โท : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 22 / 246

…ฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 453 อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา หน้า 454 เอว์ โทส....ปีติ ฯ เอวนฺติ อุปเมย์ ฯ โทส...ปีติ ลิงฺคตฺโถ ๆ โทสจริตา อาทิ เยส์ โมหจริตาทีน เต โทสจริตา- ทโย…

บทความนี้นำเสนอแนวคิดสำคัญในอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา โดยเน้นเรื่องความเข้าใจในโทสและปีติ พร้อมประเด็นที่กล่าวถึงจริตและการสงเคราะห์บุคคลในสังคม โดยยกตัวอย่างจากอุทาหรณ์ที่เกี่ยวข้อ…

…า นาม อตฺถโยชนา (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 516 นวมปริจเฉทตฺถโยชนา หน้า 517 นานาลมุพนตา ฯ นานาลมพนตา เอว โทโส นานา...โทโส ฯ อภินโน อากาโร อภิ... โร ๆ ปริกมมาทีน ปวตฺตน์ ปวตฺติ ฯ อภินนากาเรน สามญฺเญน ปวตฺติ อ…

เนื้อหาในเอกสารนี้นำเสนอการวิเคราะห์อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา ซึ่งรวมถึงการอธิบายแนวคิด และคำศัพท์จากอภิธรรมที่เกี่ยวข้องกับสภาวะต่างๆ ผ่านตัวอย่างคำอธิบายต่างๆ เช่น อนุตรนุติ สมาพนฺโธ และปริกมมานน

… หน้า 518 สพฺพานีติ ตานีติ วิเสสน์ ฯ อภิ...วาติ ตานีติ วิเสสน์ ฯ อนิฎเฐวาติ ฐาเนติ วิเสสน์ ฯ ฐาเนติ โทโสติ อาธาโร ฯ นานา...โทโสติ นตฺถิติ กตฺตา ๆ อภิ... โตติ นตฺถิติ เหตุ ฯ อิติ วจนนุติ ภณตีติ กมฺม ๆ ปุ…

บทความนี้นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยาโดยมีการอธิบายการใช้คำและข้อคิดเกี่ยวกับคำอธิบายทางพุทธศาสตร์ ซึ่งเน้นการวิเคราะห์ที่มีความหมายลึกซึ้ง อีกทั้งยังมีการพูดถึงคำศัพท์ทางพุทธศาสตร์และกา

…ฺปทาน ฯ อิท...ทินฺติ อาหาติ กมฺม ฯ [๓๖๒] อวยวัตถ์ วิตถาเรนโต อาห อิทธิตยาทิ ฯ เอติสสา อภิญญาย อธิ...โท อิติ ตสฺมา อภิญญา อิทธิวิธา ฯ อธิฏฐิยเต อธิฏฐาน ฯ อธิฏฐาน อาทิ ยสฺส วิกพพนาทิโกฏฐาสสส โส อธิฏฐานาทิ…

บทนี้พูดถึงการจำแนกและวิเคราะห์อภิธมฺมตฺถที่มีพื้นฐานในธรรม และเชื่อมโยงกับอภิญญาและอิทธิวิธา รวมถึงการนำเสนอวิธีการปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับธรรมการเรียนรู้ของผู้ศึกษา โดยมีการยกตัวอย่างและการอธิบายที่ท

…ระโยค - อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา สห อภิธรรมมาตุวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสงฺคหฎีกา - หน้าที่ 22 จตุตถปริจเฉโท หน้าที่ 23 โสมนสฺสสหคตกริยาชวนาวสาเน โสมนสฺสสหคตาเนว ตทาลมพนานิ ภวนฺติ ฯ อุเปกขาสหคตกริยาชวนาวสาเน …

…ม โดยการวิเคราะห์พฤติกรรมจิตใจผ่านการประพฤติปฏิบัติและสำรวจอารมณ์ต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงความสุข โศมนัส และโทมนัส รวมทั้งการประยุกต์ใช้วิธีการวิเคราะห์ในเชิงจิตวิทยาในการพัฒนาจิตใจ โดยมีเนื้อหาที่สำคัญเกี่ยวกั…

