษณะดังต่อไปนี้ หลายระดับ คือ 7.1 การลุ้น คือ ลุ้นประสบการณ์ภายใน เช่น ใจกําลังรวม ก็ลุ้นให้ตกศูนย์ ซึ่งอาการลุ้นมี 1 ) พวกที่เริ่มต้นใหม่ คือ นั่งแล้วยังไม่เ

…0. 4 พระราชภาวนาวิสุทธิ์, พระธรรมเทศนา, 2 มีนาคม 2545 บ ท ที่ 6 ความเครียด ค ว า ม ตึง และวิธีแก้ไข DOU 83

6.3.1 นั่งแล้วตึง 1. ถ้าหากว่าเวลานึกนิมิตอดไม่ได้ที่จะตึง ก็อย่าไปนึก ทำนิ่งๆ ถ้านิ่ง แม้ไม่ได้นึกอะไร แค่หลับตา ก็ยังตึงอยู่ เพราะอดไม่ได้ที่จะมากังวลอยู่ในท้อง ให้หลับตาไม่ต้องนึกอะไร ถ้าไม่ได้นึกอ