พล : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 86 / 163

…ิธาตณฺหา ฯ ฉฬารมฺมณาทิวเสน ปน อฏฺฐสตปปเภทา โหนฺติ ฯ กามูปาทานาทิวเสน จตฺตาโร อุปาทานา ฯ เอตฺถ ปน ทุพพลา ตัณหา ตณฺหา นาม พลวตี อุปาทาน อสมฺปตฺตวิสัย- ปตฺถนา วา ตณฺหา ตม โจราน หตฺถปสารณ์ วัย สมฺปตฺต วิสัย…

เนื้อหานี้เกี่ยวข้องกับการศึกษาอภิธมฺมตฺถสงฺคหาที่มีการอธิบายถึงกลไกของตัณหาและอุปาทาน โดยมีการแบ่งประเภทและการพิจารณาหลายด้าน เช่น ทุกข์ประเภทต่างๆ ปัญหาของการเกิดขึ้นของตัณหา และความสัมพันธ์ระหว่างอ

…ตฺตวิญญาณธาตุนํ ยถากกม นิสสยา" ภูตรูป วตฺถุ จาติ อิเม นิสสยปจฺจยา นาม นิสสยติ" นิสิตเกที่ติ กตฺวา ฯ พลวภาเวน ๑. สี. ม....มตฺตโตว เภโท ฯ ๒. ส. ม. อาธารณ โตเยว ฯ ๓. ม. นิสสยภูติ ภูตรูปวตฺถุ ฯ ๔. ส. ม. นิส…

บทนี้มีการอธิบายหลักการและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหและการแยกแยะปัจจัยต่าง ๆ รวมถึงบทบาทของรูปธมฺมและปัจจยตาในการกำหนดสถานะต่าง ๆ ของของสสารในทางอภิธรรม โดยเน้นการอธิบายถึงปัจจัยที่ทำให้เกิ

…ัยสฺส อาคตตตา วุตติ อนนตรนิรุทธาติอาทิ ฯ เอว สนฺเตปิ อตฺตโน อนนตรา อนุรูปจิตตุปปาทวเสน อนนุตรปจฺจโย พลวการณวเสน อนนฺตรูปนิสสยปจฺจโยติ อยเมเตส วิเสโส ฯ ยการห อชฺฌตฺตญฺจ พหิทธา จ ราคาทโย ฯเปฯ เสนาสนญจาติ …

ข้อความในบทนี้พูดถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา โดยกล่าวถึงหน้าที่ของอภิธรรมและความสำคัญของการทำความเข้าใจในธรรมะเพื่อการปฏิบัติจริง มีการชี้ให้เห็นถึงการเกิดของมโนวิญญาณและบทบาทของอารมณ์ในการดำรงชีวิต โดยใ

…กขณอสฺสาท- มคฺคผลาทิธมฺเม อตฺตาธิเน กโรติ อาลมพนาธิปติ นาม ฯ ครุกาตพฺพตามตเตน อาลมพนาธิปติ ครุกโตปิ พลวกรณตฺเถน อาลมพนูปนิสสโยติ อยเมเตส วิเสโส ฯ สหชาตา ฯเปฯ นามรูปานนฺติ ฉนฺทวิริยจิตตวีมสาวเสน" จตุพุพิ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา ที่สำรวจความเข้าใจในหลักการและปรัชญาของอภิธรรม ซึ่งนอกจากจะครอบคลุมถึงหลักการปฏิบัติ ยังมีการเน้นย้ำเรื่องอาการและปัจจัยที่มีผลต่อจิตใจ ทำให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจค

…ติ พยาปารฤตย์ ปหาย กมฺมสฺสกตาทสฺสเนน สตฺเตสุ มชฺฌตฺตาการปฺปวตฺตภาวนาย นิพฺพตฺตาย ตตฺรมชณตตุ เปกฺขาย พลวตรตฺตา อุเปกขาพรหมวิหารสฺส สุขสหคตตาสมุภวโต อุเปกฺขา ปญฺจมชุฌานิกาติวุตตา ฯ ๑. สี....นุกฺกมวเสน ฯ ๒…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา อธิบายเรื่องการปฏิบัติสมาธิและผลที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ เช่น ความสบายใจและความปวดร้าว รวมถึงการพัฒนาอารมณ์ใหม่ๆ เพื่อนำไปสู่การเกิดผลดีในการปฏิบัติธรรม โดยนำเสนอวิ