…ี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 25 ผู้ถือปฏิสนธิในภพทั้งหลาย ด้วยอำนาจวิถีจิต และจึงแสดงเหล่า โทมนัสสสหคตจิต ในลำดับแห่งโลภสหคตจิตนั้น เพราะภาวะแห่งจิต ๒ เหล่านั้น เสมอกันโดยความมีเหตุ ๒ และ (แสดง…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการอธิบายจิต ๒ ลักษณะ ได้แก่ โทมนัสสสหคตจิต และโสมนัสสสหคตจิตซึ่งรวมถึงความหมายของจิตที่ดีและความเห็นผิด ๆ ในบริบทของอภิธรรม โดยเฉพ…

…ปนี้ ฯ [ความเกิดแห่งโลภมูลจิต ๘] จริงอยู่ เมื่อใด บุคคลทำมิจฉาทิฏฐิเป็นเบื้องหน้า โดยนัยเป็น ต้นว่า โทษในกามทั้งหลายไม่มี ดังนี้ ร่าเริงยินดี บริโภคกามก็ดี เชื่อถือมงคลมีทิฏฐมงคลเป็นต้น โดยเป็นสาระก็ดี …

ในหน้าที่ 29 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ได้อธิบายถึงความพิเศษของจิตและความสัมพันธ์กับเจตสิกธรรม โดยเฉพาะโลภมูลจิตและการเกิดขึ้นของจิตทั้ง 4 ดวง ที่เกี่ยวข้องกับมิจฉาทิฏฐิและกรรมต่างๆ รวมถึงการกระตุ้นทางจิ

…สังคหะ มีเวทนา ๓ ก่อน สุข ๑ ทุกข์ ๑ อทุกขมสุข ๑ ฯ แต่โดยประเภทมี ๕ อย่าง คือ สุข ๑ ทุกข์ ๑ โสมนัส ๑ โทมนัส ๑ อุเบกขา ๑ ฯ ในเวทนาทั้ง ๕ นั้น จิตที่สหรคตด้วยสุข ได้แก่กายวิญญาณฝ่ายอกุศลวิบาก ๆ ส่วน จิตที่…

…ง โดยการจัดแยกธรรมเหล่านั้นตามเวทนา เหตุ กิจ และอารมณ์ รับรู้ถึงเวทนาทั้ง 5 ได้แก่ สุข ทุกข์ โสมนัส โทมนัส และอุเบกขา พร้อมอธิบายถึงจิตที่สัมพันธ์กับแต่ละประเภทของเวทนาเช่น จิตที่สหรคตด้วยสุขกับอาการต่า…

…ัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 111 [สังคหคาถา] เหตุที่เป็นอกุศลมี ๓ คือ โลภะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ เหตุที่เป็นกุศล และอัพยากฤตก็มี ๓ เหมือนกัน คือ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ อโมหะ ๑ ท่านกล่าวจิตที่เ…

…นี้อธิบายถึงประเภทต่างๆ ของอกุศลและกุศล โดยระบุตัวอย่างของจิตที่ถูกแบ่งตามเหตุและกิจต่างๆ เช่น โลภะ โทสะ โมหะ รวมถึงกิจที่สัมพันธ์กับจิตประเภทต่างๆ และรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจำแนกจิตตามฐานต่างๆ …

…ีกา - หน้าที่ 234 ทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วในหมวดธรรมอันทัสสนะ พึงละ อย่างนี้ว่า "ราคะ โทสะ โมหะ และกิเลสที่รวมอยู่แห่งเดียว กันกับราคะเป็นต้นนั้น ยังสัตว์ให้ไปสู่อบาย ? " แก้ว่า "คำนั้นไม่…

…หน้าที่ 234 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี พบว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงธรรมอันทัสสนะที่ควรละ โดยเฉพาะราคะ โทสะ โมหะ และกิเลส อีกทั้งการภาวนาเกี่ยวกับจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ซึ่งการตรัสเช่นนี้ชี้ให้เห็นว…

…งสอุปาทิเสส นิพพานเป็นต้นฯ พระนิพพานที่ชื่อว่าสุญญะนั่นแล ชื่อว่าสุญญตะ เพราะเป็นธรรมชาตว่างจากราคะ โทสะ และโมหะ โดยอารมณ์และ โดยสัมประโยค ชื่อว่าอนิมิตตะ เพราะเว้นจากนิมิตมีราคะเป็นต้น โดยอาการอย่างนั้…

