DOU : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 323 / 348

…ิกบานแจ่มใส ไม่หลงตาย คล้ายนอนหลับไปเฉยๆ 1 อรรถกถาอรกชาดก ขุททกนิกาย ชาดก, มก. เล่ม 57 หน้า 117. 48 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

1. สุข สุปปติ หลับเป็นสุขหรือสบายในเวลาหลับ คือ ไม่นอนกลิ้งไปกลิ้งมา ไม่นอนกรน หลับอย่างสนิทเหมือนเข้าสมาบัติ กายเบา ใจเบา มีความเบิกบานสดชื่นมีลักษณะ ท่าทางเรียบร้อยงดงามน่าเลื่อมใส 2. สุข ปฏิพุชฺฌต

…สิ่งที่ใครๆ ไม่ควรจะโกรธ และนอกเหนือไปจากธาตุทั้งหลายมีผมเป็นต้นแล้ว ก็หามีคนไม่ พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 49

11. อุตตรี อปปฏิวิชฺฌนโต พฺรหมโลกูปโค โหติ เมื่อมรณะแล้ว ถ้ายังไม่แทง ตลอดธรรมอันยวดยิ่ง (บรรลุพระอรหันต์) ย่อมเป็นผู้เข้าถึงสุคติอย่างสูงสุดถึงพรหมโลกได้ทันที เหมือนหลับแล้วตื่นขึ้น นี้คืออานิสงส์กา

…ัมมัฏฐาน อื่นๆ เช่น กสิน 10 ปฏิภาคนิมิตจะปรากฏให้เห็นเป็นดวง ที่เรียกว่าดวงกสิน เมื่อปฏิภาคนิมิต 50 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

9) บรรเทาความโกรธด้วยการให้ปันสิ่งของ เมื่อผู้เจริญเมตตายังไม่สามารถบรรเทาความโกรธให้สงบได้ด้วยวิธีดังกล่าวอีก ก็ให้ใช้ วิธีแบ่งปันสิ่งของ คือให้ปันสิ่งของของตนแก่คนที่เป็นศัตรู แม้ตนเองก็ต้องรับสิ่ง

…ตนเอง, ปิยะ ผู้ที่รักใคร่, มัชฌัตตะ ผู้ที่ไม่รักและก็ไม่ชัง, เวรี ผู้ที่เป็นศัตร พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 51

ปรากฏก็เท่ากับว่าได้อุปจารสมาธิ ส่วนในเมตตากัมมัฏฐานไม่มีปฏิภาคนิมิตปรากฏให้เห็น แต่ว่าในระดับของสีมส้มเภทที่บรรลุถึง นิวรณ์ 5 ประการ ได้ถูกข่มไว้ได้กิเลสทั้งหลายที่อยู่ใน ฐานะเดียวกับนิวรณ์ก็สงบลงหม

…อริยเจ้าหรือปุถุชน ทั้งที่ เป็นเทวดาหรือมนุษย์ แผ่กระแสเมตตาไปทั่วถึงตลอดหมดทุกทิศทุกทางอย่างนี้ 52 DOU ส ม า ธิ 7 : ส ม ถ ก ม ม ฏ ฐ า น 4 0 วิธี

ในไม่ช้าก็จะบรรลุถึงอัปปนาสมาธิอันได้แก่ปฐมฌานอันเป็นฌานขั้นแรกได้อย่างไม่ยากเย็น ด้วยการทําภาวนาตามขั้นตอนดังที่กล่าวมานี้ เป็นอันว่าผู้เจริญเมตตากัมมัฏฐาน ได้บรรลุถึงปฐมฌานอันละนิวรณ์ 5 คือ กามฉันทะ

…าสละสลวยคล้องจองและเข้าใจเนื้อความได้ไม่ยาก ส่วนมากเป็นคำที่คุ้นเคยกันดีอยู่แล้ว พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 53

อย่างไรก็ตาม วิธีแผ่เมตตาไปทั่วทุกทิศและทั่วโลกดังที่แสดงมานี้ จะทำได้เฉพาะผู้ที่ได้ อัปปนาสมาธิตั้งแต่ปฐมฌานแล้วเท่านั้น 2.3.5 วิธีแผ่เมตตา 3 อย่าง ผู้ที่บรรลุถึงขั้นอัปปนาสมาธิหรือสีมส้มเภทเมตตาดีแ

…อจะแผ่เมตตาไปในทิศทั้ง 10 ให้ออกชื่อทิศก่อนแล้วบริกรรมเป็นพวกๆ ทั้ง 12 จำพวก ตามเดิมจนครบ 10 ทิศ 54 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