…ส วิปัสสนาจิตตสหชาตา ขุทฺทกาทิ- ปญฺจวิธา ปีติ ตถา กายจิตตทรถรูปสมนลักขณา กายจิตตวเสน ทุวิธา ปสฺสทธิ พลวสุทธินทรียสังขาโต อธิโมกฺโข สมฺมปปธาน กิจจสาธโก วิริยสมโพชฌงฺคสงขาโต ปคฺคโห อภิปต์ สุข อินทวิสฎฐวชิ…

บทความนี้กล่าวถึงอภิธรรมและแนวทางการเรียนรู้การปฏิบัติผ่านวิปัสสนา เพื่อเข้าใจธรรมชาติของรูปและนาม พร้อมทั้งพูดถึงสมุทยาและนิโรธ การสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับอารมณ์ความรู้สึกและการศึกษาพื้นฐานของอนุปัสส

…ย่างละ ๔ ๆ อนึ่ง ทรงแจกออกไปโดย อาการอย่างละ ๑๐ ๆ แม้โดยมรรค สติปัฏฐาน สัมมัปปธาน อิทธิบาท อินทรีย์ พละ โพชฌงค์ สัจจะ สมถวิปัสสนา ธรรมขันธ์ อายตนะ ธาตุ อาหาร ผัสสะ เวทนะ สัญญา เจตนา จิตและนาม ด้วยสามารถ…

ในหน้าที่ 62 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกาได้กล่าวถึงการแจกแจงนัยที่เกี่ยวข้องกับโสดาปัตติมรรค โดยมีการแสดงออกถึงประเภทนัยที่เป็นจำนวนมาก ตัวอย่างเช่น การแจกออกเป็นจำนวน ๑๐๐๐ นัย โดย

…มเทวดาอยู่ เพราะมีคติเหมือนคติภุมมเทวดาเหล่านั้น ฯ พวกเวมานิกเปรต ที่ชื่อว่าวินิปาติกะ เพราะอรรถว่า พลัดตกไปจาก ความเป็นไปแห่งความสุขฯ สองบทว่า สพฺพภาปิ กามสุคติย์ ความว่า (มหาวิบาก ๘ อย่าง ย่อมเป็นไป) …

ในเอกสารนี้กล่าวถึงวินิปาติกเปรตซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับภุมมเทวดา โดยที่เนื้อหาสื่อถึงการไม่มีการกำหนดอายุของสัตว์อบายและมนุษย์ รวมถึงกรรมที่กำหนดอายุในอบาย การพูดถึงความแตกต่างของสัตว์ในอบายที่มีอายุย

… ๑๖ ดวง ด้วยสามารถแห่งทวิปัญจวิญญาณ มโนธาตุ ๓ และสันติรณะ ๓ ฯ สมจริงตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า "พละมีความเพียงเกิดตามหลัง" ฯ อนึ่ง ในพวกอเหตุกจิต ๑๘ ย่อมไม่ได้มักคังคะ เพราะเว้นจากเหตุฯ จริงอยู่ พระ…

ในบทนี้มีการอธิบายถึงการตรัสของพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับองฌานและปัญจวิญญาณ โดยมีการกล่าวถึงสมาธิและอาการต่างๆ ของจิต นอกจากนี้ยังนำเสนอความแตกต่างระหว่างอเหตุกจิตและจิตปกติ เกี่ยวกับการเกิดของอธิบดีในจิ

… ด้วยสักแต่ว่าเป็นอารมณ์ ควรทำให้หนัก อาลัมพนูปนิสัย ด้วยอรรถคือเหตุที่มีกำลังแม้กว่า ๑. โยชนา เป็น พลการณ์ ฯ