…ายละเอียดต่าง ๆ เช่น อุปาทิเสส และสอุปาทิเสส โดยอรรถที่เชื่อมโยงกับธรรมชาติของนิพพาน ที่ว่างจากราคะ โทสะ และโมหะ การให้ความหมายของนิพพานผ่านคำนิยามที่สะท้อนธรรมชาติที่ไม่มีสิ่งหลุดพ้น และคำพรรณนาถึงพระพ…

…คละกัน อย่างนี้คือ ในหมวด จริต ๓ มีราคจริตเป็นต้น มีหมวด ๒ แห่งจริตหมวดเดียวอย่างนี้ ได้แก่ ราคจริต โทสจริต โมหจริต ราคโทสจริต ราคโมหจริต โทสโมหจริต ราคโทสโมหจริต และแม้ในหมวดจริต ๓ ที่มีสัมธาจริตเป็นต้…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงจริตที่มีทั้งหมด ๓ หมวด โดยมีจริตที่แตกต่างกันคือราคจริต, โทสจริต, และโมหจริต พร้อมด้วยการแบ่งประเภทและตัวอย่างของจริตแต่ละประเภท ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในหลักอภิธรรม…

…ชนในการปกครองบ้านเมืองและ กล่าวโดยเฉพาะข้อที่พระมหากษัตริยาธิราชเจ้ามีพระราชหฤทัยกล้าหาญอดทนต่อโลภะ โทสะ โมหะ ที่เกิดขึ้นเพราะได้ประสบอารมณ์ที่มายั่วให้เกิด ทรงอดทนต่อเวทนา มีเย็นร้อน เป็นต้น ทรงตรากตรำ…

…หานี้กล่าวถึงการปฏิบัติขันติราชธรรมของพระมหากษัตริย์ที่มีพระราชหฤทัยกล้าหาญและอดทน ต่ออารมณ์ของโลภะ โทสะ โมหะ เป็นตัวอย่างของการมีเมตตาในปฏิบัติการณ์ต่างๆ เพื่อประชาชน และอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างขันติแ…

…ู้ตั้งอยู่ใน ธรรม อีกข้อหนึ่ง ตรัสหลักคือความไม่ลุอำนาจแหล่งอคติไว้ในสิงคาโลวาทสูตร เป็นต้นวา ฉันทา โทสา ภยา โมหา นีหียติ ตสฺส ยโส โย ธมุม อติวตฺตติ กาฬปกเขว จนฺทิมา ។ ผู้ใดหาประพฤติล่วงธรรม เพราะรัก เพ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงหลักการพิจารณาธรรมตามพระพุทธศาสนา โดยเน้นความสำคัญของการไม่ลงความเห็นอย่างเร่งรีบ และการรักษาธรรมชาติของผู้ดำเนินชีวิต อีกทั้งยังมีการชี้แจงถึงความเสื่อมและความเจริญของยศในสังคมตามกา

…ุณอัน เผาผลาญบาปธรรมเป็นอย่างยิ่ง ขันติในที่นี้ หมายถึงความอดทนต่อเหตุแห่งทุกข์เป็นที่ตั้งแห่ง โลภะ โทสะ โมหะ ครบทั้ง ๓ ประการ, หนาว ร้อย หิวระหาย เป็นเหตุแห่งทุกข์ที่ตั้งแห่ง โทสะ, ทุกขเวทนาอันแรงกล้า …

เนื้อหาพูดถึงขันติในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในพระราชประวัติของสมเด็จพระพุทธเจ้า ที่ทรงแสดงความอดทนและมีใจเมตตาต่อผู้มีอิทธิพลที่ประสงค์ทำร้ายพระองค์ ทั้งในคำสอนเกี่ยวกับขันติและความอดทนต่อความทุกข์ ภิกษุ

