ธาตุกระทบและธาตุรับ : หน้า 146/265

ธาตุกระทบ 6 ธาตุ ได้แก่ 1. รูปธาตุ คือ สีต่าง ๆ 2. สัททธาตุ คือ เสียงต่างๆ 3. คันธธาตุ คือ กลิ่นต่างๆ 4. รสธาตุ คือ รสต่าง ๆ 5. โผฏฐัพพธาตุ คือ เครื่องกระทบกายต่าง ๆ 6. ธัมมธาตุ คือ เครื่องกระทบใจต่าง ๆ ธาตุรับ 6 ธาตุ ได้แก่ 1. จักขุธาตุ คือ ประสาทตา 2. โสตธาตุ คือ ประสาทหู 3. ฆานธาตุ คือ ประสาทจมูก 4. ชิวหาธาตุ คือ ประสาทลิ้น 5. กายธาตุ คือ ประสาทกาย 6. มโนธาตุ คือ ใจที่รับอารมณ์และพิจารณาอารมณ์ทวารทั้ง 5 ธาตุรู้ 6 ธาตุ ได้แก่ 1. จักขุวิญญาณธาตุ คือ ธาตุที่เห็นรูป 2. โสตวิญญาณธาตุ คือ ธาตุที่ได้ยินเสียง 3. ฆานวิญญาณธาตุ คือ ธาตุที่รู้กลิ่น 4. ชิวหาวิญญาณธาตุ คือ ธาตุที่รู้รส 5. กายวิญญาณธาตุ คือ ธาตุที่รู้กายสัมผัส 6. มโนวิญญาณธาตุ คือ ธาตุที่รู้ความรู้สึกนึกคิด 136 DOU สมาธิ 8 วิ ปั ส ส น า กัมมัฏฐาน