เนื้อหาตัวอย่างนี้พิจารณาความหมายของคำว่า สทฺธาทโย ที่ประกอบด้วยศีล จาคะ และปัญญา มีความสำคัญต่อการพัฒนาของตนและของคนอื่น โดยอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างศรัทธาและศีลกับสุขทุกข์ รวมถึงบุคคลที่เป็นกัลยา

…่วน ทิฏฐธรรมเวทนียผล เสร็จมาแต่พระราชกุศลบุญนิธิ นั้นตามวิบากสามารถด้วยประการฉะนี้ ฯ พระราชกุศลเทวตาพลีธรรมิกสักการนี้ เป็นอปริหานิยปฏิบัติ เป็นที่ตั้งแห่งความเจริญสุขสวัสดิ์ วิบุลผล ต้องตามภาษิตที่สมเด…

…ด็จพระมหาสมณเจ้าได้ทรงบำเพ็ญเพื่อความสุขและสวัสดิภาพของประชาชน โดยมีการเชื่อมโยงกับการประกอบพิธีบูชาพลีสักการะที่เชื่อว่าจะนำมาซึ่งความเจริญสุขให้กับกุลบุตรที่มีอภิสิทธิ์ในสังคมและการดูแลรักษาจิตใจให้มั…

…ดังแสดงไว้ในคาถาประพันธ์ว่า อภิวาทนสีลิสฺส นิจจ์ วุฑฒาปจายิโน จตุตาโร ธมฺมา วฑฺฒนฺติ อายุ วัณโณ สุข พล ฯ ดังนี้ มีความว่า ธรรมสิ่งชอบเป็นคุณที่สัตว์ต้องประสงค์ ๔ ประการ คือ อายุ วรรณ ผิว กาย สุขกายสุขใจ…

…ส์ของการบูชาผู้ปฏิบัติตามธรรม โดยเสนอว่าการเคารพและกราบไหว้ผู้เจริญในธรรมจะนำมาซึ่งอายุ วรรณ สุข และพละที่จะเจริญขึ้นเรื่อยๆ นอกจากนี้ยังเปรียบเทียบการปฏิบัติของพระราชากับการนำทางของโคในฝูงว่า หากผู้นำป…

…รื่องใน มหาปริพพานสูตรในทีฆนิกายมหาวรรค ฯ ครั้งเมื่อมัลลกษัตริย์ผู้ครองกุสิรานานครน้อย ทำการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระแล้วข่าว ทราบไปถึงกษัตริย์และปชาธิบดีผู้ครองราชย์ธานี และนครใหญ่น้อย ๗ ตำบลมีพระเจ้าอช…

เนื้อหาว่าด้วยความฉลาดในการประกอบกิจการและการใช้กลยุทธ์ที่ดีกว่าในการจัดการปัญหา จากเรื่องราวในมหาปริพพานสูตร การแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการอนุรักษ์พระสารีริกธาตุโดยไม่แจกจ่ายก่อนให้ระวังภัย และกระบ

…ิให้แจกจ่ายแก่คฤหัสถ์ผู้มิได้เกี่ยวข้อง ให้เจ้าของ เสียสัทธาและ มีข้อห้ามมิให้ทำยารักษาผู้อื่นผิด ๆ พลั้ง ๆ แต่ถ้าคนเหล่านั้น มายังอาวาสโดย ฐานเป็นแขกควรได้รับการปฏิสันถาร ภิกษุจะสงเคราะห์ด้วยโภชนาหารแล…

การปฏิสันถารเป็นประเพณีที่สำคัญในสังคมไทย โดยเฉพาะเมื่อมีแขกมาเยือน ผู้ที่ต้อนรับต้องแสดงความเคารพและเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ สามารถเห็นได้จากพุทธประวัติในพระเวสสันดรและการปฏิบัติของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้

…ได้ช่อง ที่จะเกิดมี ข้อนี้ พึงสาธกด้วยทีฆาวุชาดกตอนต้น ครั้งพระเจ้าพรหมทัตผู้ครองแคว้นกาสีเสด็จกรีฑาพล เพื่อจะ ไปตีโกศลรัฐ, พระเจ้าที่มีติผู้ผ่านสมบัติในอาณาจักรนั้น ทรงพระดำริเห็นว่า พระองค์มีอาณาเขต น…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของการรู้จักกาลในการปฏิบัติงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการเตรียมพร้อมและการจัดการกับสถานการณ์ในอนาคต ผ่านเรื่องเล่าของพระเจ้าอชาติศัตรูและพระเจ้าพรหมทัต ที่แสดงให้เห็น