เริ่มต้นการแผ่เมตตาพวกที่ 1 สพฺเพ สัตตา อเวรา โหนตุ, อพยาปัชฌา โหนตุ, อนีฆา โหนตุ, สุขี อตฺตานํ ปริหรนต ขอสัตว์ทั้งหลายจงอย่าผูกเวรกัน, จงอย่าเบียดเบียนกัน, จงอย่ามีทุกข์, จงมีความสุขกายสุขใจ รักษาตน

…อนุทิสาย สตฺตา อเวรา โหนตุ, อพยาปัชฌา โหนตุ, อนีฆา โหนตุ, สุขี อตฺตานํ ปริหรันตุ พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 55

เริ่มต้นการแผ่เมตตาโดยทิศในบุคคลจำพวกที่ 1 มีคำสำหรับแผ่ดังนี้ 1. สพฺเพ ปุรตฺถิมาย ทิสาย สตฺตา อเวรา โหนตุ, อพยาปัชฌา โหนตุ, อนมา โหนตุ, สุขี อตฺตานํ ปริหรนต ขอสัตว์ทั้งหลายในทิศตะวันออก จงอย่าผูกเวร

… สัตว์ ในภาษาไทย ซึ่งผู้ปฏิบัติสามารถประกอบได้เองโดย ไม่ยาก จึงไม่ได้ยกมาอย่างเต็มรูปแบบในที่นี้ 56 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

ขอสัตว์ทั้งหลายในทิศตะวันตกเฉียงเหนือ จงอย่าผูกเวรกัน, จงอย่า เบียดเบียนกัน, จงอย่ามีทุกข์, จงมีความสุขกายสุขใจ รักษาตนให้พ้นจากทุกข์ ทั้งปวงเถิด 7. สพฺเพ อุตฺตราย อนุทิสาย สตฺตา อเวรา โหนตุ, อพยาปัช

…นทางกามคุณได้โดยง่าย โดยเฉพาะเพศตรงข้าม) ผู้เจริญ เมตตาจึงควรระวังเรื่องนี้ให้ดี พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 57

2.3.6 ข้อควรรู้ในเมตตาพรหมวิหาร 1. ลักษณะ : 2. กิจ : เป็นผู้มีลักษณะความเป็นไปทางกาย วาจา ใจ พร้อม ที่จะทําประโยชน์ให้แก่สัตว์ทั้งหลายเป็นลักษณะ มีการทำประโยชน์ให้แก่สัตว์ทั้งหลายอย่างใกล้ชิด เป็นกิจ

…ากทุกข์นั้น หรือ ความสงสารคิดจะช่วยให้พ้นทุกข์ หมายความว่า เมื่อเห็นสัตว์ทั้งหลายได้รับความลำบาก 58 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

2.4 การเจริญเมตตาเพื่อให้เข้าถึงพระธรรมกาย ในการแผ่เมตตาในวิชชาธรรมกาย ให้เริ่มจาก “ศูนย์กลางกาย” โดยเริ่มแผ่ความใสสว่าง ออกมาจากศูนย์กลางกายให้ครอบคลุมตนเองก่อน จนเห็นตัวเองใสสว่างและมีความรัก ปรารถ

…มื่อเห็นโทษและอานิสงส์อย่างเด่นชัดแล้วจึงเริ่มเจริญกรุณาพรหมวิหารเป็นลำดับ ต่อไป พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 59

จิตของสัปปบุรุษย่อมเกิดความหวั่นไหว นั่งดูอยู่ไม่ได้ ย่อมพยายามช่วยผู้ที่ได้รับความลำบาก ให้ได้รับความสุข การเจริญกรุณา คือการแผ่ความปรารถนาให้สัตว์ทั้งหลายที่กำลังได้รับทุกข์ หรือจะได้รับ ความทุกข์ใ

…ไปจากใจ เมื่อ ความรักยังไม่พรากออกไปกรุณาก็ไม่สามารถแทรกเข้ามาในใจได้แม้บุคคลจําพวกอื่นนอกจากนี้ 60 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

1. พิจารณาโทษของวิหิงสาและอานิสงส์ของกรุณา ในการพิจารณาให้เห็นโทษของวิหิงสาให้พิจารณาอย่างนี้ว่า คนบางคนในโลกนี้เป็น ผู้ชอบเบียดเบียนสัตว์ทั้งหลายมีทั้งการทำร้ายทุบตีด้วยมือ ด้วยการใช้อาวุธประหัตประหา

…ั้งหลายจงพ้นจากทุกข์เสียเถิด 1 พระอภิธรรม วิภังค์, มก. เล่ม 78 ข้อ 744 หน้า 443. พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 61