… ผู้ตั้งอยู่ในธรรม อีกข้อหนึ่ง ตรัสหลักคือความไม่ลุอำนาจแห่งอคติไว้ในสิงคาโลวาทสูตรเป็นต้นว่า ฉนฺทา โทสา ภยา โมหา นิหียติ ตสฺส ยโส โย ธมฺม อติวตฺตติ กาฬปกเขว จนทิมา ฯ ผู้ใดประพฤติล่วงธรรมเพราะรัก เพราะย…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาธรรมและอรรถคดีที่สมดุล ไม่ผลุนผลัน โดยยกตัวอย่างตรรกะอันสำคัญที่สอนไว้ในศาสนา และเสนอแนวทางการควบคุมความขัดแย้งในสังคมไทย โดยอรรถบทจากสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์และวินัยในสงฆ์ แสด

…ป็น ฉเฬว จริยา เวทิตพฺพา ฯ จริยา ปกติ อุสสนุนตาติ อตฺถโต เอก ๆ ตาส์ วเสน ฉเฬว บุคคลา โหนติ ราคจริโต โทสจริโต โมหจริโต สัทธาจริโต พุทธิจริโต วิตกกจริ โตติ ฯ ตตฺถ ยสฺมา ราคจริตสฺส กุสลปปวตฺติ สมเย สุทธา พ…

…ปในทิศทางที่ดีหรือไม่ดี การอธิบายตั้งอยู่บนพื้นฐานของกุศลและอกุศล การแยกแยะออกจากราคจริตต่าง ๆ เช่น โทสจริตและโมหจริต ชี้ให้เห็นว่าการระมัดระวังในทางเข้าถึงความรู้และสติสามารถนำไปสู่วิตกที่ดีได้ โดยเนื้…

… จ ทิฏฐิยา ทิฏฐิจริยา โมหจริยเมว อนุปตติฯ ตา ปเนตา จริยา นิทานา กาญจ ชานิตพพ์ อย บุคคโล ราคจริโต อย โทสาที่สุ อญฺญตรจริโตติ ก็จริตสุส จ บุคคลสส ที่ สปปายนฺติ ฯ ตตฺร ปุริมา ตาว ติสฺโส จริยา ปุพพาจิณณนิทา…

เนื้อหาทางพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับกรรมและผลของกรรม โดยพิจารณาถึงจริยาที่เกิดจากการมีทะนาวิตกและอารมณ์ที่เกี่ยวข้องกับการกระทำ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในทางวิสุทธิมคฺค เพื่อความเข้าใจในทุกข์และการปฏิบัติธรรม.

… อญฺญตร์ ปาปุณาติ ฯ ยถาห์ ฯ ฉอชฌาสยาว" โพธิสตฺตา โพธิปริปากาย สวตฺตนฺติ อโลภชฌาสยา จ โพธิสตฺตา โลเก โทสทสฺสาวิโน อโทสชฌาสยา จ โพธิสตฺตา โทเส โทสทสฺสาวิโน อโมหชฌาสยา ๑. ม. ฆิเสนฺโต ฯ ๒. ม. อุปรุมภิตวา ฯ …

เนื้อหานี้พูดถึงการวิเคราะห์กมฺมฎฐาน และหลักการที่เกี่ยวข้องกับสุขและทุกข์ในพระพุทธศาสนา การพิจารณาเกี่ยวกับนิยยาและความหมายของกมฺมฎฐาน พร้อมทั้งอธิบายการบรรลุอรหัตต์และคุณธรรมที่ต้องมีสำหรับนักปฏิบัต

…ฺตนเตน ปคุณปฐมฌานโต วุฏฐาย อย สมาปตฺติ อาสนุนนีวรณปจฺจตฺถิกา วิตกกสฺส โอฬาริกตา องค์ทุพพลาติ จ ตตฺถ โทส์ ทิสวา ทุติยฌาน สนฺตโต มนสิกริตวา ปฐมชฌาเน นิกนต์ ปริยาทาย ทุติยาธิคมาย โยโค กาตพฺโพ ฯ อถสฺส ยทา ป…

เนื้อหาพูดถึงหลักการสำคัญเกี่ยวกับวิสุทธิมคฺคที่มีการอธิบายถึงการฝึกจิตในระดับต่างๆ ซึ่งรวมถึงความสำคัญของปฐมชฌานและทุติยฌาน ในการพัฒนาความเข้าใจและการปฏิบัติธรรมเพื่อเข้าถึงความสุขที่แท้จริง ทั้งนี้บ