วิชชาและจรณะ : หน้า 47/156

วิชชา 3 ประกอบด้วย 1. ปุพเพนิวาสานุสติญาณ คือ ญาณที่ทำให้ระลึกชาติได้ 2. จุตูปปาตญาณ คือ ญาณที่ทําให้รู้ถึงการตายและการเกิดของสัตว์ทั้งหลาย 3. อาสวักขยญาณ คือ ญาณที่ทําให้กิเลสอาสวะหมดสิ้น วิชชา 8 ประกอบด้วย 1. วิปัสสนาญาณ คือ ญาณที่ทำให้เข้าใจสังขารตามความเป็นจริง 2. มโนมยิทธิญาณ คือ ญาณที่สามารถเนรมิตกายได้ตามที่ต้องการ 3. อิทธิวิธีญาณ คือ ญาณที่สามารถแสดงฤทธิ์ต่าง ๆ ได้ 4. ทิพยโสตญาณ คือ มีหูทิพย์ ได้ยินเสียงทิพย์และเสียงมนุษย์ ทั้งใกล้และไกลได้ 5. เจโตปริยญาณ คือ ญาณที่ทำให้กำหนดรู้ใจของสัตว์และมนุษย์ได้ 6. ปุพเพนิวาสานุสติญาณ คือ ญาณที่ทำให้ระลึกชาติได้ 7. จุตูปปาตญาณ คือ ญาณที่ทำให้รู้ถึงการตายและการเกิดของสัตว์ทั้งหลาย 8. อาสวักขยญาณ คือ ญาณที่ทำให้กิเลสอาสวะหมดสิ้น จรณะ คือ ข้อปฏิบัติอันเป็นทางบรรลุวิชชา มีองค์ 15 คือ 1. ศีลสังวร ได้แก่ การสำรวมในพระปาฏิโมกข์ 2. อินทรีย์สังวร ได้แก่ การสำรวมอินทรีย์ทั้ง 6 คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ มิให้ อารมณ์ส่วนที่จะชักนำไปทางชั่วเข้าติดอยู่ได้ ะ ทงหลาย การสังวรเหล่านี้ มีประจําพระองค์เป็นปกติอยู่เสมอไม่จําต้องพยายามฝืนอย่างปุถุชน 3. โภชเน มัตตัญญุตา ได้แก่ การรู้ประมาณในการบริโภค 4. ชาคริยานุโยค ได้แก่ การประกอบความเพียรที่ทำให้ตื่นอยู่เสมอ 5. สัทธา ได้แก่ ความเชื่อมั่นในความจริง ความดี สิ่งที่ดีงามและการทำความดี พระองค์ประกอบด้วยสัทธาอย่างอุกฤษฎ์ เช่นที่ปรากฏในเวสสันดรชาดก เป็นต้น บ ท ที่ 2 อ นุ ส ติ 6 DOU 37