ก็ทำนองเดียวกัน เพราะเหตุนั้น จึงห้ามไม่ให้เจริญกรุณาไปเป็นอันดับแรกในบุคคล 5 จำพวก ดังที่กล่าวมาข้างต้น ส่วนเพศตรงข้ามกับคนที่ตายแล้ว ไม่ควรนํามาเป็นอารมณ์ในการเจริญกรุณา กัมมัฏฐาน ด้วยเหตุผลดังที่แ

…ุบันหรือที่ จะเกิดขึ้นในชาติต่อๆ ไป แล้วจึงเจริญกรุณาไปในคนที่เป็นกลาง ๆ ต่อจากนั้นจึงเลือกยกเอา 62 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

ด้วยการภาวนาอย่างนี้ ผู้ปฏิบัติจงพยายามภาวนา โดยส่งจิตอันประกอบด้วยกรุณาไป พร้อมกับบทภาวนานั้นๆ ทำซ้ำแล้วซ้ำเล่าจนความกรุณาเกิดขึ้นในใจอย่างเด่นชัด จนสำเร็จถึง ขั้นอัปปนาสมาธิในที่สุด ทํานองเดียวกับเ

…นกลาง ๆ คนที่เป็นศัตรู โดยพยายามเจริญกรุณาซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนกระทั่งจิตมีความกรุณา พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 63

แต่ส่วนที่เป็นความทุกข์ของคนที่เป็นศัตรูที่เห็นอยู่ในปัจจุบันหรือที่จะเกิดขึ้นในชาติต่อ ๆ ไป แล้วจึงเจริญกรุณาไปยังคนที่เป็นศัตรู คน 2 จําพวก ที่ให้เจริญกรุณาเป็นอันดับแรกนั้นเพราะว่าทำให้กรุณาภาวนาส

…เถิด 2. โอทิโสผรณา เป็นการแผ่ไปโดยเจาะจงประเภทบุคคล 7 จำพวก คือ ก. สพฺพา อิตถิโย ทุกขา มุจฺจนฺตุ 64 DOU ขอหญิงทั้งหลายจงพ้นจากทุกข์เถิด ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

ภาวนา 2.5.3 วิธีแผ่กรุณา 3 อย่าง การแผ่กรุณา 3 อย่าง เป็นการแผ่ทั่วไปให้แก่สรรพสัตว์ 12 จำพวก เช่นเดียวกับในเมตตา ผู้ที่บรรลุถึงขั้นอัปปนาสมาธิหรือกรุณาสีมสัมเภทดีแล้วจึงใช้วิธีแผ่กรุณาตามแบบ บริกรรมท

…ฺเพ ทุกขิณาย ทิสาย สตฺตา ทุกฺขา มุจจนตุ ขอสัตว์ทั้งหลายในทิศใต้จงพ้นจากทุกข์เถิด พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 65

ข. สพฺเพ ปุริสา ทุกขา มุจฺจนฺตุ ขอชายทั้งหลายจงพ้นจากทุกข์เกิด ค. สพฺเพ อริยา ทุกฺขา มุจฺจนฺตุ ขอพระอริยบุคคลทั้งหลายจงพ้นจากทุกข์เถิด ง. สพฺเพ อนริยา ทุกฺขา มุจฺจนฺตุ ขอผู้ไม่ใช่พระอริยบุคคลทั้งหลาย

…ี่ทำ การพิจารณากรุณา 4. ปทัฏฐาน : การพิจารณาเห็นบุคคลที่ตกอยู่ในความทุกข์ไร้ที่พึ่งเป็น เหตุใกล้ 66 DOU ส ม า ชิ 7 : ส ม ถ ก ม มั ฏ ฐ า น 4 0 วิ ธี

5. สพฺเพ ปุรตฺถิมาย อนุทิสาย สตฺตา ทุกฺขา มุจฺจนฺตุ ขอสัตว์ทั้งหลายในทิศตะวันออกเฉียงใต้จงพ้นจากทุกข์เถิด 6. สพฺเพ ปจฺฉิมาย อนุทิสาย สตฺตา ทุกฺขา มุจจนตุ ขอสัตว์ทั้งหลายในทิศตะวันตกเฉียงเหนือจงพ้นจาก

…ารมณ์ การเจริญมุทิตา คือ การแผ่ความรู้สึกบันเทิงใจในความสุขความสมบูรณ์ของผู้อื่น พ ร ห ม วิ ห า ร 4 DOU 67

การเกิดขึ้นแห่งความเศร้าโศก เป็นความเสื่อมเสียของ กรุณา 7. ข้าศึกใกล้ : 8. ข้าศึกไกล : ความเสียใจที่เนื่องด้วยกามคุณอารมณ์ เป็นศัตรูใกล้ ความเบียดเบียนสัตว์ เป็นศัตรูไกล 2.6 การเจริญกรุณาเพื่อให้เข้าถ