…ได้ทรงพระปรารภความคลาดจากประโยชน์เพราะคลาดจากเวลาทรงภาษิตคาถา (๑) ว่า อุฏฺฐานการมุติ อนุฏฐหาโน ยุวา พลี อาลย์ อุเปโต ชายผู้ยังหนุ่ม มีกำลังว่องไว แต่เข้าไปถึงความคร้าน ไม่ขยันในกาลที่ควรจะเพียร สํสนุนสง…

…ทำกิจในเวลาที่เหมาะสม โดยมีการอ้างอิงพระพุทธภาษิตที่เตือนใจผู้คนในการใช้ชีวิตที่มีคุณค่า เพื่อไม่ให้พลาดโอกาสทั้งทางโลกและทางธรรม ผู้ที่ไม่รู้จักกาลอาจพลาดโอกาสและประสบความเสื่อมเสียได้ นอกจากนี้ยังมีตั…

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) พลช้าง พลม้า พลรถ พลเดิน สำหรับประกอบกับจักรรัตนะประดับพระเดชานุภาพ ทรงจัดธรร มีการักขาวรณคุตติ คือการ…

เนื้อหาพูดถึงบทบาทของพระมหากษัตริย์ในการปกครองประชาชนด้วยราชธรรมและการรักษาความสงบในยุคพุทธกาล โดยยกตัวอย่างกรณีของพระเจ้าพิมพิสารที่ดำเนินการห้ามไม่ให้ผู้รับบวชหลีกเลี่ยงจากการเป็นราชภัฏ เพื่อไม่ให้ก

…นใน ได้แก่พระมเหสี พระราชาโอรสพระราชธิดา ตลอดลงมาถึงผู้ปฏิบัติราชการในพระองค์ทั้ง บุรุษสตรีพวกหนึ่ง พลกายสุม ในพลกายคือกรรมทหาร อันเป็นกำลังป้องกันปราบปราม ปฏิปักษ์ และรักษาความสงบราบคาบพวกหนึ่ง แต่ ๒ พ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตนในสังคหวัตถุและจักรวรรดิวัตรของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส กำหนดแนวทางการบริหารและความสัมพันธ์ระหว่างพระองค์กับประชาชน รวมไปถึงการป้องกันและพัฒนาประเทศผ่านหลัก

… เป็นผู้มั่งคั่ง มีพระราชทรัพย์มาก มี เครื่องอุปโภคมาก มีพระคลังและฉางเต็มบริบูรณ์ เป็นองค์อันหนึ่ง พลวา โข ปน โหติ จตุรงคิริยา เสนาย สมนนาคโต และมีกองพลประกอบด้วยเสนา ๔ เหล่า บังคับง่ายอยู่ใน ถ้อยคำ ตั…

บทความนี้กล่าวถึงสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และคุณสมบัติของพระบรมโอรสาธิราชตามหลักการ 5 ประการ ได้แก่ อัตถัญญู, ธัมมัญญู, มัตตัญญู, กาลัญญู และ ปริสัญญู ซึ่งช่วยให้สามารถบริหารราชการได้อ

…เจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๑๐๑ ตลอดเขตรัชสีมา ที่สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้าได้ทรงบูชาแล้ว ด้วยธรรมพลี และอามิส พลี จงตั้งไมตรีจิตอภิบาลรักษาสมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้ากับรัฐมณฑลด้วยนำเข้าไปใกล้ ซึ่ง…

เนื้อหานี้พูดถึงการบูชาของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส ที่มีต่อพระรัตนตรัย และความสำคัญของการตั้งไมตรีจิตเพื่อปกป้องประเทศชาติ พร้อมการอธิษฐานให้เกิดผลสัมฤทธิ์ตามที่ทรงปรารถนาโดยมีการป้องกั